Adhyaya 30

Verse 1

नारद उवाच । ततः स्कन्दः सुरैः सार्धं श्वेतपर्वत मस्तकात् । उत्तीर्य तारकं हन्तुं दक्षिणां स दिशं ययौ

ନାରଦ କହିଲେ—ତାପରେ ସ୍କନ୍ଦ ଦେବଗଣଙ୍କ ସହ ଶ୍ୱେତପର୍ବତର ଶିଖରରୁ ଅବତରି, ତାରକଙ୍କୁ ବଧ କରିବାକୁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଗଲେ।

Verse 2

ततः सरस्वतीतीरे यानि भूतानि नारद । ग्रहाश्चोपग्रहाश्चैव वेतालाः शाकिनी गणाः

ତାପରେ, ହେ ନାରଦ, ସରସ୍ୱତୀ ତଟରେ ନାନା ଭୂତଗଣ—ଗ୍ରହ ଓ ଉପଗ୍ରହ, ବେତାଳ ଏବଂ ଶାକିନୀଗଣ—ସମବେତ ହେଲେ।

Verse 3

उन्मादा ये ह्यपस्माराः पलादाश्च पिशाचकाः । देवैस्तेषामाधिपत्ये सोऽभ्यषिच्यत पावकिः

ଉନ୍ମାଦ, ଅପସ୍ମାର, ପଲାଦ ଓ ପିଶାଚ ନାମରେ ପରିଚିତ ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ଅଧିପତ୍ୟ ପାଇଁ ଦେବଗଣ ପାବକିଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରି ଅଧିପତି କଲେ।

Verse 4

यथा ते नैव मर्यादां संत्यजंति दुराशयाः । एतैस्तस्मात्समाक्रांतः शरण्यं पावकिं व्रजेत्

ସେହି ଦୁରାଶୟ ସତ୍ତ୍ୱମାନେ କେବେ ନିଜ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଛାଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ; ତେଣୁ ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୀଡ଼ିତ ବ୍ୟକ୍ତି ଶରଣଦାତା ପାବକିଙ୍କ ଶରଣକୁ ଯାଉ।

Verse 5

अप्रकीर्णेन्द्रियं दांतं शुचिं नित्यमतंद्रितम् । आस्तिकं स्कन्दभक्तं च वर्जयंति ग्रहादिकाः

ଯାହାର ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଅବିକ୍ଷିପ୍ତ, ଯିଏ ଦମିତ, ଶୁଚି, ସଦା ସଚେତନ, ଧର୍ମରେ ଆସ୍ତିକ ଏବଂ ସ୍କନ୍ଦଭକ୍ତ—ତାଙ୍କୁ ଗ୍ରହାଦି ପୀଡାକାରୀ ଶକ୍ତିମାନେ ପରିହାର କରନ୍ତି।

Verse 6

महेश्वरं च ये भक्ता भक्ता नारायणं च ये । तेषां दर्शनमात्रेण नश्यंते ते विदूरतः

ମହେଶ୍ୱରଭକ୍ତ ହେଉନ୍ତୁ କି ନାରାୟଣଭକ୍ତ—ସେମାନଙ୍କ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ହିଁ ସେ ପୀଡାକାରୀ ଶକ୍ତିମାନେ ଦୂରରୁ ନଶିଯାନ୍ତି।

Verse 7

ततः सर्वैः सुरैः सार्धं महीतीरं ययौ गुहः । तत्र देवैः प्रकथितं महीमाहात्म्यमुत्तमम्

ତାପରେ ଗୁହ (ସ୍କନ୍ଦ) ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କ ସହିତ ମହୀ ନଦୀର ତଟକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ଦେବମାନେ ମହୀର ପରମ ଉତ୍ତମ ମାହାତ୍ମ୍ୟ କଥନ କଲେ।

Verse 8

श्रृण्वन्विसिष्मिये स्कन्दः प्रणनाम च तां नदीम् । ततो महीदक्षिणतस्तीरमाश्रित्य धिष्ठितम्

ଏହା ଶୁଣି ସ୍କନ୍ଦ ଆଶ୍ଚର୍ୟଚକିତ ହେଲେ ଏବଂ ସେ ନଦୀକୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ପରେ ମହୀର ଦକ୍ଷିଣ ତଟକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ସେଠାରେ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କଲେ।

Verse 9

प्रणम्य शक्रप्रमुखा गुहं वचनमब्रुवन् । अभिषिक्तं विना स्कन्द सेनापतिमकल्मषम्

ପ୍ରଣାମ କରି ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ପ୍ରମୁଖ ଦେବମାନେ ଗୁହଙ୍କୁ କହିଲେ—“ହେ ସ୍କନ୍ଦ! ନିର୍ମଳ ସେନାପତି, ତୁମ ଅଭିଷେକ ବିନା…”

