Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 38

Devanagari script

अहो स्थानप्रभावोऽयं स्फुटं चाप्यत्र प्रोच्यते । निर्दोषं यच्छुचि स्तान सर्वोपद्रववर्जितम्

Transliteration

aho sthānaprabhāvo'yaṃ sphuṭaṃ cāpyatra procyate | nirdoṣaṃ yacchuci stāna sarvopadravavarjitam

Translation

ଆହୋ! ଏହା ଏହି ସ୍ଥାନର ପ୍ରକଟ ପ୍ରଭାବ, ଯାହା ଏଠାରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ପ୍ରକାଶିତ। ଏହା ନିର୍ଦୋଷ, ଶୁଚି ଧାମ—ସମସ୍ତ ଉପଦ୍ରବ ଓ ବିଘ୍ନରୁ ମୁକ୍ତ।

Word by Word

• अहो: ah!, behold!
• अहो: Sambandha (Exclamation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अहो (अव्यय)
• Form: अव्यय; विस्मयादिबोधक (interjection)

• स्थानप्रभावः: the power of the place
• स्थानप्रभावः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्थान (प्रातिपदिक) + प्रभाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (स्थानस्य प्रभावः)

• अयम्: this
• अयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; निर्देश (demonstrative)

• स्फुटम्: clearly
• स्फुटम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: स्फुट (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधान (particle)

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक (adverb of place)

• प्रोच्यते: is declared, is stated
• प्रोच्यते: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + वच् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; कर्मणि प्रयोग (passive), आत्मनेपद

• निर्दोषम्: faultless
• निर्दोषम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: निर् + दोष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र विशेषणम् (स्थानम्)

• यत्: which
• यत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)

• शुचि: pure
• शुचि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: शुचि (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (स्थानम्)

• स्थानम्: place, abode
• स्थानम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्तृपद

• सर्वोपद्रववर्जितम्: free from all troubles
• सर्वोपद्रववर्जितम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + उपद्रव (प्रातिपदिक) + वर्जित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √वृज्/वर्ज्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सर्वेषाम् उपद्रवानाम् वर्जितम्); भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle sense)

Speaker

Kālabhīti

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A radiant tīrtha precinct shown as immaculate—clear water, bright stones, undisturbed air; protective boundary implied by guardian motifs; pilgrims feel relief as they enter.

Characters & Entities

• Kālabhīti
• Sthāna-prabhāva (power of the place)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic sthala-māhātmya asserts that sacred places can confer protection and purity, removing obstacles that bind ordinary life.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The gupta-kṣetra presently experienced by Kālabhīti, characterized as śuci (pure) and sarvopadrava-varjita (free from troubles).

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this verse; it is a direct proclamation of the site’s qualities.