Adhyaya 47

Verse 1

अगस्त्य उवाच । एतद्भविष्यं श्रुत्वाहं व्यासस्य शिवनंदन । आश्चर्यभाजनं जातस्तीर्थानि कथयाधुना

ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ହେ ଶିବନନ୍ଦନ! ବ୍ୟାସ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଏହି ବୃତ୍ତାନ୍ତ ଶୁଣି ମୁଁ ଆଶ୍ଚର୍ୟାଭିଭୂତ ହୋଇଛି; ଏବେ କୃପାକରି ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ବର୍ଣ୍ଣନା କର।

Verse 2

आनंदकानने यानि यत्र संति षडानन । तानि लिंगस्वरूपाणि समाचक्ष्व ममाग्रतः

ହେ ଷଡାନନ! ଆନନ୍ଦକାନନରେ ଯେଉଁଠି ଯେଉଁ ପବିତ୍ର ପ୍ରକଟତା ଅଛି, ସେସବୁକୁ ଲିଙ୍ଗସ୍ୱରୂପ ଭାବେ ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ସ୍ପଷ୍ଟ କରି କହ।

Verse 3

स्कंद उवाच । अयमेव हि वै प्रश्नो देव्यै देवेन भोस्तदा । यादृशः कथितो वच्मि तादृशं शृणु कुंभज

ସ୍କନ୍ଦ କହିଲେ—ଏହି ପ୍ରଶ୍ନଟି ପୂର୍ବେ ଦେବୀ ଦେବଙ୍କୁ ପଚାରିଥିଲେ; ସେତେବେଳେ ଯେପରି କୁହାଯାଇଥିଲା, ସେପରି ମୁଁ କହୁଛି—ହେ କୁମ୍ଭଜ (ଅଗସ୍ତ୍ୟ), ଶୁଣ।

Verse 4

देव्युवाच । यानि यानि हि तीर्थानि यत्रयत्र महेश्वर । तानि तानीह मे काश्यां तत्रतत्र वद प्रभो

ଦେବୀ କହିଲେ—ହେ ମହେଶ୍ୱର! ଯେଉଁଠି ଯେଉଁ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ସେହି ସେହି ତୀର୍ଥ ମୋ କାଶୀରେ କେଉଁ କେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ଅଛି, ହେ ପ୍ରଭୋ, କହ।

Verse 5

देवदेव उवाच । शृणु देवि विशालाक्षि तीर्थं लिंगमुदाहृतम् । जलाशयेपि तीर्थाख्या जाता मूर्ति परिग्रहात्

ଦେବଦେବ କହିଲେ—ହେ ବିଶାଳାକ୍ଷି ଦେବୀ, ଶୁଣ; ତୀର୍ଥକୁ ଲିଙ୍ଗ ବୋଲି ଉଦ୍ଧୃତ କରାଯାଇଛି। କେବଳ ଜଳାଶୟ ମଧ୍ୟ, ଦିବ୍ୟ ମୂର୍ତ୍ତିର ଅଧିଷ୍ଠାନ-ସ୍ୱୀକାର ହେଲେ, ‘ତୀର୍ଥ’ ନାମରେ ପରିଚିତ ହୁଏ।

Verse 6

मूर्तयो ब्रह्मविष्ण्वर्कशिवविघ्नेश्वरादिकाः । लिंगं शैवमिति ख्यातं यत्रैतत्तीर्थमेव तत्

ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଅର୍କ (ସୂର୍ଯ୍ୟ), ଶିବ, ବିଘ୍ନେଶ୍ୱର ଆଦିଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ମୂର୍ତ୍ତିମାନ—ଯେଉଁଠି ଏହା ‘ଶୈବ ଲିଙ୍ଗ’ ଭାବେ ଖ୍ୟାତ, ସେହି ସ୍ଥାନଟି ହିଁ ପ୍ରକୃତ ତୀର୍ଥ।

Verse 7

वाराणस्यां महादेवः प्रथमं तीर्थमुच्यते । तदुत्तरे महाकूपः सारस्वतपदप्रदः

ବାରାଣସୀରେ ‘ମହାଦେବ’ ନାମକ ତୀର୍ଥ ସର୍ବପ୍ରଥମ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ତାହାର ଉତ୍ତରେ ‘ମହାକୂପ’ ଅଛି, ଯେ ସରସ୍ୱତୀପଦ—ବିଦ୍ୟା ଓ ବାକ୍ସିଦ୍ଧି—ଦାନ କରେ।

Verse 8

क्षेत्रपूर्वोत्तरेभागे तद्दृष्टं पशुपाशहृत् । तत्पश्चाद्विग्रहवती पूज्या वाराणसी नरैः

କ୍ଷେତ୍ରର ଈଶାନ (ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ) ଭାଗରେ ‘ପଶୁପାଶହୃତ୍’ ନାମକ ପବିତ୍ର ଦର୍ଶନ ଅଛି; ତାହା ଜୀବମାନଙ୍କ ବନ୍ଧନ ହରେ। ତାହା ପରେ ‘ବିଗ୍ରହବତୀ’ ଦେବୀ ପୂଜ୍ୟ; ଏଭଳି ତୀର୍ଥମାନେ ଦ୍ୱାରା ବାରାଣସୀକୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

Verse 9

सा पूजिता प्रयत्नेन सुखवस्तिप्रदा सदा । महादेवस्य पूर्वेण गोप्रेक्षं लिंगमुत्तमम्

ବିଗ୍ରହବତୀଙ୍କୁ ପ୍ରୟତ୍ନପୂର୍ବକ ପୂଜିଲେ ସେ ସଦା ସୁଖମୟ ବାସ ଓ କ୍ଷେମ ଦାନ କରନ୍ତି। ମହାଦେବଙ୍କ ପୂର୍ବେ ‘ଗୋପ୍ରେକ୍ଷ’ ନାମକ ଉତ୍ତମ ଲିଙ୍ଗ ଅଛି।

Verse 10

तद्दर्शनाद्भवेत्सम्यग्गोदानजनितं फलम् । गोलोकात्प्रेषिता गावः पूर्वं यच्छंभुना स्वयम्

ସେଇ ଗୋପ୍ରେକ୍ଷର ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ଗୋଦାନଜନିତ ପୁଣ୍ୟଫଳ ସମ୍ୟକ୍ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ। କାରଣ ପୂର୍ବକାଳରେ ସ୍ୱୟଂ ଶମ୍ଭୁ ଗୋଲୋକରୁ ଗାଈମାନଙ୍କୁ ପ୍ରେଷିତ କରିଥିଲେ।

Verse 11

वाराणसीं समायाता गोप्रेक्षं तत्ततः स्नृतम् । गोप्रेक्षाद्दक्षिणेभागे दधीचीश्वरसंज्ञितम्

ବାରାଣସୀକୁ ଆସିଲେ ସେଇ ଲିଙ୍ଗ ‘ଗୋପ୍ରେକ୍ଷ’ ନାମରେ ସ୍ମରଣୀୟ। ଗୋପ୍ରେକ୍ଷର ଦକ୍ଷିଣ ଭାଗରେ ‘ଦଧୀଚୀଶ୍ୱର’ ନାମକ ଲିଙ୍ଗ ଅଛି।

Verse 12

तद्दर्शनाद्भवेत्पुंसां फलं यज्ञसमुद्भवम् । अत्रीश्वरं तु तत्प्राच्यां मधुकैटभपूजितम्

ତାହା (ଦଧୀଚୀଶ୍ୱର)ଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ ଲୋକମାନେ ଯଜ୍ଞଜନିତ ଫଳ ପାଆନ୍ତି। ତାହାର ପୂର୍ବଦିଗରେ ମଧୁ ଓ କୈଟଭ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ପୂଜିତ ଅତ୍ରୀଶ୍ୱର ଅଛନ୍ତି।

Verse 13

लिंगं दृष्ट्वा प्रयत्नेन वैष्णवं पदमृच्छति । गोप्रेक्षात्पूर्वदिग्भागे लिंगं वै विज्वरं स्मृतम्

ସେହି ଲିଙ୍ଗକୁ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ଦର୍ଶନ କଲେ ଭକ୍ତ ବୈଷ୍ଣବ ପଦ (ବିଷ୍ଣୁଧାମ) ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଗୋପ୍ରେକ୍ଷାର ପୂର୍ବଦିଗରେ ‘ବିଜ୍ୱର’ ନାମକ ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

Verse 14

तस्य संपूजनान्मर्त्यो विज्वरो जायते क्षणात् । प्राच्यां वेदेश्वरस्तस्य चतुर्वेदफलप्रदः

