Adhyaya 47

Verse 1

नारद उवाच । ततो मयास्य तीर्थस्य रक्षणाय पुनर्जय । समाराध्य यथा देव्यः स्थापितास्तच्छृणुष्व भोः

ନାରଦ କହିଲେ—ତାପରେ, ହେ ବିଜୟୀ, ଏହି ତୀର୍ଥର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ମୁଁ ଦେବୀଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ଆରାଧନା କଲି। ହେ ମହାଶୟ, ଏଠାରେ ଦେବୀମାନେ କିପରି ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲେ, ତାହା ଶୁଣ।

Verse 2

यथात्मा सर्वभूतेषु व्यापकः परमेश्वरः । तथैव प्रकृतिर्नित्या व्यापका परमेश्वरी

ଯେପରି ପରମେଶ୍ୱରରୂପ ଆତ୍ମା ସମସ୍ତ ଭୂତରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ସେପରି ନିତ୍ୟ ପ୍ରକୃତି—ପରମେଶ୍ୱରୀ—ସର୍ବତ୍ର ବ୍ୟାପ୍ତ।

Verse 3

शक्ति प्रसादादाप्नोति वीर्यं सर्वाश्च संपदः । ईश्वरी सर्वभूतेषु सा चैवं पार्थ संस्थिता

ଶକ୍ତିର ପ୍ରସାଦରେ ବୀର୍ୟ ଓ ସମସ୍ତ ସମ୍ପଦ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ। ହେ ପାର୍ଥ, ସେଇ ଈଶ୍ୱରୀ ସମସ୍ତ ଭୂତରେ ଅବସ୍ଥିତ; ଏହିପରି ସେ ସର୍ବତ୍ର ସଂସ୍ଥିତ।

Verse 4

बुद्धिह्रीपुष्टिलज्जेति तुष्टिः शांतिः क्षमा स्पृहा । श्रद्धा च चेतना शक्तिर्मंत्रोत्साहप्रभूद्भवा

ବୁଦ୍ଧି, ହ୍ରୀ, ପୁଷ୍ଟି ଓ ଲଜ୍ଜା; ତୁଷ୍ଟି, ଶାନ୍ତି, କ୍ଷମା ଓ ସ୍ପୃହା; ଏବଂ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଚେତନା—ମନ୍ତ୍ର ଓ ସାଧନୋତ୍ସାହରେ ପ୍ରବଳ ହୋଇ ଶକ୍ତି ଏଭଳି ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ।

Verse 5

इयमेव च बंधाय मोक्षायेयं च सर्वदा । एनामाराध्य चैश्वर्यमिन्द्राद्याः समवाप्नुयुः

ସେଇ ଏକା ସଦା ବନ୍ଧନର କାରଣ, ସେଇ ଏକା ମୋକ୍ଷର କାରଣ ମଧ୍ୟ। ତାଙ୍କୁ ଆରାଧନା କଲେ ଇନ୍ଦ୍ରାଦି ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ଐଶ୍ୱର୍ୟ ଲଭନ୍ତି।

Verse 6

ये च शक्तिं न मन्यंते तिरस्कुर्वंति चाधमाः । योगीन्द्रा अपि ते व्यक्तं भ्रश्यंते काशिजा यथा

ଯେ ଅଧମ ଲୋକେ ଶକ୍ତିକୁ ମାନନ୍ତି ନାହିଁ ଓ ତାଙ୍କୁ ତିରସ୍କାର କରନ୍ତି, ସେମାନେ ‘ଯୋଗୀନ୍ଦ୍ର’ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ପତିତ ହୁଅନ୍ତି—କାଶୀରେ ଏକଦା ଯେପରି ହୋଇଥିଲା।

Verse 7

वाराणस्यां किल पुरा सिद्धयोगीश्वराः पुनः । अवमन्य च ते शक्तिं पुनर्भ्रंशमुपागताः

କୁହାଯାଏ, ପୁରାତନ କାଳରେ ବାରାଣସୀରେ କେତେକ ସିଦ୍ଧ ଯୋଗୀଶ୍ୱର ଶକ୍ତିଙ୍କୁ ଅବମାନ କରି ପୁନର୍ବାର ପତନକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।

Verse 8

तस्मात्सदा देहिनेयं शक्तिः पूज्यैव नित्यदा । तुष्टा ददाति सा कामान्रुष्टा संहरते क्षणात्

ଏହେତୁ ଦେହଧାରୀମାନେ ଏହି ଶକ୍ତିଙ୍କୁ ସଦା ନିତ୍ୟ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ସେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ କାମନା ଦିଅନ୍ତି, ରୁଷ୍ଟ ହେଲେ କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ସବୁ ହରିନେଉନ୍ତି।

Verse 9

परमा प्रकृतिः सा च बहुभेदैर्व्यवस्थिता । तासां मध्ये महादेव्यो ह्यत्र संस्थापिताः शृणु

ସେ ପରମା ପ୍ରକୃତି, ଅନେକ ଭେଦରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ। ସେହି ରୂପମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏଠାରେ ମହାଦେବୀମାନେ ସ୍ଥାପିତ—ଶୁଣ।

Verse 10

चतस्रस्तु महाशक्त्यश्चतुर्दिक्षु व्यवस्थिताः । सिद्धांबिका तु पूर्वस्यां स्थापिता सा गुहेन च

ଚାରି ଦିଗରେ ଚାରି ମହାଶକ୍ତି ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ସିଦ୍ଧାମ୍ବିକାଙ୍କୁ ସ୍ୱୟଂ ଗୁହ (ସ୍କନ୍ଦ) ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ।

Verse 11

जगदादौ मूलूप्रकृतेरुत्पन्ना सा प्रकीर्त्यते । आराधिता यतः सिद्धैस्तस्मात्सिद्धांबिका च सा

ଜଗତର ଆଦିରେ ସେ ମୂଳପ୍ରକୃତିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନା ବୋଲି କୀର୍ତ୍ତିତ। ସିଦ୍ଧମାନେ ତାଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରିଥିବାରୁ ସେ ‘ସିଦ୍ଧାମ୍ବିକା’ ଭାବେ ସ୍ମରଣୀୟ।

Verse 12

दक्षिणस्यां तथा तारा संस्थिता स्थापिता मया । तारणार्थाय देवानां यस्मात्कूर्मं समाश्रिता

ସେହିପରି ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ମୁଁ ତାରାଙ୍କୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲି; ଦେବମାନଙ୍କ ତାରଣାର୍ଥେ ସେ କୂର୍ମଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିଲେ।

Verse 13

ययाविष्टः समुज्जह्रे वेदान्कूर्मो जगद्गुरुः । अनयाविष्टदेहश्च बुधो बौद्धान्हनिष्यति

