Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 210

Devanagari script

तदग्रे तारकेशश्च तदग्रे स्वर्णभारदः । तदुत्तरे मरुत्तेशः शक्रेशश्च तदग्रतः

Transliteration

tadagre tārakeśaśca tadagre svarṇabhāradaḥ | taduttare marutteśaḥ śakreśaśca tadagrataḥ

Translation

ଆଗରେ ତାରକେଶ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ତାହାର ଆଗରେ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣଭାରଦ ଅଛନ୍ତି। ତାହାର ଉତ୍ତରେ ମରୁତ୍ତେଶ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ତାହାର ସମ୍ମୁଖରେ ଶକ୍ରେଶ ମଧ୍ୟ ବିରାଜମାନ।

Word by Word

• तत्: that
• तत्: Visheshana (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-सम्बन्ध/निर्देश, एकवचन; निर्देशक (समासपूर्वपद)

• अग्रे: in front
• अग्रे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अग्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरणे — ‘in front’

• तारकेशः: Tārakeśa (name)
• तारकेशः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तारक + ईश (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (तारकस्य ईशः)

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)

• तत्: that
• तत्: Visheshana (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-सम्बन्ध/निर्देश, एकवचन

• अग्रे: in front
• अग्रे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अग्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन

• स्वर्णभारदः: Svarṇabhārada (name)
• स्वर्णभारदः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्वर्ण + भारद (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; तत्पुरुषः (स्वर्णस्य भारदः/भारदः इव) — नामरूपेण

• तत्: that
• तत्: Visheshana (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-सम्बन्ध/निर्देश, एकवचन

• उत्तरे: to the north; further on
• उत्तरे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरणे — ‘to the north/further’

• मरुत्तेशः: Marutteśa (Lord of the Maruts; name)
• मरुत्तेशः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मरुत् + ईश (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मरुताम् ईशः)

• शक्रेशः: Śakreśa (name)
• शक्रेशः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शक्र + ईश (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (शक्रस्य ईशः)

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)

• तत्: that
• तत्: Visheshana (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-सम्बन्ध/निर्देश, एकवचन; निर्देशक (समासपूर्वपद)

• अग्रतः: in front of it
• अग्रतः: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अग्रतः (अव्यय)
• Form: देशवाचक अव्यय (adverb: ‘in front of’)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pilgrimage audience

Visual Art Cues

Scene: A processional map-like scene through Kāśī lanes: four small shrines in sequence—Tārakeśa, Svarṇabhārada, Śakreśa, and Marutteśa—each with subtle emblematic motifs (star/‘tārā’, gold offering, thunderbolt banner, wind-swept flags).

Characters & Entities

• Kāśī (Vārāṇasī)
• Tārakeśa
• Svarṇabhārada
• Marutteśa
• Śakreśa
• Śakra (Indra)
• Śiva-liṅgas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Kāśī is revealed as a mapped sacred landscape where moving from shrine to shrine is itself a dharmic discipline.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The sequence of liṅgas: Tārakeśa, Svarṇabhārada, Marutteśa, and Śakreśa within Kāśī.

What ritualistic prescription is mentioned?

Directional pilgrimage—visiting the shrines in the stated order and locations.