ସେହି (ବିଜ୍ୱର-ଲିଙ୍ଗ)ର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୂଜାରେ ମର୍ତ୍ୟ କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ଜ୍ୱରମୁକ୍ତ ହୁଏ। ତାହାର ପୂର୍ବରେ ବେଦେଶ୍ୱର ଅଛନ୍ତି, ଯିଏ ଚତୁର୍ବେଦଫଳ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି।

Verse 15

वेदेश्वरादुदीच्यां तु क्षेत्रज्ञश्चादिकेशवः । दृष्टं त्रिभुवनं सर्वं तस्य संदर्शनाद्ध्रुवम्

ବେଦେଶ୍ୱରଙ୍କ ଉତ୍ତରେ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞ ଓ ଆଦିକେଶବ ଅଛନ୍ତି। ତାଙ୍କର ଶୁଭ ଦର୍ଶନରେ ନିଶ୍ଚୟ ସମଗ୍ର ତ୍ରିଭୁବନ ଦେଖାଯାଏ।

Verse 16

संगमेश्वरमालोक्य तत्प्राच्याम जायतेनघः । चतुर्मुखेन विधिना तत्पूर्वेण चतुर्मुखम्

ସଙ୍ଗମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରି ତାହାର ପୂର୍ବକୁ ଗଲେ ମନୁଷ୍ୟ ନିଷ୍ପାପ ହୁଏ। ସେଠାରେ ଚତୁର୍ମୁଖ (ବ୍ରହ୍ମା)ଙ୍କ ବିଧିଅନୁସାରେ, ଏବଂ ତାହାରୁ ଆହୁରି ପୂର୍ବେ ‘ଚତୁର୍ମୁଖ’ ନାମକ ସ୍ଥାନ ଅଛି।

Verse 17

प्रयागसंज्ञकम लिंगमर्चितम ब्रह्मलोकदम् । तत्र शांतिकरी गौरी पूजिता शांतिकृद्भवेत्

‘ପ୍ରୟାଗ’ ନାମକ ଲିଙ୍ଗକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଅର୍ଚ୍ଚନା କଲେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ। ସେଠାରେ ଶାନ୍ତିକରୀ ଗୌରୀଙ୍କ ପୂଜା କଲେ ସେ ଶାନ୍ତି ଓ ପ୍ରଶମନ ଦାନ କରନ୍ତି।

Verse 18

वरणायास्तटे पूर्वे पूज्यं कुंतीश्वरं नृभिः । तत्पूजनात्प्रजायंते पुत्रा निजकुलोज्ज्वलाः

ବରଣା ନଦୀର ପୂର୍ବ ତଟରେ ନରମାନେ କୁନ୍ତୀଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ତାଙ୍କ ପୂଜାରେ ନିଜ କୁଳକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରୁଥିବା ପୁତ୍ରମାନେ ଜନ୍ମ ନେନ୍ତି।

Verse 19

कुंतीश्वरादुत्तरतस्तीर्थं वै कापिलो ह्रदः । तत्र वै स्नानमात्रेण वृषभध्वजपूजनात्

କୁନ୍ତୀଶ୍ୱରଙ୍କ ଉତ୍ତରେ ‘କାପିଲ ହ୍ରଦ’ ନାମକ ତୀର୍ଥ ଅଛି। ସେଠାରେ କେବଳ ସ୍ନାନ କଲେ ଓ ବୃଷଭଧ୍ୱଜ (ଶିବ)ଙ୍କ ପୂଜା କଲେ ପୁଣ୍ୟ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 20

राजसूयस्य यज्ञस्य फलं त्वविकलं भवेत् । रोरवादिषु ये केचित्पितरः कोटिसंमिताः

ସେଠାରେ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞର ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଅବିକଳ ଫଳ ମିଳେ। ଏବଂ ରୋରବ ଆଦି ନରକରେ ଥିବା କୋଟିସଂଖ୍ୟକ ପିତୃଗଣ…

Verse 21

तत्र श्राद्धे कृते पुत्रैः पितृलोकं प्रयांति ते । आनुसूयेश्वरं लिंगं गोप्रेक्षादुत्तरे मुने

ସେଠାରେ ପୁତ୍ରମାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ସେହି ପିତୃଗଣ ପିତୃଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି। ହେ ମୁନି, ଗୋ-ପ୍ରେକ୍ଷାର ଉତ୍ତରେ ‘ଆନୁସୂୟେଶ୍ୱର’ ନାମକ ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଅଛି।

Verse 22

तद्दर्शनाद्भवेत्स्त्रीणां पातिव्रत्य फलं स्फुटम् । तल्लिंगपूर्वदिग्भागे पूज्यः सिद्धिविनायकः

ସେହି (ଆନୁସୂୟେଶ୍ୱର) ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ପାତିବ୍ରତ୍ୟର ସ୍ପଷ୍ଟ ଫଳ ମିଳେ। ସେହି ଲିଙ୍ଗର ପୂର୍ବ ଦିଗଭାଗରେ ସିଦ୍ଧିବିନାୟକ ପୂଜ୍ୟ।

Verse 23

यां सिद्धिं यः समीहेत स तामाप्नोति तन्नतेः । हिरण्यकशिपोर्लिंगं गणेशात्पश्चिमे ततः

ଯେ ଯେ ସିଦ୍ଧି ଆକାଂକ୍ଷା କରେ, ସେ ତାହାକୁ ସେଠାରେ (ସିଦ୍ଧିବିନାୟକଙ୍କୁ) ନମସ୍କାର କରି ପାଏ। ସେହି ଗଣେଶଙ୍କ ପଶ୍ଚିମେ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କ ଲିଙ୍ଗ ଅଛି।

Verse 24

हिरण्यकूपस्तत्रास्ति हिरण्याश्वसमृद्धिकृत्

ସେଠାରେ ‘ହିରଣ୍ୟକୂପ’ ନାମକ କୂପ ଅଛି; ଯାହା ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଅଶ୍ୱସମୃଦ୍ଧି ଦାନ କରେ।

Verse 25

मुंडासुरेश्वरं लिंगं तत्प्रतीच्यां च सिद्धिदम् । अभीष्टदं तु नैरृत्यां गोप्रेक्षाद्वृषभेश्वरम्

ପଶ୍ଚିମେ ମୁଣ୍ଡାସୁରେଶ୍ୱର ନାମକ ଲିଙ୍ଗ ଅଛି; ତାହା ସିଦ୍ଧି ଦାନ କରେ। ଗୋ-ପ୍ରେକ୍ଷାର ନୈଋତ୍ୟ (ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ) ଦିଗରେ ବୃଷଭେଶ୍ୱର, ଯେ ଅଭୀଷ୍ଟ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।

Verse 26

मुने स्कंदेश्वरं लिंगं महादेवस्य पश्चिमे । तल्लिंगपूजनान्नृणां भवेन्मम सलोकता

ହେ ମୁନେ, ମହାଦେବଙ୍କ ପଶ୍ଚିମେ ସ୍କନ୍ଦେଶ୍ୱର ନାମକ ଲିଙ୍ଗ ଅଛି। ସେହି ଲିଙ୍ଗ ପୂଜା କଲେ ଲୋକମାନେ ମୋ ଲୋକରେ ବାସ (ସଲୋକତା) ପାଆନ୍ତି।

Verse 27

तत्पार्श्वतो हि शाखेशो विशाखेशश्च तत्र वै । नैगमेयेश्वरस्तत्र येन्ये नंद्यादयो गणाः

ସେହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନର ଦୁଇ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଶାଖେଶ ଓ ବିଶାଖେଶ ବିରାଜିତ। ସେଠାରେ ନୈଗମେୟେଶ୍ୱର ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ନନ୍ଦୀ ଆଦି ଅନ୍ୟ ଗଣମାନେ ସହଚରସହିତ ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 28

तेषामपि हि लिंगानि तत्र संति सहस्रशः । तद्दर्शनाद्भवेत्पुंसां तत्तद्गणसलोकता

ସେହି ଗଣମାନଙ୍କର ଲିଙ୍ଗମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ସହସ୍ର ସହସ୍ର ରହିଛି। ସେମାନଙ୍କୁ କେବଳ ଦର୍ଶନ କଲେ ମାନବମାନେ ସେ ସେ ଗଣଙ୍କର ଲୋକବାସ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।

Verse 29

नंदीश्वरात्प्रतीच्यां च शिलादेशः कुधीहरः । महाबलप्रदस्तत्र हिरण्याक्षेश्वरः शुभः

ନନ୍ଦୀଶ୍ୱରଙ୍କ ପଶ୍ଚିମେ କୁବୁଦ୍ଧି ହରଣକାରୀ ଶିଳାଦେଶ ଅଛି। ସେଠାରେ ଶୁଭ ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷେଶ୍ୱର ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି, ଯିଏ ମହାବଳ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି।