Verse 10

न शर्म लभते सेना तस्मात्त्वमभिषेचय । महीसागरसंभूतैः पुण्यैश्चापि शिवैर्जलैः

ସେନା ଶାନ୍ତି ପାଉନାହିଁ; ତେଣୁ ତୁମେ ଅଭିଷେକ ଗ୍ରହଣ କର—ପୃଥିବୀ ଓ ସାଗରରୁ ଜନ୍ମିତ ପୁଣ୍ୟ, ଶିବମୟ ଶୁଭ ଜଳଦ୍ୱାରା।

Verse 11

अभिषेक्ष्यामहे त्वां च तत्र नो द्रष्टुमर्हसि । यथा हस्तिपदे सर्वपदांतर्भाव इष्यते

ଆମେ ତୁମର ଅଭିଷେକ କରିବୁ; କିନ୍ତୁ ସେହି ବିଧିରେ ସେଠାକୁ ଦେଖିବା ତୁମ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ଯେପରି ହାତୀର ପଦଚିହ୍ନରେ ସମସ୍ତ ପଦଚିହ୍ନର ଅନ୍ତର୍ଭାବ କୁହାଯାଏ।

Verse 12

सर्वतीर्थान्तरस्थानं तथार्णवमहीजले । सर्वभूतमयो यद्वत्र्यंबकः परिकीर्त्यते

ସେହିପରି ସାଗର ଓ ପୃଥିବୀର ଜଳରେ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥର ଅଧିଷ୍ଠାନ ଅଛି; ଯେପରି ତ୍ର୍ୟମ୍ବକ (ଶିବ) ସର୍ବଭୂତମୟ ବୋଲି ପରିକୀର୍ତ୍ୟତ।

Verse 13

सर्वतीर्थमयस्तद्वन्महीसागरसंगमः । अर्धनारीश्वरं रूपं यथा रुद्रस्य सर्वदम्

ସେହିପରି ମହୀ ନଦୀ ଓ ସାଗରର ସଙ୍ଗମ ସର୍ବତୀର୍ଥମୟ; ଯେପରି ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଅର୍ଧନାରୀଶ୍ୱର ରୂପ ସର୍ବଦାୟକ।

Verse 14

तथा महीसमुद्रस्य स्नानं सर्वफलप्रदम् । येनात्र पितरः स्कन्द तर्पिता भक्तिभावतः

ସେହିପରି ମହୀ–ସମୁଦ୍ରରେ ସ୍ନାନ ସର୍ବଫଳପ୍ରଦ; ଯାହାଦ୍ୱାରା, ହେ ସ୍କନ୍ଦ, ଏଠାରେ ପିତୃମାନେ ଭକ୍ତିଭାବରେ ତୃପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 15

तेन सर्वेषु तीर्थेषु तर्पिता नात्र संशयः । न चैतद्धृदि मंतव्यं क्षारमेतज्जलं हि यत्

ସେଇ କର୍ମଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଯେନ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥରେ ତର୍ପିତ ହୋଇଥାନ୍ତି—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏବଂ ‘ଏହି ଜଳ ଖାରା’ ବୋଲି ମନେ ଭାବିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

Verse 16

यथा हि कटुतिक्तादि गवा ग्रस्तं हि क्षीरदम् । एवमेतत्त्विदं तोयं पितॄणां तृप्ति दायकम्

ଯେପରି ଗାଈ କଟୁ-ତିକ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଖାଇଲେ ମଧ୍ୟ କ୍ଷୀର ଦେଇଥାଏ, ସେପରି ଏହି ଜଳ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ତୃପ୍ତି ଦେଇଥାଏ।

Verse 17

एवं ब्रुवत्सु देवेषु कपिलोऽपि मुनिर्जगौ । सत्यमेतदुमापुत्र सर्वतीर्थमयी मही

ଦେବମାନେ ଏପରି କହୁଥିବାବେଳେ ମୁନି କପିଳ ମଧ୍ୟ କହିଲେ—“ହେ ଉମାପୁତ୍ର! ଏହା ସତ୍ୟ; ଏହି ମହୀ ସର୍ବତୀର୍ଥମୟୀ।”

Verse 18

कर्दमो यस्त्वहमपि ज्ञात्वा तीर्थमहा गुणान् । सर्वां भुवं परित्यज्य कृत्वा ह्यश्रममास्तितः

“ମୁଁ କର୍ଦମ ମଧ୍ୟ, ଏହି ତୀର୍ଥର ମହାଗୁଣ ଜାଣି, ପୃଥିବୀର ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଅଞ୍ଚଳ ତ୍ୟାଗ କରି, ଏଠାରେ ଆଶ୍ରମ ସ୍ଥାପନ କରି ବସିଛି।”

Verse 19

ततो महेश्वरः प्राह सत्यमेतत्सुरोदितम् । ब्रह्माद्यास्तं तथा प्राहुरत्र भूयोऽप्यथो गुरुः

ତାପରେ ମହେଶ୍ୱର କହିଲେ—“ଦେବମାନେ ଯାହା କହିଛନ୍ତି, ତାହା ସତ୍ୟ।” ବ୍ରହ୍ମା ଆଦିମାନେ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି କହିଲେ, ଏବଂ ଗୁରୁ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ପୁନଃ ତାହାକୁ ସମର୍ଥନ କଲେ।