ସେଇ ଶକ୍ତିରେ ଆବିଷ୍ଟ ହୋଇ ଜଗଦ୍‌ଗୁରୁ କୂର୍ମ ଭଗବାନ୍ ବେଦମାନଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରି ପୁନଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ। ଏହି ଶକ୍ତି ଦେହରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ ବୁଦ୍ଧ କାଳକ୍ରମେ ବୌଦ୍ଧମାନଙ୍କୁ ଦମନ କରିବେ।

Verse 14

कोटिशो वेदमार्गस्य ध्वंसकान्पापकर्मिणः । इयं मया समाराध्य समानीता गिरेः सुता

ବେଦମାର୍ଗକୁ ଧ୍ୱଂସ କରୁଥିବା ପାପକର୍ମୀମାନେ ଅସଂଖ୍ୟ କୋଟିରେ ଉଦ୍ଭବ ହୁଅନ୍ତି। ତେଣୁ ମୁଁ ବିଧିପୂର୍ବକ ଆରାଧନା କରି ଏହି ଗିରିସୁତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷାର୍ଥେ ଏଠାକୁ ଆଣିଛି।

Verse 15

कोटिसंख्याभिरत्युग्रदेवीभिः संवृता च सा । दक्षिणां दिशमाश्रित्य संस्थिता मम गौरवात्

ସେ କୋଟିସଂଖ୍ୟକ ଅତ୍ୟୁଗ୍ର ଦେବୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବୃତ। ମୋର ଗୌରବ-ମହିମାରେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ସେଠାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଅଛନ୍ତି।

Verse 16

पश्चिमायां तथा देवी संस्थिता भास्करा शुभा । ययाविष्टानि भासंते भास्करप्रमुखानि च

ସେହିପରି ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଶୁଭା ଭାସ୍କରାଦେବୀ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଆବିଷ୍ଟ ହୋଇ ସୂର୍ଯ୍ୟପ୍ରମୁଖ ଜ୍ୟୋତିଷ୍କମାନେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 17

बिंबानि सर्वताराणां गच्छन्त्यायांति च द्रुतम् । सैषा महाबला शक्तिर्भास्वरा कुरुनन्दन

ସମସ୍ତ ତାରାମାନଙ୍କର ବିମ୍ବ ଶୀଘ୍ର ଆସିଯାଏ ଓ ଯାଇଯାଏ। ହେ କୁରୁନନ୍ଦନ, ଏହି ହେଉଛି ଦୀପ୍ତିମୟ ମହାବଳା ଶକ୍ତି।

Verse 18

मयाराध्य समानीता कटाहादत्र संस्थिता । कोटिकोटिवृता नित्यं त्रायते पश्चिमां दिशम्

ମୁଁ ଆରାଧନା କରି ତାଙ୍କୁ କଟାହରୁ ଏଠାକୁ ଆଣି ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଛି। କୋଟି କୋଟି ପରିବାରରେ ଘେରା ଥାଇ ସେ ନିତ୍ୟ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।

Verse 19

उत्तरस्यां तथा देवी संस्थिता योगनंदिनी । परमप्रकृतेर्देहात्पूर्वं निःसृतया यया

ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଦେବୀ ଯୋଗନନ୍ଦିନୀ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ଯେ ଶକ୍ତି ପୂର୍ବେ ପରମ ପ୍ରକୃତିର ଦେହରୁ ନିଷ୍କ୍ରାନ୍ତ ହୋଇଥିଲା।

Verse 20

दृष्ट्या दृष्टा निर्मलया योगमापुश्चतुःसनाः । योगीश्वरी च सा देवी सनकाद्यैः सुतोषिता

ନିର୍ମଳ ଦୃଷ୍ଟିରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଚତୁଃସନ ସମାଧି ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ସେ ଯୋଗୀଶ୍ୱରୀ ଦେବୀ ସନକାଦିଙ୍କ ଉପରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ।

Verse 21

सैव चांडकटाहान्मे समाराध्यात्र प्रापिता । योगिनीभिः परिवृता संस्थिता चोत्तरां दिशम्

ସେଇ ଦେବୀଙ୍କୁ ମୁଁ ଯଥାବିଧି ଆରାଧନା କରି ଚାଣ୍ଡକଟାହରୁ ଏଠାକୁ ଆଣିଛି। ଯୋଗିନୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବୃତ ହୋଇ ସେ ଉତ୍ତର ଦିଗାଭିମୁଖେ ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 22

एवमेता महाशक्त्यश्चतस्रः संस्थिताः सदा । पूजिताः कामदा नित्यं रुष्टाः संहरणक्षमाः

ଏହିପରି ଏହି ଚାରି ମହାଶକ୍ତି ସଦା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ରହନ୍ତି। ପୂଜିତ ହେଲେ ନିତ୍ୟ ଇଚ୍ଛିତ ବର ଦିଅନ୍ତି; କ୍ରୁଦ୍ଧ ହେଲେ ସଂହାର କରିବାକୁ ସମର୍ଥ।

Verse 23

ततश्च नव मे दुर्गाः समानीताः शृणुध्व ताः

ତାପରେ ମୋର ନବ ଦୁର୍ଗାମାନେ ଏଠାକୁ ଆଣାଗଲେ; ସେମାନଙ୍କ ବିଷୟ ଶୁଣ।

Verse 24

त्रिपुरानाम परमा देवी स्थाणुर्यया पुरा । आविष्टस्त्रिपुरं निन्ये भस्मत्वं जगदीश्वरः

‘ତ୍ରିପୁରା’ ନାମରେ ଏକ ପରମା ଦେବୀ ଅଛନ୍ତି; ପୁରାତନକାଳେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାଣୁ (ଶିବ) ଆବିଷ୍ଟ/ଶକ୍ତିସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇ, ଜଗଦୀଶ୍ୱର ତ୍ରିପୁରକୁ ଭସ୍ମ କରିଦେଲେ।

Verse 25

त्रिपुरेति ततस्तां तु प्रोक्तवान्भगवान्हरः । तुष्टाव च स्वयं तस्मात्पूज्या सा जगतामपि

ଏହିହେତୁ ଭଗବାନ୍ ହର ତାଙ୍କୁ ‘ତ୍ରିପୁରା’ ବୋଲି କହିଲେ ଏବଂ ସ୍ୱୟଂ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ; ତେଣୁ ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ପୂଜ୍ୟ।

Verse 26

सा चाराध्य समानीता मयामरेश्वरपर्वतात् । भक्तानां कामदा सास्ति भट्टादित्यसमीपतः

ତାଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରି ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ମରେଶ୍ୱର ପର୍ବତରୁ ଏଠାକୁ ଆଣିଛି। ସେ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ଦେଇ, ଭଟ୍ଟାଦିତ୍ୟଙ୍କ ସମୀପରେ ବିରାଜିତ।

