Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 25

Devanagari script

एवमुद्वासिते स्थाने तस्मिन्सा रेवती तदा । स्मृत्वा तं भट्टिकाशापं दुःखेन महताऽन्विता

Transliteration

evamudvāsite sthāne tasminsā revatī tadā | smṛtvā taṃ bhaṭṭikāśāpaṃ duḥkhena mahatā'nvitā

Translation

ଏଭଳି ସେ ସ୍ଥାନ ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଗଲାପରେ, ରେବତୀ ଭଟ୍ଟିକାର ସେଇ ଶାପକୁ ସ୍ମରଣ କରି ମହାଦୁଃଖରେ ଭରିଗଲା।

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Manner (प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (adverb: ‘thus’)

• उद्वासिते: in the deserted (state)
• उद्वासिते: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: उद् + वस् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; ‘in (the place) made deserted/evacuated’

• स्थाने: in the place
• स्थाने: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: स्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• तस्मिन्: in that
• तस्मिन्: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (pronoun)

• सा: she
• सा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• रेवती: Revatī
• रेवती: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रेवती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तदा: then
• तदा: Time (काल)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb: ‘then/at that time’)

• स्मृत्वा: having remembered
• स्मृत्वा: Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: स्मृ (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund): ‘having remembered’

• तम्: that
• तम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (pronoun)

• भट्टिकाशापम्: Bhaṭṭikā’s curse
• भट्टिकाशापम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: भट्टिका (प्रातिपदिक) + शाप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (भट्टिकायाः शापः)

• दुःखेन: with sorrow
• दुःखेन: Hetu/Instrument (हेतु/करण)
• Type: Noun
• Root: दुःख (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• महतान्विता: accompanied by great (grief)
• महतान्विता: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक) + अन्वित (प्रातिपदिक; कृदन्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (महता अन्विता)

Speaker

Narrator (contextual; within Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya discourse)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Revatī stands amid an emptied settlement, looking back with sorrow; faint traces of serpent disturbance remain; her face shows realization as she recalls Bhaṭṭikā’s curse.

Characters & Entities

• Revatī
• Bhaṭṭikā
• śāpa (curse)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śāpa functions as moral causality in Purāṇas; remembrance of wrongdoing awakens repentance and dharmic introspection.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not specified here; the verse advances the episode within the Tīrthamāhātmya framework.

What ritualistic prescription is mentioned?

None stated in this shloka.