Verse 30

तद्दक्षिणेट्टहासाख्यं लिंगं सर्वसुखप्रदम् । प्रसन्नवदनेशाख्यं लिंगं तस्योत्तरे शुभम्

ତାହାର ଦକ୍ଷିଣେ ‘ଅଟ୍ଟହାସ’ ନାମକ ଲିଙ୍ଗ ଅଛି, ଯାହା ସର୍ବସୁଖ ପ୍ରଦାନ କରେ। ତାହାର ଉତ୍ତରେ ‘ପ୍ରସନ୍ନବଦନେଶ’ ନାମକ ଶୁଭ ଲିଙ୍ଗ ଅଛି।

Verse 31

प्रसन्नवदनस्तिष्ठेद्भक्तस्तद्दर्शनाच्छुभात् । तदुत्तरे प्रसन्नोदं कुंडं नैर्मल्यदं नृणाम्

ତାହାର ଶୁଭ ଦର୍ଶନରେ ଭକ୍ତର ମୁଖ ପ୍ରସନ୍ନ—ଶାନ୍ତ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ—ହୋଇଯାଏ। ତାହାର ଉତ୍ତରେ ‘ପ୍ରସନ୍ନୋଦ’ ନାମକ କୁଣ୍ଡ ଅଛି, ଯାହା ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ନିର୍ମଳତା ପ୍ରଦାନ କରେ।

Verse 32

प्रतीच्यामट्टहासस्य मित्रावरुणनामनी । लिंगे तल्लोकदे पूज्ये महापातकहारिणी

ଅଟ୍ଟହାସର ପଶ୍ଚିମଦିଗରେ ‘ମିତ୍ରାବରୁଣ’ ନାମକ ଲିଙ୍ଗ ବିରାଜିତ। ନିଜ ଦିବ୍ୟ ଲୋକ ପ୍ରଦାନକାରୀ, ଲୋକଦେବତାପୂଜ୍ୟ ସେହି ଲିଙ୍ଗର ପୂଜା ମହାପାତକମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନାଶ କରେ।

Verse 33

नैरृत्यां चाट्टहासस्य वृद्धवासिष्ठसंज्ञकम् । लिंगं तत्पूजनात्पुंसां ज्ञानमुत्पद्यते महत्

ଅଟ୍ଟହାସର ନୈଋତ୍ୟ (ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ) ଦିଗରେ ‘ବୃଦ୍ଧ-ବାସିଷ୍ଠ’ ନାମକ ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ତାହାର ପୂଜାରୁ ମନୁଷ୍ୟରେ ମହାନ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଜ୍ଞାନ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ।

Verse 34

वसिष्ठेश समीपस्थः कृष्णेशो विष्णुलोकदः । तद्याम्यां याज्ञवल्क्येशो ब्रह्मतेजोविवधर्नः

ବସିଷ୍ଠେଶଙ୍କ ସମୀପରେ ‘କୃଷ୍ଣେଶ’ ଲିଙ୍ଗ ଅଛି, ଯାହା ବିଷ୍ଣୁଲୋକ ପ୍ରଦାନ କରେ। ତାହାର ଦକ୍ଷିଣେ ‘ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟେଶ’ ଲିଙ୍ଗ ବ୍ରହ୍ମତେଜ (ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଦୀପ୍ତି) ବଢ଼ାଏ।

Verse 35

प्रह्लादेश्वरमभ्यर्च्य तत्पश्चाद्भक्तिवर्धनम् । स्वयंलीनः शिवो यत्र भक्तानुग्रहकाम्यया

ପ୍ରହ୍ଲାଦେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରି ପରେ ‘ଭକ୍ତିବର୍ଧନ’ଙ୍କ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ଅନୁଗ୍ରହ କରିବା ଇଚ୍ଛାରୁ ଶିବ ସ୍ୱୟଂ ‘ସ୍ୱଲୀନ’ ଭାବେ ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 36

अतः स्वलीनं तत्पूर्वे लिंगं पूज्यं प्रयत्नतः । सदैव ज्ञाननिष्ठानां परमानंदमिच्छताम् । या गतिर्विहिता तेषां स्वलीने सा तनुत्यजाम्

ଏହେତୁ ତାହାର ପୂର୍ବଦିଗରେ ଅବସ୍ଥିତ ‘ସ୍ୱଲୀନ’ ନାମକ ଲିଙ୍ଗକୁ ପ୍ରୟତ୍ନପୂର୍ବକ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଯେମାନେ ସଦା ଜ୍ଞାନନିଷ୍ଠ ଓ ପରମାନନ୍ଦକାମୀ—ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଯେ ଗତି (ମୋକ୍ଷଫଳ) ବିହିତ, ଦେହତ୍ୟାଗକାଳେ ସ୍ୱଲୀନରେ ସେହି ଗତି ହିଁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 37

वैरोचनेश्वरं लिंगं स्वलीनात्पुरतः स्थितम् । तदुत्तरे बलीशं च महाबलविवर्धनम्

ସ୍ୱଲୀନାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ବୈରୋଚନେଶ୍ୱର ନାମକ ଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥିତ। ତାହାର ଉତ୍ତରେ ମହାବଳ ବୃଦ୍ଧିକାରୀ ବଲୀଶ ନାମକ ଲିଙ୍ଗ ଅଛି।

Verse 38

तत्रैव लिंगं बाणेशं पूजितं सर्वकामदम् । चंद्रेश्वरस्य पूर्वेण लिंगं विद्येश्वराभिधम्

ସେଠାରେଇ ବାଣେଶ ନାମକ ଲିଙ୍ଗ ଅଛି; ପୂଜିତ ହେଲେ ତାହା ସମସ୍ତ କାମନା ଦିଏ। ଚନ୍ଦ୍ରେଶ୍ୱରଙ୍କ ପୂର୍ବେ ବିଦ୍ୟେଶ୍ୱର ନାମକ ଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥିତ।

Verse 39

सर्वाविद्याः प्रसन्नाः स्युस्तस्य लिंगस्य सेवनात् । तद्दक्षिणे तु वीरेशो महासिद्धि विधायकः

ସେହି ଲିଙ୍ଗର ସେବାରୁ ସମସ୍ତ ବିଦ୍ୟା ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ। ତାହାର ଦକ୍ଷିଣେ ମହାସିଦ୍ଧି ଦାତା ବୀରେଶ ନାମକ ଲିଙ୍ଗ ଅଛି।

Verse 40

तत्रैव विकटा देवी सर्वदुःखौघमोचनी । पंचमुद्रं महापीठं तज्ज्ञेयं सर्वसिद्धिदम्

ସେଠାରେଇ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ-ପ୍ରବାହରୁ ମୋଚନ କରୁଥିବା ବିକଟା ଦେବୀ ଅଛନ୍ତି। ସେଠାରେ ‘ପଞ୍ଚମୁଦ୍ରା’ ନାମକ ମହାପୀଠ ସର୍ବସିଦ୍ଧିଦାୟକ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ।

Verse 41

तत्र जप्ता महामंत्राः क्षिप्रं सिध्यंति नान्यथा । तत्पीठे वायुकोणे तु संपूज्यः सगरेश्वरः

ସେଠାରେ ଜପିତ ମହାମନ୍ତ୍ର ଶୀଘ୍ର ସିଦ୍ଧ ହୁଏ, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ। ସେହି ପୀଠର ବାୟୁକୋଣେ (ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମେ) ସଗରେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 42

तदर्चनादश्वमेधफलं त्वविकलं भवेत् । तदीशाने च वालीशस्तिर्यग्योनि निवारकः

ତାଙ୍କ ଆରାଧନାରେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଅବିକଳ ଫଳ ମିଳେ। ଏବଂ ସେହି ପୀଠର ଈଶାନ (ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ) ଦିଗରେ ବାଳୀଶ ଅଛନ୍ତି, ଯିଏ ତିର୍ୟକ୍-ଯୋନିରେ ଜନ୍ମକୁ ନିବାରଣ କରନ୍ତି।

Verse 43

महापापौघविध्वंसी सुग्रीवेशस्तदुत्तरे । हनूमदीश्वरस्तत्र ब्रह्मचर्यफलप्रदः

ମହାପାପସମୂହକୁ ବିଧ୍ୱଂସ କରୁଥିବା ସୁଗ୍ରୀବେଶ ତାହାର ଉତ୍ତରେ ଅଛନ୍ତି। ସେଠାରେ ହନୂମଦୀଶ୍ୱର ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି, ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟର ଫଳ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି।