Verse 27

अपरा चापि कोलंबा महाशक्तिः सनातनी । कोलरूपी ययाविष्टः केशवश्चोज्जहार गाम्

ଆଉ ଜଣେ ‘କୋଲମ୍ବା’ ନାମକ ସନାତନ ମହାଶକ୍ତି ଅଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଆବିଷ୍ଟ କେଶବ ବରାହରୂପ ଧରି ପୃଥିବୀକୁ ଉଦ୍ଧାର କଲେ।

Verse 28

तस्मात्सा विष्णुना चोक्ता कोलंबेति स्तुतार्चिता । सा च देवी मया पार्थ भक्तियोगेन तोषिता

ତେଣୁ ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କୁ ‘କୋଲମ୍ବା’ ବୋଲି କହି ସ୍ତୁତି ଓ ପୂଜା କଲେ। ହେ ପାର୍ଥ, ଭକ୍ତିଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ସେ ଦେବୀଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଥିଲି।

Verse 29

वाराहगिरिसंस्था मां समानीता च साब्रवीत् । यत्राहं नारद सदा तिष्ठामि कृपयार्थिनाम्

ବରାହଗିରିରେ ସ୍ଥିତ ସେ ଦେବୀଙ୍କୁ ମୁଁ ଆଣିଲି, ତେବେ ସେ କହିଲେ— ‘ହେ ନାରଦ, ଯେଉଁଠି ମୁଁ ସଦା ବସୁଛି, ସେଠା କୃପା ଚାହୁଁଥିବାମାନଙ୍କ ପାଇଁ।’

Verse 30

तत्र कूपेन संस्थेयं रुद्राणीसंस्थितेन वै । तं हि कूपं विना मह्यं न रतिर्जायते क्वचित्

‘ସେଠାରେ ରୁଦ୍ରାଣୀ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଥିବା ସେଇ କୂପ ପାଖରେ ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ରହିବି। ସେ କୂପ ବିନା ମୋ ପାଇଁ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ରତି-ଆନନ୍ଦ ଜନ୍ମେ ନାହିଁ।’

Verse 31

तस्माद्भवान्कूपवरं स्वयमत्र खन द्विज । एवमुक्ते पार्थ देव्या दर्भमूलेन मे तदा

‘ତେଣୁ, ହେ ଦ୍ୱିଜ, ତୁମେ ନିଜେ ଏଠାରେ ଉତ୍ତମ କୂପ ଖୋଦ।’ ଦେବୀ ଏପରି କହିଲେ, ହେ ପାର୍ଥ, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ଦର୍ଭ ଘାସର ମୂଳଦ୍ୱାରା ଖୋଦିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲି।

Verse 32

कूपोऽखनि यत्र साक्षाद्रुद्राणी कूप आबभौ । ततो मया तत्र देवाः स्नात्वा जप्त्वा च तर्पिताः

ସେଠାରେ କୂପ ଖୋଦାଗଲା, ଏବଂ ସେଇ କୂପରେ ସାକ୍ଷାତ୍ ରୁଦ୍ରାଣୀ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ତାପରେ ମୁଁ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି, ଜପ କରି, ତର୍ପଣ-ଜଳରେ ଦେବମାନଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କଲି।

Verse 33

पूजिता च ततो दैवी कोलंबा जगदीश्वरी । परितुष्टा तदा देवी प्रणतं मा ततोऽब्रवीत्

ତାପରେ ଜଗଦୀଶ୍ୱରୀ ଦିବ୍ୟ କୋଲମ୍ବା ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଗଲା। ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଦେବୀ, ପ୍ରଣତ ମୋତେ ତେବେ କହିଲେ।

Verse 34

सदात्र चाहं स्थास्यामि प्रसादं प्रापिता त्वया । ये च कूपेत्र संस्नात्वा माघाष्टम्यां विशेषतः

“ମୁଁ ସଦା ଏଠାରେ ନିବାସ କରିବି, କାରଣ ତୁମେ ମୋର ପ୍ରସାଦ ଲଭ୍ୟ କରାଇଛ। ଏବଂ ଯେମାନେ ଏହି କୂପରେ ସ୍ନାନ କରିବେ—ବିଶେଷକରି ମାଘ ମାସର ଅଷ୍ଟମୀ ଦିନ—”

Verse 35

पूजयिष्यंति मां मर्त्यास्तेषां छेत्स्यामि दुष्कृतम् । सर्वतीर्थमयी यश्च सर्वर्तुकवनेस्थितः

“ଯେ ମର୍ତ୍ୟମାନେ ମୋତେ ପୂଜିବେ, ସେମାନଙ୍କର ଦୁଷ୍କୃତ୍ୟକୁ ମୁଁ ଛେଦିଦେବି। ଏହି ସ୍ଥାନ ସର୍ବର୍ତୁକ-ବନରେ ଅବସ୍ଥିତ ଓ ସର୍ବତୀର୍ଥମୟ।”

Verse 36

मेरोः समीपे रुद्राण्याः कूप एष स एव च

ରୁଦ୍ରାଣୀଙ୍କ ଏହି କୂପଟି ନିଶ୍ଚୟ ମେରୁ ପର୍ବତର ସମୀପରେ ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 37

प्रयागादपि गंगाया गयायाश्च विशेषतः । कूपेस्मिन्नधिकं स्नानं मया नारद कीर्तितम्

ପ୍ରୟାଗ, ଗଙ୍ଗା ଏବଂ ବିଶେଷତଃ ଗୟାଠାରୁ ମଧ୍ୟ—ଏହି କୂପରେ ସ୍ନାନ ଅଧିକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ହେ ନାରଦ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହିପରି କହିଛି।

Verse 38

तदहं तव वाक्येन संस्थितात्र तपोधन । गुहेनाथ सरः पुण्यं पालयिष्याम्यतंद्रिता

ଏହେତୁ ତୁମ ବାକ୍ୟରେ, ହେ ତପୋଧନ, ମୁଁ ଏଠାରେ ହିଁ ରହିବି; ଗୁହଙ୍କୁ ନାଥ ମାନି ଏହି ପୁଣ୍ୟ ସରୋବରକୁ ଅକ୍ଳାନ୍ତେ ପାଳନ କରିବି।

Verse 39

कुमारेशं पूजयित्वा पूजयिष्यंति ये च माम् । देवीभिः षष्टिकोटीभिर्युता तेषामभीष्टदा

ଯେମାନେ କୁମାରେଶଙ୍କୁ ପୂଜି ପରେ ମୋତେ ମଧ୍ୟ ଆରାଧନା କରନ୍ତି, ମୁଁ ଷଷ୍ଟି କୋଟି ଦେବୀସହିତ ତାଙ୍କର ଅଭୀଷ୍ଟ ବର ଦେଉଛି।

Verse 40

नारद उवाच । इत्युक्तोऽहं पार्थ देव्या तदानीं प्रीयमाणया । प्रत्यब्रवं प्रमुदितः कोलंबां विश्वमातरम्