Verse 20

अत्राभिषेकं ते वीर करिष्यामः समादिश । ततः सुविस्मितस्तत्र स्नात्वा स्कन्दो महामनाः

“ହେ ବୀର, ଏଠାରେ ଆମେ ତୁମର ଅଭିଷେକ କରିବୁ—ଆଜ୍ଞା ଦିଅ।” ତାପରେ ମହାମନା ସ୍କନ୍ଦ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ମିତ ହେଲେ।

Verse 21

अभिषिञ्चन्तु मां देवा इति तानब्रवीद्वचः । ततोऽभिषेकसंभारान्सर्वान्संभृत्य शास्त्रतः

ସେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଦେବଗଣ ମୋତେ ଅଭିଷେକ କରନ୍ତୁ।” ତାପରେ ଶାସ୍ତ୍ରବିଧି ଅନୁସାରେ ଅଭିଷେକର ସମସ୍ତ ସାମଗ୍ରୀ ଯଥାବିଧି ସଂଗ୍ରହ କରାଗଲା।

Verse 22

जुहुवुर्मंत्रपूतेऽग्नौ चत्वारो मुख्यऋत्विजः । ब्रह्मा च कपिलो जीवो विश्वामित्रश्चतुर्थकः

ମନ୍ତ୍ରପୂତ ଅଗ୍ନିରେ ଚାରିଜଣ ମୁଖ୍ୟ ଋତ୍ୱିଜ ଆହୁତି ଦେଲେ—ବ୍ରହ୍ମା, କପିଲ, ଜୀବ ଏବଂ ଚତୁର୍ଥ ଭାବେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର।

Verse 23

अन्ये च शतशस्तत्र मुनयो वेदपारगाः । तत्राद्भुतं महादेवो दर्शयामास भारत

ସେଠାରେ ବେଦପାରଙ୍ଗତ ଅନ୍ୟ ଶତଶଃ ମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ସେଠାରେ, ହେ ଭାରତ, ମହାଦେବ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଦର୍ଶନ କଲେ।

Verse 24

यदग्निकुण्डमध्यस्थो लिंगमूर्तिर्व्यदृश्यत । अहमेवाग्निमध्यस्थो हविर्गृह्णामि नित्यशः

ତେବେ ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଲିଙ୍ଗମୂର୍ତ୍ତିରେ ପ୍ରଭୁ ପ୍ରକଟ ହେଲେ; ଯେନେ କହୁଛନ୍ତି—“ମୁଁ ନିଜେ ଅଗ୍ନିମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ ନିତ୍ୟ ହବି ଗ୍ରହଣ କରେ।”

Verse 25

एतत्संदर्शनार्थाय लिंगमूर्तिरभूद्विभुः । तल्लिंगमतुलं देवा नमश्चक्रुर्मुदान्विताः

ଏହି ଦର୍ଶନ ଦେବା ପାଇଁ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ପ୍ରଭୁ ଲିଙ୍ଗମୂର୍ତ୍ତି ଧାରଣ କଲେ। ସେଇ ଅତୁଲ ଲିଙ୍ଗକୁ ଦେଖି ଦେବଗଣ ଆନନ୍ଦରେ ଭକ୍ତିପୂର୍ବକ ପ୍ରଣାମ କଲେ।

Verse 26

सर्वपापापहं पार्थ सर्वकामफलप्रदम् । तत्र होमावसाने च दत्ते हिमवता शुभे

ହେ ପାର୍ଥ, ଏହା ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଧର୍ମସମ୍ମତ କାମନାର ଫଳ ଦିଏ। ସେଠାରେ ହୋମ ସମାପ୍ତି ପରେ ହିମବାନ ଶୁଭ ଦାନ ପ୍ରଦାନ କଲେ।

Verse 27

दिव्यरत्नान्विते स्कन्दो निषण्णः परमासने । सर्वमंगलसंभारैर्विधिमंत्रपुरस्कृतम्

ଦିବ୍ୟ ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ ପରମ ଆସନରେ ସ୍କନ୍ଦ ଆସୀନ ଥିଲେ। ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ ସାମଗ୍ରୀ ସଜାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ପବିତ୍ର ମନ୍ତ୍ରମାନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ବିଧି ଚାଲିଥିଲା।

Verse 28

अभ्यषिंचंस्ततो देवाः कुमारं शंकरात्मजम् । इंद्रो विष्णुर्महावीर्यो ब्रह्मरुद्रौ च फाल्गुन

ତାପରେ ଦେବଗଣ ଶଙ୍କରପୁତ୍ର କୁମାରଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କଲେ—ଇନ୍ଦ୍ର, ମହାବୀର୍ୟ ବିଷ୍ଣୁ, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ରୁଦ୍ର ମଧ୍ୟ, ହେ ଫାଲ୍ଗୁନ।