Verse 44

महाबुद्धिप्रदस्तत्र पूज्यो जांबवतीश्वरः । आश्विने येश्वरौ पूज्यौ गंगायाः पश्चिमे तटे

ସେଠାରେ ଜାମ୍ବବତୀଶ୍ୱର ପୂଜ୍ୟ; ସେ ମହାବୁଦ୍ଧି ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି। ଏବଂ ଗଙ୍ଗାର ପଶ୍ଚିମ ତଟରେ ଅଶ୍ୱିନୀ-ଈଶ୍ୱର ଯୁଗଳ ମଧ୍ୟ ପୂଜ୍ୟ।

Verse 45

तदुत्तरे भद्रह्रदो गवां क्षीरेण पूरितः । कपिलानां सहस्रेण सम्यग्दत्तने यत्फलम्

ତାହାର ଉତ୍ତରେ ଶୁଭ ଭଦ୍ରହ୍ରଦ ସରୋବର ଅଛି, ଯାହା ଗୋମାତାଙ୍କ ଦୁଧରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ। କପିଳ (ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ) ଗାଈ ହଜାରଟିକୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ଦାନ କଲେ ଯେ ଫଳ ହୁଏ—

Verse 46

तत्फलं लभते मर्त्यः स्नातो भद्रह्रदे ध्रुवम् । पूर्वाभाद्रपदा युक्ता पौर्णमासी यदा भवेत्

ଭଦ୍ରହ୍ରଦରେ ସ୍ନାନ କରୁଥିବା ମର୍ତ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ତାହିଁ ଫଳ ପାଏ। ବିଶେଷତଃ ପୂର୍ବାଭାଦ୍ରପଦା ନକ୍ଷତ୍ରଯୁକ୍ତ ପୌର୍ଣ୍ଣମାସୀ ଯେତେବେଳେ ହୁଏ।

Verse 47

तदा पुण्यतमः कालो वाजिमेधफलप्रदः । ह्रद पश्चिम तीरे तु भद्रेश्वर विलोकनात्

ତେବେ ସେହି ସମୟ ପରମ ପୁଣ୍ୟତମ ହୋଇ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଦାନ କରେ; ହ୍ରଦର ପଶ୍ଚିମ ତୀରେ ଭଦ୍ରେଶ୍ୱରଙ୍କ କେବଳ ଦର୍ଶନରୁ ଏମିତି ପୁଣ୍ୟ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ।

Verse 48

गोलोकं प्राप्नुयात्तस्मात्पुण्यान्नैवात्र संशयः । भद्रेश्वराद्यातुधान्यामुपशांत शिवो मुने

ସେହି ପୁଣ୍ୟରୁ ସେ ଗୋଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ—ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ହେ ମୁନେ, ଭଦ୍ରେଶ୍ୱରରୁ ଉପଶାନ୍ତ-ଶିବଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବା ଉଚିତ।

Verse 49

तस्य लिंगस्य संस्पर्शात्परा शांतिं समृच्छति । उपशांत शिवं लिंगं दृष्ट्वा जन्मशतार्जितम्

ସେହି ଲିଙ୍ଗର ସ୍ପର୍ଶରୁ ପରମ ଶାନ୍ତି ଲଭ୍ୟ ହୁଏ। ଉପଶାନ୍ତ-ଶିବ ଲିଙ୍ଗକୁ ଦର୍ଶନ କଲେ ଶତ ଜନ୍ମରେ ଅର୍ଜିତ ପୁଣ୍ୟ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳକୁ ପହଞ୍ଚେ।

Verse 50

त्यजेदश्रेयसो राशिं श्रेयोराशिं च विंदति । तदुत्तरे च चक्रेशो योनिचक्र निवारकः

ମଣିଷ ଅଶ୍ରେୟର ଢେରକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ଶ୍ରେୟର ଭଣ୍ଡାର ପାଏ। ତାହାର ଉତ୍ତରେ ଚକ୍ରେଶ ଅଛନ୍ତି, ଯିଏ ଯୋନି-ଚକ୍ର (ଜନ୍ମଚକ୍ର) ନିବାରକ।

Verse 51

तदुत्तरे चक्रह्रदो महापुण्यविवर्धनः । स्नात्वा चक्रह्रदे मर्त्यश्चक्रेशं परिपूज्य च

ତାହାର ଉତ୍ତରେ ଚକ୍ରହ୍ରଦ ଅଛି, ଯାହା ମହାପୁଣ୍ୟକୁ ବଢ଼ାଏ। ମର୍ତ୍ୟ ଚକ୍ରହ୍ରଦରେ ସ୍ନାନ କରି ଏବଂ ଚକ୍ରେଶଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କଲେ (ଇଷ୍ଟ ଫଳ ପାଏ)।

Verse 52

शिवलोकमवाप्नोति भावितेनांतरात्मना । तन्नैरृते च शूलेशो द्रष्टव्यश्च प्रयत्नतः

ଭକ୍ତିଭାବରେ ଭାବିତ ଓ ପରିଶୁଦ୍ଧ ଅନ୍ତରାତ୍ମା ଥିବା ମନୁଷ୍ୟ ଶିବଲୋକ ପାଏ। ତାହାର ନୈଋତ୍ୟ (ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ) ଦିଗରେ ଥିବା ଶୂଲେଶଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ଦର୍ଶନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 53

शूलं तत्र पुरा न्यस्तं स्नानार्थं वरवर्णिनि । ह्रदस्तत्र समुत्पन्नः शूलेशस्याग्रतो महान्

ହେ ବରବର୍ଣ୍ଣିନୀ! ସେଠାରେ ପୁରାତନ କାଳରେ ସ୍ନାନାର୍ଥେ ଏକ ତ୍ରିଶୂଳ ରଖାଯାଇଥିଲା। ସେଥିରୁ ଶୂଲେଶଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଏକ ମହାନ୍ ହ୍ରଦ (ହ୍ରଦ) ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।

Verse 54

स्नानं कृत्वा ह्रदे तत्र दृष्ट्वा शूलेश्वरं विभुम् । रुद्रलोकं नरा यांति त्यक्त्वा संसारगह्वरम्

ସେହି ହ୍ରଦରେ ସ୍ନାନ କରି ଏବଂ ବିଭୁ ଶୂଲେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରି, ଲୋକେ ସଂସାରର ଗଭୀର ଗହ୍ୱରକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ରୁଦ୍ରଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି।

Verse 55

तत्पूर्वतो नारदेन तपस्तप्तं महत्तरम् । लिंगं च स्थापितं श्रेष्ठं कुंडं चापि शुभं कृतम्

ତାହାର ପୂର୍ବଦିଗରେ ନାରଦ ମୁନି ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହାନ୍ ତପ କରିଥିଲେ। ସେ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନ କରି ଏକ ଶୁଭ କୁଣ୍ଡ ମଧ୍ୟ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ।

Verse 56

तत्र कुंडे नरः स्नात्वा दृष्ट्वा वै नारदेश्वरम् । संसाराब्धिमहाघोरं संतरेन्नात्र संजयः

ସେଠାର କୁଣ୍ଡରେ ସ୍ନାନ କରି ଏବଂ ନିଶ୍ଚୟ ନାରଦେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କଲେ, ମନୁଷ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଘୋର ସଂସାର-ସମୁଦ୍ରକୁ ପାର ହୋଇଯାଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 57

नारदेश्वर पूर्वेण दृष्ट्वाऽवभ्रातकेश्वरम् । निर्मलां गतिमाप्नोति पापौघं च विमुंचति

ନାରଦେଶ୍ୱରର ପୂର୍ବଦିଗରେ ଅବଭ୍ରାତକେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କଲେ ଭକ୍ତ ନିର୍ମଳ ଗତି ପାଏ ଏବଂ ପାପପ୍ରବାହରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 58

तदग्रे ताम्रकुंडं च तत्र स्नातो न गर्भभाक् । विघ्नहर्ता गणाध्यक्षस्तद्वायव्ये सुविघ्नहृत्

ତାହାର ସମ୍ମୁଖରେ ତାମ୍ରକୁଣ୍ଡ ଅଛି। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ପୁନର୍ବାର ଗର୍ଭଭାଗୀ ହୁଏନାହିଁ। ତାହାର ବାୟବ୍ୟେ ବିଘ୍ନହର୍ତ୍ତା ଗଣାଧ୍ୟକ୍ଷ ଓ ସେଠାରେ ସୁବିଘ୍ନହୃତ୍ ମଧ୍ୟ ବିରାଜନ୍ତି।

Verse 59

तत्र विघ्नहरं कुंडं तत्र स्नातो न विघ्नभाक् । अनारकेश्वरं लिंगं तदुदग्दिशि चोत्तमम्