ନାରଦ କହିଲେ—ହେ ପାର୍ଥ, ସେ ସମୟରେ ପ୍ରସନ୍ନ ଦେବୀ ଏପରି କହିଥିବାରୁ, ମୁଁ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ବିଶ୍ୱମାତା କୋଲମ୍ବାଙ୍କୁ ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେଲି।

Verse 41

अत्रास्य माता त्वं देवि गुप्तक्षेत्रस्यकारणम् । तीर्थयात्रा वृथा तेषां नार्च्चयंतीह त्वां च ये

ହେ ଦେବୀ, ଏଠାରେ ତୁମେ ଏହି ସ୍ଥାନର ମାତା ଏବଂ ଏହି ଗୁପ୍ତକ୍ଷେତ୍ରର କାରଣ; ଯେମାନେ ଏଠାରେ ତୁମକୁ ପୂଜା କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କର ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ବ୍ୟର୍ଥ ହୁଏ।

Verse 42

इदं च यत्सरः पुण्यं त्वन्नाम्ना ख्यातिमेष्यति । ईश्वरी सरसोऽस्य त्वं तीर्थस्यास्य तथेश्वरी

ଏହି ପୁଣ୍ୟ ସରୋବର ତୁମ ନାମରେ ଲୋକେ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ପାଇବ। ଏହି ସରୋବରର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଈଶ୍ୱରୀ ତୁମେ, ଏହି ତୀର୍ଥର ମଧ୍ୟ ଈଶ୍ୱରୀ ତୁମେ ହେଉଛ।

Verse 43

एवं दीर्घं तपस्तत्वा स्थापिता मयका शुभा । महादुर्गा नरैस्तस्मात्पूज्येयं सततं बुधैः

ଏଭଳି ଦୀର୍ଘ ତପ କରି ମୁଁ ଏହି ଶୁଭ ଦେବୀ-ସ୍ୱରୂପକୁ ସ୍ଥାପନ କଲି। ତେଣୁ ମହାଦୁର୍ଗା ରୂପେ ଏହାକୁ ସଦା ଲୋକମାନେ, ବିଶେଷତଃ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ, ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 44

तृतीया च दिशि तस्यां स्थिता संस्थापिता मया । गुहेन च कपालेश्याः प्रभावोस्याः पुरेरितः

ତୃତୀୟ ଦେବୀ-ରୂପକୁ ସେହି ଦିଗରେ ମୁଁ ସ୍ଥାପନ କରି ରଖିଲି। ଏବଂ ଗୁହ (ସ୍କନ୍ଦ) ଏହି କପାଲେଶୀଙ୍କ ମହିମାକୁ ନଗରରେ ପ୍ରଚାର କଲେ।

Verse 45

धन्यास्ते ये प्रपश्यंति नित्यमेनां नरोत्तमाः । कपालेश्वरमभ्यर्च्य विश्वशक्तिरियं यतः

ନିତ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରୁଥିବା ସେହି ନରୋତ୍ତମମାନେ ଧନ୍ୟ। କାରଣ କପାଲେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଅଭ୍ୟର୍ଚ୍ୟା କରି ଏହି ଦେବୀ ଏଠାରେ ବିଶ୍ୱଶକ୍ତି ରୂପେ ବିରାଜିତ।

Verse 46

एवमेतास्तिस्रो दुर्गाः पूर्वस्यां दिशि संस्थिताः । पश्चिमायां प्रवक्ष्यामि तिस्रो दुर्गा महोत्तमा

ଏଭଳି ଏହି ତିନି ଦୁର୍ଗା ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ସ୍ଥିତ। ଏବେ ମୁଁ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଥିବା ତିନି ମହୋତ୍ତମ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି।

Verse 47

सुवर्णाक्षी तु या देवी ब्रह्मांडपरिपालिनी । सा मयात्र समाराध्य तीर्थे देवी निवेशिता

ଯେ ଦେବୀ ‘ସୁବର୍ଣ୍ଣାକ୍ଷୀ’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସମଗ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ପରିପାଳିକା, ସେହି ଦେବୀଙ୍କୁ ମୁଁ ଏଠାରେ ଏହି ତୀର୍ଥରେ ଭକ୍ତିପୂର୍ବକ ଆରାଧନା କରି ଦେବୀରୂପେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲି।

Verse 48

ये चैनां प्रणमिष्यंति पूजयिष्यंति भक्तितः । त्रयस्त्रिंशद्भिः कोटीभिर्देवीभिः पूजिता च तैः

ଯେମାନେ ଭକ୍ତିରେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ପୂଜା କରିବେ, ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦେବୀ ତ୍ରୟସ୍ତ୍ରିଂଶ କୋଟି ଦେବୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତା ହେଲେ ପରି ହୁଅନ୍ତି।

Verse 49

अपरा च महादुर्गा चर्चिता चेति संस्थिता । रसातलतलात्तत्र मयानीता सुभक्तितः

ସେଠାରେ ‘ଚର୍ଚିତା’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅନ୍ୟ ଏକ ମହାଦୁର୍ଗା ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ; ତାଙ୍କୁ ମୁଁ ରସାତଳ-ତଳରୁ ଗଭୀର ଭକ୍ତିରେ ଏଠାକୁ ଆଣିଛି।

Verse 50

इयमर्च्या च चिंत्या च वीरत्वं समभीप्सुभिः । बहुभिर्देवदैतेयैर्ददौ तेभ्यश्च वीरताम्

ଯେମାନେ ବୀରତ୍ୱ ଆକାଙ୍କ୍ଷା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ; ଅନେକ ଦେବ ଓ ଦୈତ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରି ତାଙ୍କଠାରୁ ହିଁ ବୀରତା ଓ ପରାକ୍ରମ ପାଇଥିଲେ।

Verse 51

इयमेव महादुर्गा शूद्रकं वीरसत्तमम् । चौरैर्बद्धं कलौ चाग्रे मोक्षयिष्यति विक्रमात्

ଏହି ମହାଦୁର୍ଗା ନିଜ ମହାବିକ୍ରମରେ, କଳିଯୁଗର ଆଗାମୀ କାଳରେ, ଚୋରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧିତ ବୀରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶୂଦ୍ରକଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରିବେ।

Verse 52

ततस्त्वेतां स चाराध्य वीरेंद्रत्वमवाप्स्यति । निहनिष्यति चाक्रम्य कालसेनमुखान्रिपून्

ତତ୍ପରେ ସେ ଏହି ଦେବୀଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ଆରାଧନା କରି ବୀରେନ୍ଦ୍ରତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବ। ପରେ ଆଗେଇ ଯାଇ କାଳସେନମୁଖ ଶତ୍ରୁ ରାଜାମାନଙ୍କୁ ନିହନନ କରିବ।

