Adhyaya 12
Nagara KhandaTirtha MahatmyaAdhyaya 12

Adhyaya 12

ସୂତ କହନ୍ତି—ରାଜା ବସୁଧାପାଳ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୁରନ୍ଦରପୁରୀ ସଦୃଶ ଅତି ଐଶ୍ୱର୍ୟମୟ ନଗରୀ ନିର୍ମାଣ କଲେ। ସେଠାରେ ରତ୍ନମୟ ଗୃହ, କୈଲାସଶିଖର ସମ ଶ୍ଫଟିକ ପ୍ରାସାଦ, ଧ୍ୱଜ-ପତାକା, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାର, ମଣିମୟ ସୋପାନଯୁକ୍ତ ପୁଷ୍କରିଣୀ, ଉଦ୍ୟାନ, କୂଆ ଓ ନଗର ଉପକରଣ ସବୁ ସୁସଜ୍ଜିତ ଥିଲା। ପରେ ସେ ଏହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସଜ୍ଜିତ ବ୍ରାହ୍ମଣ-ନଗରୀକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ନିବେଦନ କରି କୃତକୃତ୍ୟ ହେଲେ। ଶଙ୍ଖତୀର୍ଥରେ ରହି ସେ ପୁତ୍ର, ପୌତ୍ର ଓ ଅନୁଚରମାନଙ୍କୁ ଡାକି ଶାସନ ଦେଲେ—ଦାନଦତ୍ତ ଏହି ନଗରୀକୁ ନିରନ୍ତର ପ୍ରୟାସରେ ରକ୍ଷା କର, ଯେପରି ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହନ୍ତି। ଯେ ରାଜା ଭକ୍ତିରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରେ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣକୃପାରେ ଅତୁଳ ତେଜ, ଅଜେୟତା, ସମୃଦ୍ଧି, ଦୀର୍ଘାୟୁ, ଆରୋଗ୍ୟ ଓ ବଂଶବୃଦ୍ଧି ପାଏ; ଯେ ଦ୍ୱେଷ କରେ, ସେ ଦୁଃଖ, ପରାଜୟ, ପ୍ରିୟବିୟୋଗ, ରୋଗ, ନିନ୍ଦା, ବଂଶକ୍ଷୟ ଭୋଗି ଶେଷେ ଯମଲୋକକୁ ଯାଏ। ଅନ୍ତେ ରାଜା ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଓ ତାଙ୍କ ବଂଶଜମାନେ ଉପଦେଶ ପାଳନ କରି ରକ୍ଷଣଧର୍ମର ପରମ୍ପରା ରଖିଲେ।

Shlokas

Verse 1

। सूत उवाच । एवं स वसुधापालो ब्राह्मणेभ्यः स्वशक्तितः । ददौ तु नगरं कृत्वा पुरंदरपुरोपमम्

ସୂତ କହିଲେ—ଏଭଳି ସେ ବସୁଧାପାଳ ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ, ପୁରନ୍ଦର (ଇନ୍ଦ୍ର) ପୁରୀ ସଦୃଶ ନଗର ନିର୍ମାଣ କରି, ତାହାକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ।

Verse 2

मुक्ताप्रवालवैडूर्यरत्नहेमविचित्रितैः । भ्राजमानं गृहश्रेष्ठैर्द्यौर्नक्षत्रगणैरिव

ମୁକ୍ତା, ପ୍ରବାଳ, ବୈଡୂର୍ଯ୍ୟମଣି, ରତ୍ନ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣରେ ବିଚିତ୍ରିତ ତାହା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୃହମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲା—ନକ୍ଷତ୍ରଗଣରେ ଭରିଥିବା ଆକାଶ ପରି।

Verse 3

प्रासादैः स्फाटिकैश्चैव कैलासशिखरोपमैः । पताकाशोभितैर्दिव्यैः समंतात्परिवारितम्

ସେ ନଗର ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ସ୍ଫଟିକସଦୃଶ ପ୍ରାସାଦମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବେଷ୍ଟିତ ଥିଲା; ସେମାନେ କୈଲାସଶିଖର ପରି ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ପତାକାରେ ଶୋଭିତ ଥିଲେ।

Verse 4

कांचनैः सुविचित्रैश्च प्रोन्नतैरमलैः शुभैः । तोरणानां सहस्रैश्च शोभितं सुमनोहरम्

ସେ ନଗର ସହସ୍ର ସହସ୍ର ତୋରଣରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା—କାଞ୍ଚନମୟ, ସୁବିଚିତ୍ର ନିର୍ମିତ, ଉଚ୍ଚ, ନିର୍ମଳ ଓ ଶୁଭ—ଅତ୍ୟନ୍ତ ମନୋହର।

Verse 5

मणिसोपानशोभाभिर्दीर्घिकाभिः समंततः । आरामकूपयंत्राद्यैः सर्वोपकरणैर्युतम् । निवेद्य ब्राह्मणेंद्राणां कृतकृत्यो बभूव सः

ଚାରିଦିଗରେ ମଣିମୟ ସୋପାନର ଶୋଭାଯୁକ୍ତ ଦୀର୍ଘିକାଦ୍ୱାରା ନଗରକୁ ଅଲଙ୍କୃତ କରି, ଉଦ୍ୟାନ, କୂପ, ଜଳଉତ୍ଥାପନ ଯନ୍ତ୍ର ଆଦି ସମସ୍ତ ଉପକରଣରେ ସମୃଦ୍ଧ କରି, ସେ ତାହାକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ନିବେଦନ କଲେ; ତେଣୁ ସେ କୃତକୃତ୍ୟ ହେଲେ।