ସେଠାରେ ବିଘ୍ନହର କୁଣ୍ଡ ଅଛି; ତାହାରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ବିଘ୍ନଭାଗୀ ହୁଏନାହିଁ। ଏବଂ ତାହାର ଉତ୍ତରଦିଗରେ ‘ଅନାରକେଶ୍ୱର’ ନାମକ ଉତ୍ତମ ଲିଙ୍ଗ ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 60

कुंडं चानारकाख्यं वै तत्र स्नातो न नारकी । वरणायास्तटे रम्ये वरणेशस्तदुत्तरे

‘ଅନାରକ’ ନାମକ କୁଣ୍ଡ ମଧ୍ୟ ଅଛି; ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ନରକଗାମୀ ହୁଏନାହିଁ। ବରଣା ନଦୀର ରମ୍ୟ ତଟରେ, ତାହାର ଉତ୍ତରେ ବରଣେଶ ବିରାଜିତ।

Verse 61

तत्र पाशुपतः सिद्धस्त्वक्षपादो महामुने । अनेनैव शरीरेण शाश्वतीं सिद्धिमागतः

ସେଠାରେ, ହେ ମହାମୁନି, ପାଶୁପତ ସିଦ୍ଧ ଅକ୍ଷପାଦ ଏହି ଦେହ ସହିତେ ଶାଶ୍ୱତ ସିଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।

Verse 62

तत्पश्चिमे च शैलेशः परनिर्वाणकामदः । कोटीश्वरं तु तद्याम्यां लिंगं शाश्वतसिद्धिदम्

ତାହାର ପଶ୍ଚିମେ ଶୈଲେଶ ଅଛନ୍ତି, ଯିଏ ପରମ ନିର୍ବାଣର କାମନା ଦାନ କରନ୍ତି। ଏବଂ ତାହାର ଦକ୍ଷିଣେ କୋଟୀଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗ ଅଛି, ଯାହା ଶାଶ୍ୱତ ସିଦ୍ଧି ପ୍ରଦାନ କରେ।

Verse 63

कोटितीर्थे ह्रदे स्नात्वा कोटीशं परिपूज्य च । गवां कोटिप्रदानस्य फलमाप्नोति मानवः

କୋଟିତୀର୍ଥ ହ୍ରଦରେ ସ୍ନାନ କରି ଏବଂ କୋଟୀଶଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କଲେ, ମନୁଷ୍ୟ କୋଟି ଗୋଦାନର ସମାନ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ।

Verse 64

महाश्मशानस्तंभोस्ति कोटीशाद्वह्निदिक्स्थितः । तस्मिन्स्तंभे महारुद्रस्तिष्ठते चोमया सह

କୋଟୀଶରୁ ଅଗ୍ନିଦିଗରେ (ପୂର୍ବେ) ମହାଶ୍ମଶାନର ଏକ ସ୍ତମ୍ଭ ଅଛି। ସେହି ସ୍ତମ୍ଭରେ ଉମା ସହିତ ମହାରୁଦ୍ର ବିରାଜିତ।

Verse 65

तं स्तंभं समलंकृत्य नरस्तत्पदमाप्नुयात् । तत्रैव तीर्थं परमं कपालेश समीपतः

ସେହି ସ୍ତମ୍ଭକୁ ଭକ୍ତିସହ ଅଲଙ୍କୃତ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ସେହି ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ସେଠାରେ ହିଁ କପାଲେଶଙ୍କ ସମୀପରେ ଏକ ପରମ ତୀର୍ଥ ଅଛି।

Verse 66

कपालमोचनं नाम तत्र स्नातोऽश्वमेधभाक् । ऋणमोचनतीर्थं तु तदुदग्दिशि शोभनम्

ସେହି ସ୍ଥାନ ‘କପାଳମୋଚନ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ। ଏବଂ ତାହାର ଉତ୍ତରେ ଶୋଭନ ‘ଋଣମୋଚନ-ତୀର୍ଥ’ ଅଛି, ଯାହା ଋଣମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ।

Verse 67

तत्र तीर्थे नरः स्नात्वा मुक्तो भवति चर्णतः । तत्रैवांगारकं तीर्थं कुंडं चांगारनिर्मलम्

ସେହି ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ସଞ୍ଚିତ କର୍ମବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ। ସେଠାରେ ଅଙ୍ଗାରକ-ତୀର୍ଥ ଏବଂ ‘ଅଙ୍ଗାର-ନିର୍ମଳ’ ନାମକ ପରମ ପାବନ କୁଣ୍ଡ ଅଛି।

Verse 68

स्नात्वांगारक तीर्थे तु भवेद्भूयो न गर्भभाक् । अंगारवारयुक्तायां चतुर्थ्यां स्नाति यो नरः । व्याधिभिर्नाभि भूयेत न च दुःखी कदाचन

ଅଙ୍ଗାରକ-ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କଲେ ପୁଣି ଗର୍ଭବାସ (ପୁନର୍ଜନ୍ମ) ହୁଏ ନାହିଁ। ମଙ୍ଗଳବାରଯୁକ୍ତ ଚତୁର୍ଥୀରେ ଯେ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତ ହୁଏ ନାହିଁ ଓ କେବେ ଦୁଃଖୀ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 69

विश्वकर्मेश्वरं लिंगं ज्ञानदं च तदुत्तरे । महामुंडेश्वरं लिंगं तस्य दक्षिणतः शुभम्

ତାହାର ଉତ୍ତରେ ‘ବିଶ୍ୱକର୍ମେଶ୍ୱର’ ନାମକ ଲିଙ୍ଗ ଅଛି, ଯାହା ଜ୍ଞାନଦାୟକ। ତାହାର ଦକ୍ଷିଣେ ଶୁଭ ‘ମହାମୁଣ୍ଡେଶ୍ୱର’ ନାମକ ଲିଙ୍ଗ ବିରାଜିତ।

Verse 70

कूपः शुभोद नामापि स्नातव्यं तत्र निश्चितम् । तत्र मुंडमयी माला मया क्षिप्तातिशोभना

ସେଠାରେ ‘ଶୁଭୋଦା’ ନାମକ କୂପ ମଧ୍ୟ ଅଛି; ତାହାରେ ସ୍ନାନ କରିବା ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ବିଧିସମ୍ମତ। ସେଠାରେ ମୁଁ କପାଳମୟ ଅତି ଶୋଭନ ମାଳା ଅର୍ପଣ କରିଥିଲି।

Verse 71

महामुंडा ततो देवी समुत्पन्नाघहारिणी । खट्वांगं च धृतं तत्र खट्वांगेशस्ततोभवत्

ତାପରେ ପାପହାରିଣୀ ‘ମହାମୁଣ୍ଡା’ ଦେବୀ ସେଠାରେ ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତ ହେଲେ। ସେଠାରେ ଖଟ୍ୱାଙ୍ଗ ଧାରଣ କରାଗଲା; ତେଣୁ ପ୍ରଭୁ ‘ଖଟ୍ୱାଙ୍ଗେଶ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ।

Verse 72

निष्पापो जायते मर्त्यः खट्वांगेश विलोकनात् । भुवनेशस्ततो याम्यां कुंडं च भुवनेश्वरम्

ଖଟ୍ୱାଙ୍ଗେଶଙ୍କ କେବଳ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ମର୍ତ୍ୟ ନିଷ୍ପାପ ହୁଏ। ତାହାର ଦକ୍ଷିଣେ ଭୁବନେଶ ଓ ‘ଭୁବନେଶ୍ୱର’ ନାମକ କୁଣ୍ଡ ଅଛି।

Verse 73

तत्र कुंडे नरः स्नातो भुवने शोभवेन्नरः । तद्याम्यां विमलेशश्च कुंडं च विमलोदकम्

ସେହି କୁଣ୍ଡରେ ସ୍ନାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶୋଭାମାନ ଓ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ। ତାହାର ଦକ୍ଷିଣେ ବିମଲେଶ ଓ ‘ବିମଲୋଦକ’ ନାମକ କୁଣ୍ଡ ଅଛି।

Verse 74

तत्र स्नात्वा विलोक्येशं विमलो जायते नरः । तत्र पाशुपतः सिद्धस्त्र्यंबको नाम नामतः

ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ଈଶଙ୍କ ଦର୍ଶନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ବିମଳ ହୁଏ। ସେଠାରେ ‘ତ୍ର୍ୟମ୍ବକ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏକ ପାଶୁପତ ସିଦ୍ଧ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।