Verse 53

तस्मादियं समाराध्या वीर्यकामैर्नरैः सदा । चर्चिता या महादुर्गा पश्चिमायां दिशि स्थिता

ଏହେତୁ ବଳ ଓ ପରାକ୍ରମ ଆକାଙ୍କ୍ଷୀ ନରମାନେ ସଦା ଏହି ଦେବୀଙ୍କୁ ସମ୍ୟକ୍ ଆରାଧନା କରିବା ଉଚିତ—ଯିଏ ‘ମହାଦୁର୍ଗା’ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ସ୍ଥିତ।

Verse 54

तथा त्रैलोक्यविजया तृतीयस्यां दिशि स्थिता । यामाराध्य जयं प्राप्तस्त्रिलोक्यां रोहिणीपतिः । सोमलोकान्मयानीता पूजिता जयदा सदा

ଏହିପରି ‘ତ୍ରୈଲୋକ୍ୟବିଜୟା’ ତୃତୀୟ ଦିଗରେ ସ୍ଥିତ। ଯାହାଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରି ରୋହିଣୀପତି ତ୍ରିଲୋକରେ ଜୟ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ସୋମଲୋକରୁ ମୋ ଦ୍ୱାରା ଆଣାଯାଇଥିବା ସେ ଦେବୀ ସଦା ପୂଜିତ ଓ ସର୍ବଦା ଜୟ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି।

Verse 55

एवमेताः पश्चिमायामुत्तरस्यामतः शृणु । तिस्रो देव्यश्चोत्तरस्यामेकवीरामुखाः स्थिताः

ଏଭଳି ଏମାନେ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଅଛନ୍ତି; ଏବେ ଉତ୍ତର ବିଷୟରେ ଶୁଣ। ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଏକବୀରାମୁଖ ତିନି ଦେବୀ ସ୍ଥିତ।

Verse 56

एकवीरेति या देवी साक्षात्सा शिवपूजिता । ययाविष्टो जगत्सर्वं संहरत्येष भूतराट्

‘ଏକବୀରା’ ନାମକ ସେ ଦେବୀ ସାକ୍ଷାତ୍ ଶିବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ। ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଆବିଷ୍ଟ ହୋଇ ଏହି ଭୂତରାଟ୍ ସମଗ୍ର ଜଗତର ସଂହାର କରେ।

Verse 57

वीर्येणाद्येकवीरायाः कृत्वा लोकांश्च भस्मसात् । युगैकादशपूर्णत्वे विलक्षोऽभूत्स भस्मनि

ଆଦ୍ୟ ଏକବୀରା ଦେବୀଙ୍କ ବୀର୍ଯ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଭସ୍ମସାତ୍ ହେଲେ। ଏକାଦଶ ଯୁଗ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲାପରେ ସେ ଭସ୍ମରେ ମଧ୍ୟ ବିଶେଷ ଚିହ୍ନିତ ହୋଇ ରହିଲା।

Verse 58

एवंविधा त्वेकवीरा शक्तिरेषा सनातनी । पूजिताराधिता चैव सर्वाभीप्सितदा नृणाम्

ଏହିପରି ଏକବୀରା—ଏହି ସନାତନୀ ଶକ୍ତି। ପୂଜିତ ଓ ଆରାଧିତ ହେଲେ ସେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଅଭୀପ୍ସିତ ଫଳ ଦିଅନ୍ତି।

Verse 59

ब्रह्मलोकात्समानीता मयाराध्यात्र भारत । नामकीर्तनमप्यस्या दुष्टानां घातनं विदुः

ହେ ଭାରତ, ବ୍ରହ୍ମଲୋକରୁ ତାଙ୍କୁ ଆଣି ମୁଁ ଏଠାରେ ଆରାଧନା କରୁଛି। ତାଙ୍କ ନାମକୀର୍ତ୍ତନ ମଧ୍ୟ ଦୁଷ୍ଟମାନଙ୍କ ଘାତ କରେ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି।

Verse 60

द्वितीया हरसिद्ध्याख्या देवी दुर्गा महाबला । शीकोत्तरात्समाराध्य मयानीतात्र पांडव

ଦ୍ୱିତୀୟା ଦେବୀ ମହାବଳା ଦୁର୍ଗା, ‘ହରସିଦ୍ଧି’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ହେ ପାଣ୍ଡବ, ଶୀକୋତ୍ତରରେ ସମ୍ୟକ୍ ଆରାଧନା କରି ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ଆଣିଛି।

Verse 61

यदा शीकोत्तरस्थेन पार्वत्या प्रार्थितेन च । रुद्रेण डाकिनीमंत्रः प्रोक्तो देव्याः कृपालुना

ଶୀକୋତ୍ତରରେ ପାର୍ବତୀ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିଥିବାବେଳେ, ଦେବୀ ପ୍ରତି କୃପାଳୁ ରୁଦ୍ର ଦେବୀଙ୍କ ପାଇଁ ଡାକିନୀ-ମନ୍ତ୍ର ଉପଦେଶ କଲେ।

Verse 62

तदा मंत्रप्रभावेण मोहिता गिरिजा सती । तमेवाक्रम्य मांसं च शोणितं च भवं पपौ

ତେବେ ମନ୍ତ୍ରର ପ୍ରଭାବରେ ମୋହିତ ସତୀ ଗିରିଜା, ଭବ (ଶିବ)ଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରି ତାଙ୍କର ମାଂସ ଓ ରକ୍ତ ପାନ କଲେ।

Verse 63

ततो रुद्रशरीरात्तु विनिष्क्रांतार्तिनाशिनी । हरसिद्धिर्महादुर्गा महामंत्रविशारदा

ତାପରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଶରୀରରୁ ଆର୍ତ୍ତିନାଶିନୀ ହରସିଦ୍ଧି ପ୍ରକଟ ହେଲେ—ସେ ମହାଦୁର୍ଗା, ମହାମନ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତା।

Verse 64

सा सहस्रभुजा देवी समाक्रम्याभिपीड्य च । मोक्षयामास गिरिशमशापयत तां तथा

ସେହି ସହସ୍ରଭୁଜା ଦେବୀ ଧରି ଚାପି ଗିରୀଶ (ଶିବ)ଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କଲେ; ଏବଂ ସେହିପରି ଭାବେ ତାଙ୍କୁ (ଅନ୍ୟାକୁ) ମଧ୍ୟ ଶାପରୁ ମୁକ୍ତ କରାଇଲେ।

Verse 65

ततः प्रभृति सा लोके हरसिद्धिः प्रकीर्त्यते । देवीनां षष्टिकोटीभिरावृता पूज्यते सुरैः

ସେହି ସମୟରୁ ସେ ଲୋକରେ ‘ହରସିଦ୍ଧି’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ଷଷ୍ଟି କୋଟି ଦେବୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ ହୋଇ ସେ ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ।

