Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 91

Devanagari script

ज्वालामाला सुदुर्दर्शा नारी द्वादशलोचना । सा च प्रणम्य तं प्राह तव शक्तिरहं प्रभो । शीघ्रमादिश मां कृत्ये किं करोमि तवेप्सितम्

Transliteration

jvālāmālā sudurdarśā nārī dvādaśalocanā | sā ca praṇamya taṃ prāha tava śaktirahaṃ prabho | śīghramādiśa māṃ kṛtye kiṃ karomi tavepsitam

Translation

ଜ୍ୱାଲାମାଳାରେ ଘେରା, ଦେଖିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଦ୍ଦର୍ଶ, ଦ୍ୱାଦଶ ନୟନବତୀ ଏକ ନାରୀ ପ୍ରକଟ ହେଲା। ସେ ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲା—“ପ୍ରଭୋ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଶକ୍ତି; ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଶୀଘ୍ର ଆଜ୍ଞା ଦିଅନ୍ତୁ, ଆପଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ମୁଁ କ’ଣ କରିବି?”

Word by Word

• ज्वालामाला: a garland/chain of flames
• ज्वालामाला: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ज्वाला (प्रातिपदिक) + माला (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (ज्वालानां माला); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• सुदुर्दर्शा: very dreadful to behold
• सुदुर्दर्शा: Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु (अव्यय-उपसर्ग) + दुर्दर्श (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण; ‘अतिदुर्दर्शा’ = very hard to look at

• नारी: a woman
• नारी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नारी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• द्वादशलोचना: having twelve eyes
• द्वादशलोचना: Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: द्वादश (संख्या-प्रातिपदिक) + लोचन (प्रातिपदिक)
• Form: द्विगु-समास (द्वादश लोचनानि यस्याः); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चय/ conjunction)

• प्रणम्य: having bowed
• प्रणम्य: Sambandha (पूर्वकालिक क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + नम् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund) = having bowed

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• प्राह: said
• प्राह: Kriya (Speech act/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + अह्/ब्रू (धातु; perfect of ‘to say’)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन

• तव: your
• तव: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन; मध्यमपुरुष-सर्वनाम

• शक्तिः: power, energy
• शक्तिः: Karta (Subject complement/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; उत्तमपुरुष-सर्वनाम

• प्रभो: O lord
• प्रभो: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: प्रभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन

• शीघ्रम्: quickly
• शीघ्रम्: Sambandha (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: शीघ्र (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (क्रियाविशेषण) = quickly

• आदिश: command, instruct
• आदिश: Kriya (Command/आज्ञा)
• Type: Verb
• Root: आ + दिश् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), परस्मैपद; मध्यमपुरुष, एकवचन

• माम्: me
• माम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• कृत्ये: in the task/duty
• कृत्ये: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कृत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; अर्थे: कार्ये (in the task)

• किम्: what
• किम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; प्रश्नवाचक

• करोमि: shall I do / I do
• करोमि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), परस्मैपद; उत्तमपुरुष, एकवचन

• तव: your
• तव: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन

• ईप्सितम्: desired (thing)
• ईप्सितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: आप्/ईप्स् (धातु) + ईप्सित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त/PPP) used substantively; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

Speaker

Guhaśakti (Skanda’s Śakti)

Visual Art Cues

Scene: A terrifying twelve-eyed fiery goddess emerges, wreathed in flames, bows to Guha and requests immediate instruction for the mission.

Characters & Entities

• Guhaśakti
• Skanda

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine power (Śakti) acts in perfect obedience to dharma-guided command, showing that protection of cosmic order is an intentional, directed act.

Which specific holy site (Tīrtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this verse; it is a narrative moment within the Kaumārikā-khaṇḍa focused on Skanda’s authority and protection.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse centers on invocation/command rather than a vrata, dāna, snāna, or japa instruction.