Verse 29

आदित्याद्य ग्रहाः सर्वे तथोभावनिलानलौ । आदित्या वसवो रुद्राः साध्याश्चैवाश्विनावुभौ

ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସମସ୍ତ ଗ୍ରହ, ତଥା ବାୟୁ ଓ ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ସମବେତ ହେଲେ। ଆଦିତ୍ୟ, ବସୁ, ରୁଦ୍ର, ସାଧ୍ୟ ଏବଂ ଉଭୟ ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାର ମଧ୍ୟ ସେଇ ବିଧିରେ ଯୋଗ ଦେଲେ।

Verse 30

विश्वेदेवाश्च मरुतो गंधर्वाप्सरसस्तथा । देवब्रह्मर्षयश्चैव वालखिल्या मरीचिपाः

ସେଠାରେ ବିଶ୍ୱେଦେବ ଓ ମରୁତଗଣ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ମଧ୍ୟ; ଦେବବ୍ରହ୍ମର୍ଷି, ବାଲଖିଲ୍ୟ ଏବଂ ମରୀଚି-ପ୍ରମୁଖ ଋଷିଗଣ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।

Verse 31

विद्याधरा योगसिद्धाः पुलस्त्यपुलहादयः । पितरः कश्यपोऽत्रिश्च मरीचिर्भृगुरंगिराः

ସେଠାରେ ବିଦ୍ୟାଧର, ଯୋଗସିଦ୍ଧ, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ-ପୁଲହ ଆଦି; ପିତୃଗଣ; କଶ୍ୟପ ଓ ଅତ୍ରି; ଏବଂ ମରୀଚି, ଭୃଗୁ, ଅଙ୍ଗିରା ମଧ୍ୟ ସମବେତ ହେଲେ।

Verse 32

दक्षोऽथ मनवो ये च ज्योतींषि ऋतवस्तथा । मूर्तिमत्यश्च सरितो महीप्रभृतिकास्तथा

ତାପରେ ଦକ୍ଷ, ମନୁଗଣ, ଜ୍ୟୋତିଷ୍କମାନେ ଓ ଋତୁମାନେ ମଧ୍ୟ; ଏବଂ ମୂର୍ତ୍ତିମତୀ ସରିତମାନେ—ମହୀ (ପୃଥିବୀ) ଆଦି—ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।

Verse 33

लवणाद्याः समुद्राश्च प्रभासाद्याश्च तीर्थकाः । पृथिवी द्यौर्दिशश्चैव पादपाः पार्वतास्तथा

ଲବଣସମୁଦ୍ର ଆଦି ସମୁଦ୍ରମାନେ, ପ୍ରଭାସ ଆଦି ତୀର୍ଥମାନେ; ପୃଥିବୀ ଓ ଦ୍ୟୌ, ଦିଗମାନେ ମଧ୍ୟ; ଗଛ ଓ ପର୍ବତ—ସମସ୍ତେ ଗୁହଙ୍କ ସମ୍ମାନରେ ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।

Verse 34

आदित्याद्या मातरश्च कुर्वंत्यो गुहमंगलम् । वासुकिप्रमुखा नागास्थथोभौ गरुडारुणौ

ଆଦିତ୍ୟାଦି ମାତୃଶକ୍ତିମାନେ ଗୁହଙ୍କ ମଙ୍ଗଳାଚରଣ କରୁଥିଲେ; ଏବଂ ବାସୁକି-ପ୍ରମୁଖ ନାଗଗଣ, ତଥା ଗରୁଡ ଓ ଅରୁଣ—ଉଭୟେ ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।

Verse 35

वरुणो धनदश्चैव यमः सानुचरस्तथा । राक्षसो निरृतिश्चैव भूतानि च पलाशनाः

ବରୁଣ, ଧନଦ (କୁବେର) ଏବଂ ଅନୁଚରସହିତ ଯମ; ରାକ୍ଷସଦଳ, ନିରୃତି, ଭୂତଗଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଉଗ୍ର ସତ୍ତାମାନେ—ସମସ୍ତେ ସେହି ମହାସମାଗମକୁ ଆସିଲେ।

Verse 36

धर्मो बृहस्पतिश्चैव कपिलो गाधिनंदनः । बहुलत्वाच्च ये नोक्ता विविधा देवतागणाः

ଧର୍ମ, ବୃହସ୍ପତି, କପିଲ ଏବଂ ଗାଧିନନ୍ଦନ (ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର) ସେଠାରେ ଥିଲେ; ତଥା ଅନେକ ପ୍ରକାରର ଅସଂଖ୍ୟ ଦେବତାଗଣ ମଧ୍ୟ—ଅତ୍ୟଧିକ ଥିବାରୁ ସମସ୍ତଙ୍କ ନାମ କୁହାଯାଇନି।

Verse 37

ते च सर्वे महीकूले ह्यभ्यषिंचन्मुदा गुहम् । ततो महास्वनामुग्रां देवदैत्यादिदर्पहाम्

ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ପୃଥିବୀର ତଟରେ ଆନନ୍ଦରେ ଗୁହଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କଲେ। ତାପରେ ଦେବ-ଦୈତ୍ୟାଦିଙ୍କ ଦର୍ପ ଦମନକାରୀ ଏକ ମହା ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ ଉଠିଲା।

Verse 38

ददौ पशुपतिस्तस्मै सर्वभूतमहाचमूम् । विष्णुर्ददौ वैजयंतीं मालां बलविवर्धिनीम्

ପଶୁପତି ତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଭୂତମାନଙ୍କର ବିଶାଳ ମହାସେନା ଦାନ କଲେ। ବିଷ୍ଣୁ ବଳ ଓ ବିଜୟ ବଢ଼ାଇଦେଇଥିବା ବୈଜୟନ୍ତୀ ମାଳା ପ୍ରଦାନ କଲେ।

Verse 39

उमा ददौ चारजसी वाससी सूर्यसप्रभा । गंगा कमंडलुं दिव्यममृतोद्भवमुत्तमम्

ଉମା ସୂର୍ଯ୍ୟସମ ପ୍ରଭାଯୁକ୍ତ ଦୁଇଟି ମନୋହର ବସ୍ତ୍ର ଦାନ କଲେ। ଗଙ୍ଗା ଅମୃତୋଦ୍ଭବ ଦିବ୍ୟ ଓ ଉତ୍ତମ କମଣ୍ଡଲୁ ପ୍ରଦାନ କଲେ।

Verse 40

मही महानदी तस्य चाक्षमालां ससागरा । ददौ मुदा कुमाराय दंडं चैव बृहस्पतिः

ପୃଥିବୀ ମହାନଦୀ ଓ ସାଗରସହିତ ଆନନ୍ଦରେ କୁମାରଙ୍କୁ ଜପମାଳା ଦାନ କଲା; ଏବଂ ବୃହସ୍ପତି ମଧ୍ୟ ହର୍ଷରେ ଦଣ୍ଡ ପ୍ରଦାନ କଲେ।

Verse 41

गरुडो दयितं पुत्रं मयूरं चित्रबर्हिणम् । अरुणस्ताम्रचूडं च प्रददौ चरणायुधम्

ଗରୁଡ ନିଜ ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ର—ବିଚିତ୍ର ପଙ୍ଖଧାରୀ ମୟୂର—ଦାନ କଲେ; ଏବଂ ଅରୁଣ ଧ୍ୱଜରେ ବହିତ ତାମ୍ରଚୂଡ (କୁକ୍କୁଟ-ଚିହ୍ନ)କୁ ଚରଣାୟୁଧ ଭାବେ ପ୍ରଦାନ କଲେ।

Verse 42

छागं च वरुणो राजा बलवीर्यसमन्वितम् । कृष्णाजिनं तथा ब्रह्मा ब्रह्मण्याय ददौ जयम्

ବରୁଣ ରାଜା ବଳ-ବୀର୍ୟସମ୍ପନ୍ନ ଏକ ଛାଗ ଦାନ କଲେ; ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମା ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ୟଧର୍ମର ରକ୍ଷକ କୁମାରଙ୍କୁ ବିଜୟଦାୟକ କୃଷ୍ଣାଜିନ ପ୍ରଦାନ କଲେ।

Verse 43

चतुरोऽनुचरांश्चैव महावीर्यान्बलोत्कटान् । नंदिसेनं लोहिताक्षं घण्टाकर्णं च मानसान्

ସେ ଆଉ ଚାରି ଅନୁଚରଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ—ମହାବୀର୍ୟ ଓ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ବଳଶାଳୀ: ନନ୍ଦିସେନ, ଲୋହିତାକ୍ଷ, ଘଣ୍ଟାକର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ମାନସ।

Verse 44

चतुर्थं चाप्यतिबलं ख्यातं कुसुममालिनम् । ततः स्थाणुर्ददौ देवो महापारिषदं क्रतुम्

ଚତୁର୍ଥଜନ ଅତିବଳଶାଳୀ ଓ ଖ୍ୟାତ କୁସୁମମାଳୀ ଥିଲେ; ତାପରେ ଦେବ ସ୍ଥାଣୁ (ଶିବ) ‘କ୍ରତୁ’ ନାମକ ମହାପାର୍ଷଦକୁ ପ୍ରଦାନ କଲେ।

Verse 45

स हि देवासुरे युद्धे दैत्यानां भीमकर्मणाम् । जघान दोर्भ्यां संक्रुद्धः प्रयुतानि चतुर्दश

ଦେବାସୁର ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ନିଜ ଭୁଜବଳରେ ଭୟଙ୍କର କର୍ମବାନ୍ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କର ଚୌଦ ପ୍ରୟୁତ ସଂହାର କଲେ।

Verse 46

यमः प्रादादनुचरौ यमकालोपमौ तदा । उन्माथं च प्रमाथं च महावीर्यौ महाद्युती

ତେବେ ଯମ ଯମ ଓ କାଳ ସଦୃଶ ଦୁଇ ଅନୁଚର ଦେଲେ—ଉନ୍ମାଥ ଓ ପ୍ରମାଥ—ଦୁହେଁ ମହାବୀର୍ୟ ଓ ମହାଦ୍ୟୁତିମାନ।