Verse 66

एतामाराध्य सुग्रीवप्रमुखा दोषनाशिनीम् । अभूवन्त्सुमहावीर्या डाकिनीसंघनाशनाः

ସେହି ଦୋଷନାଶିନୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରି ସୁଗ୍ରୀବ ଆଦି ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହାବୀର ହେଲେ ଏବଂ ଡାକିନୀ-ସଂଘମାନଙ୍କୁ ନାଶ କରୁଥିବା ହେଲେ।

Verse 67

तस्मादेतां पूजयेत्तु मनोवाक्कायकर्मभिः । डाकिन्याद्या न सर्पंति हरसिद्धेरनंतरम्

ଏହେତୁ ମନ, ବାଣୀ, ଶରୀର ଓ କର୍ମଦ୍ୱାରା ଭକ୍ତିସହିତ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ହରସିଦ୍ଧିଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ଡାକିନୀ ଆଦି ନିକଟକୁ ଆସନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 68

तृतीयेशानकोणस्था चंडिका नवमी स्थिता । वागीशोऽपि लभेत्पारं नैव यस्याः प्रवर्णने

ତୃତୀୟା ଦେବୀ ଚଣ୍ଡିକା ଈଶାନ କୋଣରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ ନବମୀ ରୂପେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ତାଙ୍କର ବର୍ଣ୍ଣନାର ପାର ବାଗୀଶ୍ୱର ମଧ୍ୟ ପାଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 69

या पुरा पार्वतीदेहाद्विनिःसृत्य महासुरौ । चंडमुंडौ निहत्यैव भक्षयामास क्रोधतः

ଯିଏ ପୂର୍ବେ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ଦେହରୁ ନିଷ୍କ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ, କ୍ରୋଧରେ ମହାସୁର ଚଣ୍ଡ ଓ ମୁଣ୍ଡକୁ ବଧ କରି ସେମାନଙ୍କୁ ଭକ୍ଷଣ କଲେ।

Verse 70

अक्षौहिणीशतं त्वेकं चंडमुंडौ च तावुभौ । नापूर्यतैकग्रासोऽस्याः किंलक्ष्या यात्वियं हि सा

ଶତ ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନା ଓ ସେଇ ଦୁଇଜଣ—ଚଣ୍ଡ ଓ ମୁଣ୍ଡ—ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଏକ ଗ୍ରାସକୁ ମଧ୍ୟ ପୂରଣ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ତାଙ୍କର କି ପରିମାଣ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିବା? ସେ ସତ୍ୟରେ ଅପରିମେୟ।

Verse 71

इयमेवांधकानां च तृषिता शोणितं पुनः । पपौ ततो निजग्राह चांधकं भगवान्भवः

ସେ ନିଜେ ତୃଷିତ ହୋଇ ଅନ୍ଧକମାନଙ୍କ ରକ୍ତ ପୁନର୍ବାର ପାନ କଲେ; ତାପରେ ଭଗବାନ୍ ଭବ (ଶିବ) ଅନ୍ଧକକୁ ଧରିଲେ।

Verse 72

इयं च रक्तबीजानां कृत्वा पानं च रक्तजम् । अर्पयामास तं देव्याश्चामुण्डापीतशोणितम्

ସେ ରକ୍ତବୀଜମାନଙ୍କୁ ଜନିତ ରକ୍ତ ପାନ କରି, ଚାମୁଣ୍ଡା ପୀତ ସେହି ଶୋଣିତକୁ ଦେବୀଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କଲା।

Verse 73

एषा तृप्यति भक्तानां प्रणामेनापि भारत । अर्बुदानां च कोटीभिर्दैत्यानां पापकर्मिणाम्

ହେ ଭାରତ! ଭକ୍ତର ଏକମାତ୍ର ପ୍ରଣାମରେ ମଧ୍ୟ ସେ ତୃପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ପାପକର୍ମୀ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ଅର୍ବୁଦ-କୋଟିରେ ମଧ୍ୟ ତୃପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 74

कुण्डं चास्या मया देव्याः पुण्यं निष्पादितं शुभम् । यत्र वै स्पर्शमात्रेण सर्वतीर्थफलं लभेत्

ଏହି ଦେବୀଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଁ ପୁଣ୍ୟମୟ ଶୁଭ କୁଣ୍ଡ ନିର୍ମାଣ କରିଛି; ଯେଉଁଠାରେ କେବଳ ସ୍ପର୍ଶମାତ୍ରେ ସର୍ବତୀର୍ଥଫଳ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 75

हरसिद्धिर्देवसिद्धिर्धर्मसिद्धिश्च भारत । विविधा प्राप्यते सिद्धिस्तीर्थेऽस्मिंश्चंडिकारतैः

ହେ ଭାରତ! ଏହି ତୀର୍ଥରେ ଚଣ୍ଡିକାଭକ୍ତମାନେ ବିଭିନ୍ନ ସିଦ୍ଧି ପାଆନ୍ତି—ହର (ଶିବ) କୃପାସିଦ୍ଧି, ଦେବସିଦ୍ଧି ଓ ଧର୍ମସିଦ୍ଧି।

Verse 76

यश्च पूजयते देवीं स्वल्पेन बहुनापि वा । कात्यायनी कोटिशतैर्वृता तस्य विभूतिदा

ଯେ କେହି ଅଳ୍ପରେ କିମ୍ବା ବହୁରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜେ, ତାହାକୁ କୋଟି-ଶତେ ପରିବୃତ କାତ୍ୟାୟନୀ ବିଭୂତି ଓ ଐଶ୍ୱର୍ୟ ଦାନ କରନ୍ତି।

Verse 77

एवमेता महादुर्गा नवतीर्थेऽत्र संस्थिताः । चतस्रश्चापि दिग्देव्यो नित्यमर्च्याः शुभेप्सुभिः

ଏହିପରି ମହାଦୁର୍ଗାଙ୍କ ଏହି ରୂପଗୁଡ଼ିକ ଏଠାରେ ନବତୀର୍ଥରେ ସ୍ଥାପିତ। ଏବଂ ଚାରି ଦିଗର ଦିଗ୍ଦେବୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଶୁଭକାମୀମାନେ ନିତ୍ୟ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

Verse 78

आश्विनस्य च मासस्य नवरात्रे विशेषतः । उपोष्य चैकभक्तैर्वा देवीस्त्वेताः प्रपूजयेत्

ବିଶେଷତଃ ଆଶ୍ୱିନ ମାସର ନବରାତ୍ରିରେ, ଉପବାସ କରି କିମ୍ବା ଏକଭକ୍ତ ବ୍ରତ (ଏକବାର ଭୋଜନ) ପାଳନ କରି, ଏହି ଦେବୀମାନଙ୍କୁ ବିଶେଷ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 79