Verse 75

तदग्रे च कणादेशस्तत्र पुण्योदकः प्रहिः । स्नात्वा काणादकूपे यः कणादेशं समर्चयेत्

ତାହାର ସମ୍ମୁଖରେ କଣାଦେଶ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ସେଠାରେ ପୁଣ୍ୟଜଳଭରା ଏକ କୂପ ଅଛି। ଯେ କେହି କାଣାଦ କୂପରେ ସ୍ନାନ କରି କଣାଦେଶଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରେ…

Verse 76

विधिपूर्वं तदभ्यर्च्य प्राप्नुयाच्छिवमंदिरम् । शुभेश्वरश्च तद्याम्यां महाशुभफलप्रदः

ତାଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ଆରାଧନା କଲେ ସାଧକ ଶିବମନ୍ଦିର (ଶିବଧାମ) ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ତାହାର ଦକ୍ଷିଣେ ଶୁଭେଶ୍ୱର ଅଛନ୍ତି, ଯିଏ ମହାଶୁଭ ଫଳ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି।

Verse 77

तत्र सिद्धः पाशुपतः कपिलर्षिर्महातपाः । तत्रास्ति हि गुहा रम्या कपिलेश्वर संनिधौ

ସେଠାରେ ପାଶୁପତ ମାର୍ଗରେ ସିଦ୍ଧ ମହାତପସ୍ବୀ କପିଲ ଋଷି ବସନ୍ତି। କପିଲେଶ୍ୱରଙ୍କ ସନ୍ନିଧିରେ ଏକ ରମ୍ୟ ଗୁହା ମଧ୍ୟ ଅଛି।

Verse 78

तां गुहां प्रविशेद्यो वै न स गर्भे विशेत्क्वचित् । तत्र यज्ञोदकूपोस्ति वाजिमेधफलप्रदः

ଯେ କେହି ସେଇ ଗୁହାରେ ପ୍ରବେଶ କରେ, ସେ ପୁଣି କେବେଠି ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କରେନାହିଁ। ସେଠାରେ ‘ଯଜ୍ଞୋଦ’ ନାମର ଏକ କୂପ ଅଛି, ଯାହା ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପ୍ରଦାନ କରେ।

Verse 79

ओंकार एष एवासावादिवर्णमयात्मकः । मत्स्योदर्युत्तरे कूले नादेशस्त्वहमेव च

ଏହି ଏକେ ଓଂକାର, ଯାହାର ସ୍ୱଭାବ ଆଦି ବର୍ଣ୍ଣମୟ। ମତ୍ସ୍ୟୋଦରୀର ଉତ୍ତର କୂଳରେ ମୁଁ ନିଜେ ‘ନାଦେଶ’ ଅଟେ।

Verse 80

नादेशः परमं ब्रह्म नादेशः परमा गतिः । नादेशः परमं स्थानं दुःखसंसारमोचनम्

ନାଦେଶ ହିଁ ପରମ ବ୍ରହ୍ମ; ନାଦେଶ ହିଁ ପରମ ଗତି। ନାଦେଶ ହିଁ ପରମ ଧାମ, ଯାହା ଦୁଃଖମୟ ସଂସାରରୁ ମୋଚନ ଦେଇଥାଏ।

Verse 81

कदाचित्तस्य देवस्य दर्शने याति जाह्नवी । मत्स्योदरी सा कथिता स्नानं पुण्यैरवाप्यते

କେବେ କେବେ ସେଇ ଦେବଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଜାହ୍ନବୀ (ଗଙ୍ଗା) ସେଠାକୁ ଯାଆନ୍ତି। ସେଇ ନଦୀ ‘ମତ୍ସ୍ୟୋଦରୀ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ମହାପୁଣ୍ୟ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 82

मत्स्योदरी यदा गंगा पश्चिमे कपिलेश्वरम् । समायाति महादेवि तदा योगः सुदुर्लभः

ହେ ମହାଦେବୀ! ମତ୍ସ୍ୟୋଦରୀରେ ଯେତେବେଳେ ଗଙ୍ଗା ପଶ୍ଚିମଦିଗର କପିଲେଶ୍ୱରକୁ ଆସେ, ସେତେବେଳେ ଅତିଦୁର୍ଲଭ ଯୋଗ ଘଟେ।

Verse 83

उद्दालकेश्वरं लिंगमुदीच्यां कपिलेश्वरात् । तद्दर्शनेन संसिद्धिः परा सर्वैरवाप्यते

କପିଲେଶ୍ୱରର ଉତ୍ତରେ ‘ଉଦ୍ଦାଲକେଶ୍ୱର’ ନାମକ ଲିଙ୍ଗ ଅଛି; ତାହାର ଦର୍ଶନରେ ସମସ୍ତେ ପରମ ସିଦ୍ଧି ପାଆନ୍ତି।

Verse 84

तदुत्तरे बाष्कुलीशं लिंगं सर्वार्थसिद्धिदम् । बाष्कुलीशाद्दक्षिणतो लिंगं वै कौस्तुभेश्वरम्

ତାହାର ଉତ୍ତରେ ‘ବାଷ୍କୁଳୀଶ’ ନାମକ ଲିଙ୍ଗ ଅଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷ୍ୟର ସିଦ୍ଧି ଦିଏ; ବାଷ୍କୁଳୀଶର ଦକ୍ଷିଣେ ‘କୌସ୍ତୁଭେଶ୍ୱର’ ଲିଙ୍ଗ ଅଛି।

Verse 85

तस्यार्चनेन रत्नौघैर्न वियुज्येत कर्हिचित् । शंकुकर्णेश्वरं लिंगं कौस्तुभेश्वरदक्षिणे

ତାହାର ଅର୍ଚ୍ଚନାରେ ମନୁଷ୍ୟ କେବେ ମଧ୍ୟ ରତ୍ନରାଶିରୁ ବିୟୋଗ ପାଉନାହିଁ; କୌସ୍ତୁଭେଶ୍ୱରର ଦକ୍ଷିଣେ ‘ଶଙ୍କୁକର୍ଣ୍ଣେଶ୍ୱର’ ଲିଙ୍ଗ ଅଛି।

Verse 86

संसेव्य परमं ज्ञानं लभेदद्यापि साधकः । अघोरेशो गुहाद्वारि कूपस्तस्योत्तरे शुभः

ତାହାକୁ ଭକ୍ତିରେ ସେବନ କଲେ ସାଧକ ଆଜି ମଧ୍ୟ ପରମ ଜ୍ଞାନ ପାଏ; ଗୁହାଦ୍ୱାରେ ‘ଅଘୋରେଶ’ ଲିଙ୍ଗ ଅଛି, ତାହାର ଉତ୍ତରେ ଶୁଭ କୂପ ଅଛି।

Verse 87

अघोरोद इति ख्यातो वाजिमेधफलप्रदः । गर्गेशो दमनेशश्च तत्र लिंगद्वयं शुभम्

ଏହା ‘ଅଘୋରୋଦ’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପ୍ରଦାନ କରେ। ସେଠାରେ ଗର୍ଗେଶ ଓ ଦମନେଶ—ଦୁଇଟି ଶୁଭ ଲିଙ୍ଗ ଅଛି।

Verse 88

अनेनैवेह देहेन यत्र तौ सिद्धिमापतुः । तल्लिंगयोः समर्चातः सिद्धिर्भवति वांछिता

ଏହି ଦେହରେଇ, ଯେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ସେ ଦୁଇଜଣ ସିଦ୍ଧି ପାଇଥିଲେ—ସେହି ଲିଙ୍ଗଦ୍ୱୟକୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜିଲେ ଇଚ୍ଛିତ ସିଦ୍ଧି ନିଶ୍ଚୟ ହୁଏ।

Verse 89

तद्दक्षिणे महाकुंडं रुद्रावास इति स्मृतम् । तत्र रुद्रेशमभ्यर्च्य कोटिरुद्रफलं लभेत्

ତାହାର ଦକ୍ଷିଣେ ‘ରୁଦ୍ରାବାସ’ ନାମରେ ସ୍ମରିତ ଏକ ମହାକୁଣ୍ଡ ଅଛି। ସେଠାରେ ରୁଦ୍ରେଶଙ୍କୁ ଆରାଧନା କଲେ କୋଟିରୁଦ୍ରର ଫଳ ମିଳେ।

Verse 90

चतुर्दशी यदापर्णे रुद्रनक्षत्र संयुता । तदा पुण्यतमः कालस्तस्मिन्कुंडे महाफलः

ଯେତେବେଳେ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ‘ପର୍ଣ୍ଣ’ ଦିନରେ ପଡ଼ି ରୁଦ୍ର ନକ୍ଷତ୍ରସଂଯୁକ୍ତ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ସେ କାଳ ସର୍ବାଧିକ ପୁଣ୍ୟମୟ; ସେହି କୁଣ୍ଡରେ ମହାଫଳ ଦେଇଥାଏ।