Verse 6

शंखतीर्थे स्थितो नित्यं समाहूय ततः सुतान् । पुत्रान्पौत्रांस्तथा भृत्यान्वाक्यमेतदुवाच ह

ସେ ନିତ୍ୟ ଶଙ୍ଖତୀର୍ଥରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ, ପରେ ପୁଅମାନଙ୍କୁ, ନାତିମାନଙ୍କୁ ଓ ଭୃତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଡାକି ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।

Verse 7

एतत्पुरं मया कृत्वा ब्राह्मणेभ्यो निवेदितम् । भवद्भिर्मम वाक्येन रक्षणीयं प्रयत्नतः

ଏହି ନଗରକୁ ମୁଁ ନିର୍ମାଣ କରି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ନିବେଦନ କରିଛି; ମୋର ଆଜ୍ଞାନୁସାରେ ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଏହାକୁ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ରକ୍ଷା କର।

Verse 9

यथा स्युर्ब्राह्मणाः सर्वे सुखिनो हृष्टमानसाः । युष्माभिः पालनं कार्यं तथा सर्वैः समाहितैः । यश्चैतान्भक्तिसंयुक्तः पालयिष्यति भूमिपः । अन्योऽपि परमं तेजः स संप्राप्स्यति भूतले

ଯେପରି ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସୁଖୀ ଓ ହୃଷ୍ଟମନା ରହିବେ, ସେପରି ତୁମେ ସମସ୍ତେ ସମାହିତ ହୋଇ ପାଳନ-ରକ୍ଷଣ କର। ଯେ କୌଣସି ରାଜା ଭକ୍ତିସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇ ଏମାନଙ୍କୁ (ଏବଂ ଏମାନଙ୍କ ଦାନଧର୍ମକୁ) ପାଳନ କରିବ, ସେ—ପରବର୍ତ୍ତୀ ଅନ୍ୟ ଶାସକ ହେଲେ ମଧ୍ୟ—ପୃଥିବୀରେ ପରମ ତେଜ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବ।

Verse 10

अजेयः सर्वशत्रूणां प्रतापी स्फी तिसंयुतः । भविष्यति न सन्देहो ब्राह्मणानां स पालनात्

ସେ ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ପାଇଁ ଅଜେୟ, ପ୍ରତାପଶାଳୀ ଓ ଶ୍ରୀ-ସମୃଦ୍ଧିସମ୍ପନ୍ନ ହେବ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ରକ୍ଷାରୁ ଏହି ଫଳ।

Verse 11

पुत्रपौत्रसुभृत्याढ्यो दीर्घायू रोगवर्जितः । ब्राह्मणानां प्रसादेन मम वाक्याद्भविष्यति

ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ଏବଂ ମୋର ବାକ୍ୟବଳରେ ସେ ପୁତ୍ର-ପୌତ୍ର ଓ ସୁଭୃତ୍ୟମାନେ ସହିତ ସମୃଦ୍ଧ, ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ରୋଗବର୍ଜିତ ହେବ।

Verse 12

यः पुनर्द्वेषसंयुक्तः संतापं चैव नेष्यति । एतान्ब्राह्मणशार्दूलान्नरकं स प्रयास्यति

କିନ୍ତୁ ଯେ ଦ୍ୱେଷଯୁକ୍ତ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ସନ୍ତାପ ଭୋଗିବ; ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ-ଶାର୍ଦୂଳମାନଙ୍କୁ ପୀଡ଼ା ଦେଲେ ସେ ନରକକୁ ଯିବ।

Verse 13

तथा दुःखानि संप्राप्य दृष्ट्वा नैकान्पराभवान् । वियोगानिष्टबन्धूनां व्याधिग्रस्तो विगर्हितः

ସେ ନାନା ଦୁଃଖ ପାଇବ, ଅନେକ ପରାଭବ ଦେଖିବ; ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ସହ ବିୟୋଗ, ରୋଗଗ୍ରସ୍ତତା ଓ ନିନ୍ଦା—ଏସବୁ ତାକୁ ଭୋଗିବାକୁ ପଡ଼ିବ।

Verse 14

वंशोच्छेदं समासाद्य गमिष्यति यमालयम् । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन रक्षणीयमिदं पुरम् । मम वाक्याद्विशेषेण हितमिच्छद्भिरात्मनः

ବଂଶୋଚ୍ଛେଦ ପାଇ ସେ ଯମାଳୟକୁ ଯିବ। ତେଣୁ ନିଜ ହିତ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବାମାନେ—ବିଶେଷତଃ ମୋର ବାକ୍ୟାନୁସାରେ—ସର୍ବ ପ୍ରୟାସରେ ଏହି ପୁରକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 15

एवं स भूपतिः सर्वांस्ता नुक्त्वा तपसि स्थितः । तेऽपि सर्वे तथा चक्रुर्यथा तेन च शिक्षिताः

ଏହିପରି ସେ ଭୂପତି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏହା କହି ତପସ୍ୟାରେ ନିଷ୍ଠିତ ହେଲେ; ଏବଂ ସେ ଯେପରି ଶିଖାଇଥିଲେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ସେହିପରି ଆଚରଣ କଲେ।