Verse 47

सुभ्राजौ भास्करस्यैव यौ सदा चानुयायिनौ । तौ सूर्यः कार्तिकेयाय ददौ पार्थ मुदान्वितः

ଭାସ୍କରଙ୍କ ସଦା ଅନୁଯାୟୀ ସେଇ ଦୁଇ ଦୀପ୍ତିମାନଙ୍କୁ, ହେ ପାର୍ଥ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆନନ୍ଦରେ କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ।

Verse 48

कैलासश्रृङ्गसंकाशौ श्वेतमाल्यानुलेपनौ । सोमोऽप्यनुचरौ प्रादान्मणिं सुमणिमेव च

କୈଲାସ ଶୃଙ୍ଗ ସଦୃଶ ଦୀପ୍ତ, ଶ୍ୱେତ ମାଳା ଓ ଶ୍ୱେତ ଅନୁଲେପନରେ ଶୋଭିତ—ସୋମ ମଧ୍ୟ ଦୁଇ ଅନୁଚର ଦେଲେ: ମଣି ଓ ସୁମଣି।

Verse 49

ज्वालजिह्वं ज्योतिषं च ददावग्निर्महाबलौ । परिघं च बलं चैव भीमं च सुमहाबलम्

ଅଗ୍ନିଦେବ ମହାବଳୀ ଜ୍ୱାଳଜିହ୍ୱ ଓ ଜ୍ୟୋତିଷଙ୍କୁ ଦେଲେ; ଏବଂ ପରିଘ, ବଳ ଓ ଅତି ମହାବଳବାନ ଭୀମଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କଲେ।

Verse 50

स्कंदाय त्रीननुचरान्ददौ विष्णुरुरुक्रमः । उत्क्रोशं पंचजं चैव वज्रदण्डधरावुभौ

ଉରୁକ୍ରମ ବିଷ୍ଣୁ ସ୍କନ୍ଦଙ୍କୁ ତିନିଜଣ ଅନୁଚର ଦାନ କଲେ—ଉତ୍କ୍ରୋଶ, ପଞ୍ଚଜ, ଏବଂ ବଜ୍ର ଓ ଦଣ୍ଡ ଆୟୁଧ ଧାରଣ କରୁଥିବା ସେଇ ଦୁଇଜଣ।

Verse 51

ददौ महेशपुत्राय वासवः परवीरहा । तौ हि शत्रून्महेन्द्रस्य जघ्नतुः समरे बहून्

ପରବୀରହା ବାସବ (ଇନ୍ଦ୍ର) ସେମାନଙ୍କୁ ମହେଶପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କଲେ; କାରଣ ସେଇ ଦୁଇଜଣ ଯୁଦ୍ଧରେ ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅନେକ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ନିହତ କରିଥିଲେ।

Verse 52

वर्धनं बंधनं चैव आयुर्वेदविशारदौ । स्कन्दाय ददतुः प्रीतावश्विनौ भरतर्षभ

ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ! ପ୍ରୀତ ଅଶ୍ୱିନୀଦେବଦ୍ୱୟ ସ୍କନ୍ଦଙ୍କୁ ବର୍ଧନ ଓ ବନ୍ଧନ ଦାନ କଲେ—ଉଭୟେ ଆୟୁର୍ବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ।

Verse 53

बलं चातिबलं चैव महावक्त्रौ महाबलौ । प्रददौ कार्तिकेयाय वायुश्चानुचरावुभौ

ବାୟୁଦେବ କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କୁ ବଳ ଓ ଅତିବଳ ନାମକ ଦୁଇ ଅନୁଚର ଦାନ କଲେ—ସେମାନେ ମହାମୁଖ, ମହାବଳୀ ଓ ଅପାରଶକ୍ତିସମ୍ପନ୍ନ ଥିଲେ।

Verse 54

घसं चातिघसं वीरौ वरुणश्च ददौ प्रभुः । सुवर्चसं महात्मानं तथैवाप्यतिवर्चसम्

ପ୍ରଭୁ ବରୁଣ ଘସ ଓ ଅତିଘସ ନାମକ ଦୁଇ ବୀରଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ; ଏବଂ ମହାତ୍ମା ସୁବର୍ଚ୍ଚସ ଓ ଅତିବର୍ଚ୍ଚସଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ—ଅସାଧାରଣ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତ।

Verse 55

हिमवान्प्रददौ पार्थ साक्षाद्दौहित्रकाय वै । कांचनं च ददौ मेरुर्मेघमालिनमेव च

ହେ ପାର୍ଥ! ହିମବାନ୍ ନିଜ ଦୌହିତ୍ର ପାଇଁ ସାକ୍ଷାତ୍ ଏକ ପାର୍ଷଦକୁ ପ୍ରଦାନ କଲେ; ଏବଂ ମେରୁ ପର୍ବତ କାଞ୍ଚନ ଓ ମେଘମାଲିନକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଲା।