Verse 91

रुद्रकुंडे नरः स्नात्वा दृष्ट्वा रुद्रेश्वरं विभुम् । यत्रतत्र मृतो वापि रुद्रलोकमवाप्नुयात्

ରୁଦ୍ରକୁଣ୍ଡରେ ସ୍ନାନ କରି ଏବଂ ବିଭୁ ରୁଦ୍ରେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦର୍ଶନ କଲେ, ମଣିଷ ଯେଉଁଠି ମରୁଥିବେ ମଧ୍ୟ ରୁଦ୍ରଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

Verse 92

रुद्रस्य नैरृते भागे लिंगं तत्र महालयम् । तदग्रे पितृकूपोस्ति पितॄणामालयः परः

ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରାଙ୍ଗଣର ନୈଋତ୍ୟ ଦିଗରେ ‘ମହାଲୟ’ ନାମକ ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ତାହାର ସମ୍ମୁଖରେ ପିତୃ-କୂପ ଅଛି, ଯାହା ପିତୃମାନଙ୍କର ପରମ ଆଳୟ।

Verse 93

तत्र श्राद्धं नरः कृत्वा पिंडान्कूपे परिक्षिपेत् । एकविंशकुलोपेतः श्राद्धकृद्रुद्रलोकभाक्

ସେଠାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରି ମନୁଷ୍ୟ ପିଣ୍ଡଗୁଡ଼ିକୁ ସେହି କୂପରେ ଅର୍ପଣ କରିବ। ଏପରି ଶ୍ରାଦ୍ଧକର୍ତ୍ତା ଏକୋଇଶ ପୁରୁଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଂଶସହ ରୁଦ୍ରଲୋକର ଭାଗୀ ହୁଏ।

Verse 94

तत्र वैतरणी नाम दीर्घिका पश्चिमानना । तस्यां स्नातो नरो देवि नरकं नैव गच्छति

ସେଠାରେ ‘ବୈତରଣୀ’ ନାମକ ପଶ୍ଚିମମୁଖୀ ଦୀର୍ଘିକା ଅଛି। ହେ ଦେବୀ, ତାହାରେ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ମନୁଷ୍ୟ କେବେ ନରକକୁ ଯାଏ ନାହିଁ।

Verse 95

बृहस्पतीश्वरं लिंगं रुद्रकुंडाच्च पश्चिमे । गुरुपुष्यसमायोगे दृष्ट्वा दिव्यां लभेद्गिरम्

ରୁଦ୍ରକୁଣ୍ଡର ପଶ୍ଚିମେ ବୃହସ୍ପତୀଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗ ଅଛି। ଗୁରୁ–ପୁଷ୍ୟ ସଂଯୋଗରେ ତାହାର ଦର୍ଶନ କଲେ ଦିବ୍ୟ ବାଣୀ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 96

रुद्रावासाद्दक्षिणतः कामेशं लिंगमुत्तमम् । तद्दक्षिणे महाकुंडं स्नानाच्चिंतित कामदम्

ରୁଦ୍ରାବାସର ଦକ୍ଷିଣେ ‘କାମେଶ’ ନାମକ ଉତ୍ତମ ଲିଙ୍ଗ ଅଛି। ତାହାର ଦକ୍ଷିଣେ ମହାକୁଣ୍ଡ; ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଚିନ୍ତିତ କାମନା ପୂରଣ ହୁଏ।

Verse 97

चैत्रशुक्ल त्रयोदश्यां तत्र यात्रा च कामदा । नलकूबर लिंगं च प्राच्यां कामेश्वराच्छुभम्

ଚୈତ୍ର ଶୁକ୍ଳ ତ୍ରୟୋଦଶୀରେ ସେଠାର ଯାତ୍ରା ଇଚ୍ଛିତ କାମନା ପୂରଣ କରେ। ଶୁଭ କାମେଶ୍ୱରଙ୍କ ପୂର୍ବେ ନଲକୂବର ନାମକ ପବିତ୍ର, ଦୀପ୍ତିମାନ ଲିଙ୍ଗ ଅଛି।

Verse 98

तदुत्तरे पांडवानां पंचलिंगानि सन्मुदे । संवर्तेशस्तदग्रे च श्वेतेशस्तस्य पश्चिमे

ତାହାର ଉତ୍ତରେ ଅତି ଶୁଭ ସ୍ଥାନରେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପାଞ୍ଚଟି ଲିଙ୍ଗ ଅଛି। ସମ୍ମୁଖରେ ସଂବର୍ତ୍ତେଶ, ତାହାର ପଶ୍ଚିମେ ଶ୍ୱେତେଶ ଅଛନ୍ତି।

Verse 99

अज्ञानध्वांतपटलीं हरतस्तौ समर्चितौ । तद्दक्षिणेध्वकेशश्च दृष्टो मोहविनाशनः

ସେ ଦୁଇଟି ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜିତ, କାରଣ ସେମାନେ ଅଜ୍ଞାନର ଘନ ଅନ୍ଧକାରକୁ ହରଣ କରନ୍ତି। ତାହାର ଦକ୍ଷିଣେ ଧ୍ୱକେଶ; ଯାହାଙ୍କ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ମୋହ ନାଶ ହୁଏ।

Verse 100

तत्र सिद्धीश्वरं लिंगं महासिद्धिसमर्पकम् । तत्रैव मंडलेशश्च मंडलेशपदप्रदः

ସେଠାରେ ସିଦ୍ଧୀଶ୍ୱର ନାମକ ଲିଙ୍ଗ ଅଛି, ଯାହା ମହାସିଦ୍ଧି ପ୍ରଦାନ କରେ। ସେଠାରେ ମଣ୍ଡଲେଶ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି, ଯିଏ ‘ମଣ୍ଡଲେଶ’ ପଦ ଦିଅନ୍ତି।

Verse 110

चामरासक्तहस्ताभिर्दिव्यस्त्रीभिश्च वीज्यते । यदा मत्स्योदरीं यांति स्वर्गलोकाद्दिवौकसः । तदा तेनैव मार्गेण यांति स्त्रीभिर्वृताः सुखम्

ଚାମର ଧରିଥିବା ଦିବ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ପଖା କରି ସେବା କରନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକର ଦେବବାସୀମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ମତ୍ସ୍ୟୋଦରୀକୁ ଯାଆନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ସେହି ମାର୍ଗରେ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ଘେରାରେ ସୁଖରେ ଗମନ କରନ୍ତି।

Verse 120

आग्नेयं नाम कुंडं च तत्पूर्वेग्निसलोकदम् । आग्नेयेश्वरतः प्राच्यां कुंडं तद्दक्षिणे शुभम्

ଏଠାରେ ‘ଆଗ୍ନେୟ’ ନାମର ଏକ କୁଣ୍ଡ ଅଛି; ତାହାର ପୂର୍ବଦିଗରେ ଅଗ୍ନିଲୋକ ପ୍ରଦାନକାରୀ ଆଉ ଏକ କୁଣ୍ଡ ଅଛି। ଆଗ୍ନେୟେଶ୍ୱରଙ୍କ ପୂର୍ବେ ଏକ କୁଣ୍ଡ ଏବଂ ତାହାର ଦକ୍ଷିଣେ ଏକ ଶୁଭ କୁଣ୍ଡ ଅଛି।

Verse 130

अपराधसहस्रं तु नश्येत्तस्य समर्चनात्

ତାହାଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ସମ୍ୟକ୍ ଆରାଧନା କଲେ ନିଶ୍ଚୟ ହଜାର ଅପରାଧ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।

Verse 140

तदुत्तरे हलीशेशः सर्वव्याधिनिपूदनः । शिवेश्वरः शिवकरस्तुंगनाम्नश्च दक्षिणे

ତାହାର ଉତ୍ତରେ ହଲୀଶେଶ ଅଛନ୍ତି, ଯିଏ ସମସ୍ତ ବ୍ୟାଧି ନାଶକ। ଦକ୍ଷିଣେ ଶିବେଶ୍ୱର ଅଛନ୍ତି—ଶୁଭକର—ଯିଏ ‘ସ୍ତୁଙ୍ଗ’ ନାମରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

Verse 150

तत्र जागरणं कृत्वाऽशोकाष्टम्यां मधौ नरः । न जातु शोकं लभते सदानंदमयो भवेत्

ମଧୁ ମାସ (ଚୈତ୍ର) ର ଅଶୋକାଷ୍ଟମୀ ଦିନ ସେଠାରେ ଜାଗରଣ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ କେବେ ଶୋକ ପାଉନାହିଁ; ସେ ସଦା ଆନନ୍ଦମୟ ହୁଏ।