बलिपूपकनैवेद्यैस्तर्पणैर्धूपगंधिभिः । तस्य रक्षां चरंत्येता रथ्यासु त्रिकचत्वरे

ବଳି, ପୂପକ (ପକ୍ୱାନ୍ନ), ନୈବେଦ୍ୟ, ତର୍ପଣ ଏବଂ ଧୂପ-ଗନ୍ଧ ଅର୍ପଣ କଲେ, ଏହି ଦେବୀମାନେ ତାହାର ରକ୍ଷା କରି ରାସ୍ତାରେ, ଚଉକରେ ଓ ତିନି-ଚାରି ପଥର ସଙ୍ଗମସ୍ଥଳରେ ବିଚରଣ କରନ୍ତି।

Verse 80

भूतप्रेतपिशाचाद्या नोपकुर्युः प्रपीडनम् । आपदो विद्रवंत्याशु योगिन्यो नंदयंति तम्

ଭୂତ, ପ୍ରେତ, ପିଶାଚ ଆଦି ତାକୁ ପୀଡ଼ା ଦେଇପାରିବେ ନାହିଁ। ଆପଦା ଶୀଘ୍ର ଦୂରେ ପଳାଏ, ଏବଂ ଯୋଗିନୀମାନେ ତାହାପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 81

पुत्रार्थी लभते पुत्रान्धनार्थी धनमाप्नुयात् । रोगार्तो मुच्यते रोगाद्बद्धो मुच्येत बन्धनात्

ପୁତ୍ର ଆକାଙ୍କ୍ଷୀ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ପାଏ; ଧନ ଆକାଙ୍କ୍ଷୀ ଧନ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ରୋଗାର୍ତ୍ତ ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ, ଏବଂ ବନ୍ଧିତ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ।

Verse 82

आसां यः कुरुते भक्तिं नरो नारी च श्रद्धया । सर्वान्कामानवाप्नोति यांश्चिंतयति चेतसि

ଏହି ଦେବୀଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଯେ ପୁରୁଷ କିମ୍ବା ନାରୀ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ଭକ୍ତି କରେ, ସେ ହୃଦୟରେ ଯେ ଯେ କାମନା ଚିନ୍ତା କରେ ସେସବୁ ପାଏ।

Verse 83

कामगव्य इमा देव्यश्चिन्तामणिनिभास्तथा । कल्पवल्ल्योऽथ भक्तानां प्रतिच्छन्दोऽत्र नव हि

ଏହି ଦେବୀମାନେ କାମଧେନୁ ସମାନ, ଏବଂ ଚିନ୍ତାମଣି ପରି ଇଚ୍ଛାପୂରକ। ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସେମାନେ କଳ୍ପଲତା ପରି ଫଳଦାୟିନୀ; ଏଠାରେ ତାଙ୍କର ନବ ପ୍ରକାଶ ଅଛି।

Verse 84

तथात्र भूतमातास्ति हरसिद्धेस्तु दक्षिणे । तस्या माहात्म्यमतुलं संक्षेपात्प्रब्रवीमि ते

ଏହିପରି ଏଠାରେ ହରସିଦ୍ଧିର ଦକ୍ଷିଣେ ଭୂତମାତା ବିରାଜିତ। ତାଙ୍କର ଅତୁଳ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ମୁଁ ତୁମକୁ ସଂକ୍ଷେପରେ କହୁଛି।

Verse 85

पूर्वं किल गुहो विद्वान्पुण्ये सारस्वते तटे । भूतप्रेतपिशाचानामाधिराज्येऽभ्यषिच्यत

ପୂର୍ବେ ପୁଣ୍ୟ ସରସ୍ୱତୀ ତଟରେ ବିଦ୍ୱାନ ଗୁହଙ୍କୁ ଭୂତ, ପ୍ରେତ ଓ ପିଶାଚମାନଙ୍କ ଅଧିରାଜ୍ୟରେ ଅଭିଷେକ କରାଯାଇଥିଲା।

Verse 86

स च सर्वाणि भूतानि मर्यादायामधारयत् । एतदन्नं प्रदायैव कृपया भगवान्गुहः

ଏବଂ ସେ ସମସ୍ତ ଭୂତମାନଙ୍କୁ ମର୍ଯ୍ୟାଦାରେ ଧାରଣ କରାଇଲେ। କୃପାବଶେ ଭଗବାନ ଗୁହ ସେମାନଙ୍କୁ ଏହି ଅନ୍ନ ପ୍ରଦାନ କଲେ।

Verse 88

ततस्त्वनेन भोगेन तानि नंदंति कृत्स्नशः । ततः केनापि कालेन श्रद्धयाऽश्रद्धया कृतम्

ତାପରେ ସେହି ଭୋଗ ଭୋଗ କରି ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତୃପ୍ତ ହେଲେ। ପରେ କେତେବେଳେ ତାହା ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ କିମ୍ବା ଅଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ମଧ୍ୟ କରାଗଲା।

Verse 89

पुण्यं तान्येव भूतानि ग्रसंत्याक्रम्य देवताः । ततो देवाः क्षुधार्त्तास्ते गुहायैतन्न्यवेदयन्

ସେହି ଭୂତଗଣ ଦେବତାମାନଙ୍କର ପୁଣ୍ୟକୁ ଆକ୍ରମଣ କରି ଗ୍ରସିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ତେବେ ଭୁଖରେ ପୀଡିତ ଦେବମାନେ ଏହି କଥା ଗୁହଙ୍କୁ ଜଣାଇଲେ।

Verse 90

स वै तदाकर्ण्य क्रुद्धो गुहः काल इवाभवत् । तस्य क्रुद्धस्य भ्रूपद्ममध्यात्काचिद्विनिर्गता

ତାହା ଶୁଣି ଗୁହ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ କାଳ ସମାନ ହେଲେ। ତାଙ୍କ କ୍ରୋଧିତ ଭ୍ରୂ-କମଳର ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ଶକ୍ତି ପ୍ରକଟ ହେଲା।

Verse 91

ज्वालामाला सुदुर्दर्शा नारी द्वादशलोचना । सा च प्रणम्य तं प्राह तव शक्तिरहं प्रभो । शीघ्रमादिश मां कृत्ये किं करोमि तवेप्सितम्

ଜ୍ୱାଲାମାଳାରେ ଘେରା, ଦେଖିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଦ୍ଦର୍ଶ, ଦ୍ୱାଦଶ ନୟନବତୀ ଏକ ନାରୀ ପ୍ରକଟ ହେଲା। ସେ ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲା—“ପ୍ରଭୋ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଶକ୍ତି; ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଶୀଘ୍ର ଆଜ୍ଞା ଦିଅନ୍ତୁ, ଆପଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ମୁଁ କ’ଣ କରିବି?”