Verse 56

उच्छ्रितं चातिशृंगं च महापाषाणयोधिनौ । स्वाहेयाय ददौ प्रीतः स विंध्यः पार्षदौ शुभौ

ପ୍ରୀତ ହୋଇ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତ ସ୍ୱାହେୟ (ସ୍କନ୍ଦ)ଙ୍କୁ ଉଚ୍ଛ୍ରିତ ଓ ଅତିଶୃଙ୍ଗ—ମହା ପାଷାଣରେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା—ଏହି ଦୁଇ ଶୁଭ ପାର୍ଷଦ ପ୍ରଦାନ କଲା।

Verse 57

संग्रहं विग्रहं चैव समुद्रोऽपि गधाधरौ । प्रददौ पार्षदौ विरौ महीनद्या समन्वितः

ମହାନଦୀମାନଙ୍କ ସହିତ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଗଦାଧାରୀ ବୀର ପାର୍ଷଦ ସଂଗ୍ରହ ଓ ବିଗ୍ରହ—ଏହି ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ପ୍ରଦାନ କଲା।

Verse 58

उन्मादं पुष्पदंतं च शंकुकर्णं तथैव च । प्रददावग्निपुत्राय पार्वती शुभदर्शना

ଶୁଭଦର୍ଶନା ପାର୍ବତୀ ଅଗ୍ନିପୁତ୍ର (ସ୍କନ୍ଦ)ଙ୍କୁ ଉନ୍ମାଦ, ପୁଷ୍ପଦନ୍ତ ଓ ଶଙ୍କୁକର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ପ୍ରଦାନ କଲେ।

Verse 59

जयं महाजयं चैव नागौ ज्वलनसूनवे । प्रददुर्बलिनां श्रेष्ठौ सुपर्णः पार्षदावुभौ

ସୁପର୍ଣ୍ଣ (ଗରୁଡ଼) ଜ୍ୱଲନସୂନୁ (ଅଗ୍ନିପୁତ୍ର ସ୍କନ୍ଦ)ଙ୍କୁ ବଳବାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୁଇ ନାଗ-ପାର୍ଷଦ—ଜୟ ଓ ମହାଜୟ—ପ୍ରଦାନ କଲେ।

Verse 60

एवं साध्याश्च रुद्राश्च वसवः पितरस्तथा । सर्वे जगति ये मुख्या ददुः स्कंदाय पार्षदान्

ଏହିପରି ସାଧ୍ୟମାନେ, ରୁଦ୍ରମାନେ, ବସୁମାନେ ଓ ପିତୃଗଣ—ଜଗତର ସମସ୍ତ ପ୍ରମୁଖ ସତ୍ତାମାନେ—ସ୍କନ୍ଦଙ୍କୁ ନିଜ ନିଜ ପାର୍ଷଦ (ସେବକ-ଗଣ) ଦାନ କଲେ।

Verse 61

नानावीर्यान्महावीर्यान्नानायुधविभूषणान् । बहुलत्वान्न शक्यंते संख्यातुं ते च फाल्गुन

ସେମାନେ ନାନା ପ୍ରକାର ବୀର୍ୟରେ ସମ୍ପନ୍ନ, ମହାବୀର ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଆୟୁଧ-ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ ଥିଲେ; ସଂଖ୍ୟା ଏତେ ବହୁ ଯେ, ହେ ଫାଲ୍ଗୁନ, ଗଣନା କରିହେବ ନାହିଁ।

Verse 62

मातश्च ददुस्तस्मै तदा मातृगणान्प्रभो । याभिर्व्याप्तास्त्रयो लोकाः कल्याणीभिश्चराचराः

ତେବେ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ମାତୃଗଣ ତାଙ୍କୁ ମାତୃକାଗଣ ଦାନ କଲେ—ସେହି କଲ୍ୟାଣୀ ଦେବୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚରାଚର ସହିତ ତିନି ଲୋକ ବ୍ୟାପ୍ତ।

Verse 63

प्रभावती विशालाक्षी गोपाला गोनसा तथा । अप्सुजाता बृहद्दंडी कालिका बहुपुत्रका

(ସେମାନେ) ପ୍ରଭାବତୀ, ବିଶାଳାକ୍ଷୀ; ଗୋପାଳା ଓ ଗୋନସା; ଅପ୍ସୁଜାତା; ବୃହଦ୍ଦଣ୍ଡୀ; କାଳିକା; ଏବଂ ବହୁପୁତ୍ରକା।

Verse 64

भयंकरी च चक्रांगी तीर्थनेमिश्च माधवी । गीतप्रिया अलाताक्षी चटुला शलभामुखी

ଏବଂ (ସେମାନେ) ଭୟଙ୍କରୀ, ଚକ୍ରାଙ୍ଗୀ, ତୀର୍ଥନେମି, ମାଧବୀ; ଗୀତପ୍ରିୟା, ଅଲାତାକ୍ଷୀ, ଚଟୁଲା ଓ ଶଲଭାମୁଖୀ।