Verse 160

तदुत्तरे मतंगेशो गानविद्याप्रबोधकः । मतंगेशस्य वायव्ये नानालिंगानि सर्वतः

ତାହାର ଉତ୍ତରେ ମତଙ୍ଗେଶ ଅଛନ୍ତି, ଯିଏ ଗାନବିଦ୍ୟାକୁ ପ୍ରବୋଧିତ କରନ୍ତି। ମତଙ୍ଗେଶଙ୍କ ବାୟବ୍ୟ (ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମ) ଦିଗରେ ସର୍ବତ୍ର ନାନା ଲିଙ୍ଗ ଅଛି।

Verse 170

ग्रहणानंतरे स्नानं दंडखातेति पुण्यदम् । जैगीषव्य गुहा तत्र तत्र लिंगं तदाह्वयम्

ଗ୍ରହଣ ପରେ ସଙ୍ଗେସଙ୍ଗେ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିବା ମହାପୁଣ୍ୟଦାୟକ; ସେ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ‘ଦଣ୍ଡଖାତ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ସେଠାରେ ଜୈଗୀଷବ୍ୟଙ୍କ ଗୁହା ଅଛି, ଏବଂ ସେଠାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଲିଙ୍ଗ ମଧ୍ୟ ସେହି ନାମରେ ଖ୍ୟାତ।

Verse 180

तदीशानेवधूतेशो योगज्ञानप्रवर्तकः । तीर्थं चैवावधूतेशं सर्वकल्मषनाशकृत्

ତାହାର ଈଶାନ (ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ) ଦିଗରେ ଅବଧୂତେଶ ବିରାଜମାନ, ଯିଏ ଯୋଗଜ୍ଞାନକୁ ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ କରନ୍ତି। ସେଠାରେ ଅବଧୂତେଶ ତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟ ଅଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ କଲ୍ମଷକୁ ନାଶ କରେ।

Verse 190

तदुत्तरे चर्चिकाया देव्याः संदर्शनं शुभम् । रेवतेश्वर लिंगं च चर्चिकाग्रेण शांतिकृत्

ତାହାର ଉତ୍ତରେ ଦେବୀ ଚର୍ଚ୍ଚିକାଙ୍କ ଶୁଭ ଦର୍ଶନ ମିଳେ। ସେଠାରେ ରେବତେଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗ ମଧ୍ୟ ଅଛି; ଚର୍ଚ୍ଚିକାଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ତାହାକୁ ସମୀପ କଲେ ଶାନ୍ତି ଓ ପ୍ରଶମନ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 200

चित्रगुप्तेश्वरं लिंगं तदुदीच्यामघापहम् । चित्रगुप्तेश्वरात्पश्चाद्यो दृढेशो महाफलः

ତାହାର ଉତ୍ତରେ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତେଶ୍ୱର ନାମକ ଲିଙ୍ଗ ଅଛି, ଯାହା ପାପ ହରଣ କରେ। ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତେଶ୍ୱର ପରେ ଦୃଢେଶ ଅଛନ୍ତି, ଯିଏ ମହାଫଳ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି।

Verse 210

तदग्रे तारकेशश्च तदग्रे स्वर्णभारदः । तदुत्तरे मरुत्तेशः शक्रेशश्च तदग्रतः

ଆଗରେ ତାରକେଶ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ତାହାର ଆଗରେ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣଭାରଦ ଅଛନ୍ତି। ତାହାର ଉତ୍ତରେ ମରୁତ୍ତେଶ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ତାହାର ସମ୍ମୁଖରେ ଶକ୍ରେଶ ମଧ୍ୟ ବିରାଜମାନ।

Verse 220

देवस्य दक्षिणे भागे तत्र वापी शुभोदका । तदंबुप्राशनं नृणामपुनर्भवहेतवे

ଦେବଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଶୁଭ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକ ବାପୀ (କୂଆ) ଅଛି। ସେହି ଜଳ ପାନ କରିଲେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ପୁନର୍ଜନ୍ମମୁକ୍ତିର ହେତୁ ହୁଏ।

Verse 230

अलर्केशः समभ्यर्च्यः शुक्रेशात्पूर्वदिक्स्थितः । मदालसेश्वरस्तत्र तत्पूर्वे सर्वविघ्नहृत्

ଶୁକ୍ରେଶଙ୍କ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଅବସ୍ଥିତ ଅଲର୍କେଶଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ମଦାଲସେଶ୍ୱର ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି; ତାଙ୍କ ପୂର୍ବରେ (ଅବସ୍ଥିତ ଦେବ) ସମସ୍ତ ବିଘ୍ନ ହରଣ କରନ୍ତି।

Verse 240

विशालाक्षीश्वरं लिंगं तत्रैव क्षेत्रवस्तिदम् । जरासंधेश्वरं लिंगं तद्याम्यां ज्वरनाशनम्

ସେଠାରେ ହିଁ ବିଶାଳାକ୍ଷୀଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗ ଅଛି, ଯାହା କ୍ଷେତ୍ର (କାଶୀ)ରେ ବାସ ଓ ସ୍ଥିରତା ଦାନ କରେ। ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଜରାସନ୍ଧେଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗ ଅଛି, ଯାହା ଜ୍ୱର ନାଶ କରେ।

Verse 250

तद्दक्षिणे च केदारो रुद्रानुचरताप्रदः । चंद्रसूर्यान्वयैर्भूपैः केदाराद्दक्षिणापथे

ତାହାର ଦକ୍ଷିଣରେ କେଦାର ଅଛି, ଯାହା ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଅନୁଚରତ୍ୱର ଅବସ୍ଥା ଦାନ କରେ। କେଦାରରୁ ଦକ୍ଷିଣ ପଥରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ବଂଶୀୟ ରାଜାମାନଙ୍କ ସହ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ତୀର୍ଥସ୍ଥଳ ଅଛି।

Verse 260

यात्रया सर्व लिंगानां यत्फलं तदवाप्यते । तपसश्चापि योगस्य सिद्धिदा साऽवनीपरा

ଏହି ଯାତ୍ରାଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଲିଙ୍ଗଙ୍କ ଦର୍ଶନ-ପୂଜାର ଯେ ଫଳ, ସେହି ଫଳ ହିଁ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ। ପୃଥିବୀରେ ଏହି ପରମ ଯାତ୍ରା ତପ ଓ ଯୋଗରେ ମଧ୍ୟ ସିଦ୍ଧି ଦାନ କରେ।

Verse 270

स्वर्गापवर्गयोर्दात्री दृष्टा देहांतसेविता । मम प्रियतमा देवि त्वमेव तपसो बलात्

ହେ ଦେବୀ! ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ଅପବର୍ଗ (ମୋକ୍ଷ)ର ଦାତ୍ରୀ; ଦେହାନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମକୁ ଦର୍ଶନ କରି ସେବା କରିବା ଉଚିତ। ତପୋବଳରେ ତୁମେ ମୋର ପରମ ପ୍ରିୟା।

Verse 280

सर्वलिंगमयाध्यायं योऽमुं नित्यं जपेत्सुधीः । न तं यमो न तं दूता नैनमंहोपि बाधते

ଯେ ଜ୍ଞାନୀ ଏହି ସର୍ବଲିଙ୍ଗମୟ ଅଧ୍ୟାୟକୁ ନିତ୍ୟ ଜପ କରେ, ତାକୁ ଯମ ଧରେନାହିଁ, ଯମଦୂତମାନେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ପାପ ମଧ୍ୟ ତାକୁ ବାଧା ଦେଇପାରେନାହିଁ।

Verse 290

महापापानि पापानि ज्ञाताज्ञातानि भूरिशः । उपपापानि पापानि मनोवाक्कायजान्यपि

ମହାପାପ ଓ ସାଧାରଣ ପାପ—ଜାଣିକି କିମ୍ବା ଅଜାଣି, ଅନେକ ପ୍ରକାରରେ—ଉପପାପ, ଏବଂ ମନ-ବାକ୍-କାୟାଜନିତ ପାପମାନେ ମଧ୍ୟ (ସମସ୍ତେ ଏଠାରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ)।

Verse 297

स्कंद उवाच । इति नंदिवचः श्रुत्वा देवो देवी समायुतः । दिव्यं रथं समारुह्य निर्जगाम त्रिविष्टपात्

ସ୍କନ୍ଦ କହିଲେ—ନନ୍ଦୀଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି, ଦେବ ଦେବୀସହିତ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଆରୋହଣ କରି ତ୍ରିବିଷ୍ଟପ (ସ୍ୱର୍ଗ)ରୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।