Verse 92

स्कन्द उवाच । एतैर्भूतगणैः पापैरुल्लंघ्य मम शासनम्

ସ୍କନ୍ଦ କହିଲେ—“ଏହି ପାପୀ ଭୂତଗଣ ମୋର ଶାସନକୁ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିଛନ୍ତି।”

Verse 93

मनुष्यदत्तं सकलं भुज्यते स्वेच्छयाधमैः । शीघ्रमेतानि त्वं तस्मान्मर्यादायामुपानय

ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଦେଇଥିବା ସମସ୍ତକୁ ଏହି ଅଧମମାନେ ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ ଭୋଗ କରୁଛନ୍ତି। ତେଣୁ ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଏମାନଙ୍କୁ ମର୍ଯ୍ୟାଦାର ସୀମାଭିତରେ ଆଣ।

Verse 94

एतास्त्वानुव्रजिष्यंति देव्यः कोटिशतं शुभे । ततस्तथेति सा चोक्ता देवीभिः संवृता तदा

ହେ ଶୁଭେ! କୋଟିଶତ ଦେବୀମାନେ ତୁମକୁ ଅନୁସରଣ କରିବେ। ଏଭଳି କୁହାଯାଉଥିବାବେଳେ ସେ ‘ତଥାସ୍ତୁ’ ବୋଲି କହିଲା, ଏବଂ ସେତେବେଳେ ଦେବୀମାନେ ତାକୁ ଘେରି ରହିଲେ।

Verse 95

मयूरं समुपास्थाय गुहशक्तिः समागता । सरोजवनमासाद्य भूतसंघानपश्यत

ମୟୂର ଉପରେ ଆରୋହଣ କରି ଗୁହଶକ୍ତି ଅଗ୍ରସର ହେଲା। ସରୋଜବନକୁ ପହଞ୍ଚି ସେ ଭୂତସଂଘମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲା।

Verse 96

जघान च समासाद्य देवी नानाविधायुधैः । ततः प्रेतपिशाचाद्या हन्यमाना महारणे

ନିକଟକୁ ଆସି ଦେବୀ ନାନାବିଧ ଆୟୁଧରେ ସେମାନଙ୍କୁ ନିହତ କଲେ। ତାପରେ ସେଇ ମହାରଣରେ ପ୍ରେତ-ପିଶାଚ ଆଦି ହତ ହେବାକୁ ଲାଗିଲେ।

Verse 97

प्रसादयंति तां देवीं नानावेषैः सुदीनवत् । केचिद्ब्राह्मणवेषैश्च तापसानां तथो क्तिभिः

ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୀନ ହୋଇ ସେମାନେ ନାନାବେଶ ଧାରଣ କରି ଦେବୀଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ—କେହି ବ୍ରାହ୍ମଣବେଶରେ, ଆଉ କେହି ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କ ପରି ବାଣୀ ଓ ଆଚରଣ ସହ।

Verse 98

नृत्यंति देवि पद्माक्षि प्रसीदेति पुनःपुनः । ततः प्रसन्ना सा देवी व्रियतां स्वेच्छयाऽह तान्

ସେମାନେ ପୁନଃପୁନଃ ନୃତ୍ୟ କରି “ହେ ଦେବୀ, ପଦ୍ମାକ୍ଷି, ପ୍ରସନ୍ନ ହେଅ!” ବୋଲି ଆର୍ତ୍ତି କଲେ। ତେବେ ଦେବୀ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ କହିଲେ—“ସ୍ୱେଚ୍ଛାନୁସାରେ ବର ମାଗ।”

Verse 99

तां ते प्रोचुस्त्राहि नस्त्वं भूतमाता भवेश्वरि । मर्यादां नैव त्यक्ष्यामो वयं स्कन्दविनिर्मिताम्

ସେମାନେ ଦେବୀଙ୍କୁ କହିଲେ—“ହେ ଭୂତମାତା, ହେ ଭବେଶ୍ୱରୀ, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର। ସ୍କନ୍ଦ ନିର୍ମିତ ମର୍ଯ୍ୟାଦା-ନିୟମକୁ ଆମେ କେବେ ବି ତ୍ୟାଗିବୁ ନାହିଁ।”

Verse 100

ये चैवं त्वां तोषयन्ति तेषां देहि वरान्सदा

ଯେମାନେ ଏଭଳି ଭାବେ ତୁମକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ସଦା ବର ଦିଅ।

Verse 101

श्रीदेव्युवाच । वैशाखे दर्शदिवसे ये चैवं तोषयंति माम् । अरिष्टाभरणैः पुष्पैर्दधिभक्तैश्च पूजनैः । तेषां सर्वोपसर्गा वै यास्यंति विलयं स्फुटम्

ଶ୍ରୀଦେବୀ କହିଲେ—“ବୈଶାଖ ମାସର ଅମାବାସ୍ୟା ଦିନେ ଯେମାନେ ଅରିଷ୍ଟନିବାରକ ଶୁଭ ଆଭୂଷଣ/ରକ୍ଷାକବଚ, ପୁଷ୍ପ ଓ ଦଧି-ଭକ୍ତ ନୈବେଦ୍ୟ ସହ ପୂଜା କରି ମୋତେ ଏଭଳି ପ୍ରସନ୍ନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ଉପସର୍ଗ ଓ ବିପଦ ସ୍ପଷ୍ଟଭାବେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଲୟ ପାଇବ।”

Verse 102

एवं दत्त्वा वरं देवी मुमुदे भूतसंवृता । एवंप्रभावा सा देवी मयानीतात्र भारत

ଏଭଳି ବର ଦେଇ ଦେବୀ ଭୂତଗଣରେ ଘେରା ହୋଇ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ହେ ଭାରତ, ସେଇ ଦେବୀଙ୍କର ଏହିପରି ପ୍ରଭାବ—ମୁଁ ଏଠାରେ ତୁମକୁ କହିଲି।

Verse 103

य एनां प्रणमेन्मर्त्यः सर्वारिष्टैर्विमुच्यते

ଯେ କୌଣସି ମର୍ତ୍ୟ ଏହି ଦେବୀଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରଣାମ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ଅରିଷ୍ଟ ଓ ଅନିଷ୍ଟ ବାଧାରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 104

एवं प्रभावाः परिकीर्तिता मया समासतस्तीर्थवरेऽत्र देव्यः । चतुर्दशैवार्जुन पूजिता याश्चतुर्दशस्थानवरैर्नृमुख्यैः

ଏହିପରି ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥରେ ଥିବା ଦେବୀମାନଙ୍କ ପ୍ରଭାବକୁ ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ କୀର୍ତ୍ତନ କଲି। ହେ ଅର୍ଜୁନ, ସେମାନେ ଚୌଦ୍ଦ ଦେବୀ; ଏବଂ ନରମୁଖ୍ୟମାନେ ପୂଜିତ ଚୌଦ୍ଦ ଉତ୍ତମ ସ୍ଥାନ ସହିତ ସମ୍ବନ୍ଧିତ।