Verse 65

विद्युज्जिह्वा रुद्रकाली शतोलूखलमेखला । शतघंटाकिंकिणिका चक्राक्षी चत्वरालया

ସେମାନେ ବିଦ୍ୟୁଜ୍ଜିହ୍ୱା, ରୁଦ୍ରକାଳୀ, ଶତୋଲୂଖଲମେଖଲା, ଶତଘଣ୍ଟାକିଙ୍କିଣିକା, ଚକ୍ରାକ୍ଷୀ ଓ ଚତ୍ୱରାଲୟା ଅଟନ୍ତି।

Verse 66

पूतना रोदना त्वामा कोटरा मेघवाहिनी । ऊर्ध्ववेणीधरा चैव जरायुर्जर्जरानना

ସେମାନେ ପୂତନା, ରୋଦନା, ତ୍ୱାମା, କୋଟରା, ମେଘବାହିନୀ, ଊର୍ଧ୍ୱବେଣୀଧରା, ଜରାୟୁଃ ଓ ଜର୍ଜରାନନା ଅଟନ୍ତି।

Verse 67

खटखेटी दहदहा तथा धमधमा जया । बहुवेणी बहुशीरा बहुपादा बहुस्तनी

ସେମାନେ ଖଟଖେଟୀ, ଦହଦହା, ଧମଧମା ଓ ଜୟା; ଏବଂ ବହୁବେଣୀ, ବହୁଶୀରା, ବହୁପାଦା, ବହୁସ୍ତନୀ ଅଟନ୍ତି।

Verse 68

शतोलूकमुखी कृष्णा कर्णप्रावरणा तथा । शून्यालया धान्यवासा पशुदा धान्यदा सदा

ସେମାନେ ଶତୋଲୂକମୁଖୀ, କୃଷ୍ଣା, କର୍ଣ୍ଣପ୍ରାବରଣା; ଏବଂ ଶୂନ୍ୟାଲୟା, ଧାନ୍ୟବାସା, ପଶୁଦା, ସଦା ଧାନ୍ୟଦା ଅଟନ୍ତି।

Verse 69

एताश्चान्याश्च बह्व्यश्च मातरो भरतर्षभ । बहुलत्वादहं तासां न संख्यातुमिहोत्सहे

ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଏମାନେ ଓ ଏପରି ଅନେକ ମାତୃଗଣ ଅଛନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କର ଅତ୍ୟଧିକତାରୁ ମୁଁ ଏଠାରେ ଗଣନା କରିବାକୁ ସାହସ କରୁନାହିଁ।

Verse 70

वृक्षचत्वरवासिन्यश्चतुष्पथनिवेशनाः । गुहास्मशानवासिन्यः शैलप्रस्रवणालयाः

କେତେକ ଦେବୀ ବୃକ୍ଷକୁଞ୍ଜ ଓ ଚତ୍ୱରରେ ବସନ୍ତି, କେତେକ ଚତୁଷ୍ପଥରେ ନିବାସ କରନ୍ତି। କେତେକ ଗୁହା ଓ ଶ୍ମଶାନରେ ରହନ୍ତି, ଆଉ କେତେକ ପର୍ବତ ପ୍ରସ୍ରବଣ ଓ ଝରଣା ପାଖେ ନିଜ ଧାମ କରନ୍ତି।

Verse 71

नानाभरणवेषास्ता नानामूर्तिधरास्तथा । नानाभाषायुधधराः परिवव्रुस्तदा गुहम्

ସେମାନେ ନାନା ଆଭରଣ ଓ ବେଶଭୂଷାରେ ସୁଶୋଭିତ, ନାନା ମୂର୍ତ୍ତି ଧାରଣକାରୀ ଥିଲେ। ନାନା ଭାଷା କହି ଓ ନାନା ଆୟୁଧ ଧାରି, ସେତେବେଳେ ଗୁହ (ସ୍କନ୍ଦ)ଙ୍କୁ ସବୁଦିଗରୁ ଘେରି ନେଲେ।

Verse 72

ततः स शुशुभे श्रीमान्गुहो गुह इवापरः । सैनापत्ये चाभिषिक्तो देवैर्नानामुनीश्वरैः

ତାପରେ ସେ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଗୁହ ଅଧିକ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହେଲେ—ମନେ ହେଲା ଯେନ ଅନ୍ୟ ଗୁହ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ଦେବମାନେ ଓ ନାନା ମୁନୀଶ୍ୱରମାନେ ତାଙ୍କୁ ସେନାପତି ପଦରେ ଅଭିଷେକ କଲେ।

Verse 73

ततः प्रणम्य सर्वांस्ता नेकैकत्वेन पावकिः । व्रियतां वर इत्याह भवब्रह्मपुरोगमान्

ତାପରେ ପାବକି ସେମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏକେକ କରି ପ୍ରଣାମ କଲେ ଏବଂ ଭବ (ଶିବ) ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଥିବାମାନଙ୍କୁ କହିଲେ—“ବର ଚୟନ କରନ୍ତୁ।”