Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 77

Devanagari script

तदग्रे वीरतीर्थं च वीरेश्वर समीपतः । यदुक्तं प्राक्तवपुरस्तीर्थानामुत्तमं परम्

Transliteration

tadagre vīratīrthaṃ ca vīreśvara samīpataḥ | yaduktaṃ prāktavapurastīrthānāmuttamaṃ param

Translation

ତା’ ଆଗରେ ବୀରେଶ୍ୱରଙ୍କ ନିକଟରେ ବୀରତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯାହାକୁ ପୂର୍ବରୁ ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।

Word by Word

• तत्: there/thereof
• तत्: Sambandha (Specifier/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-एकवचनार्थे अव्ययीभाववत् प्रयोगः; ‘तद्’ + ‘अग्रे’ इत्यत्र विशेषण (that/its)

• अग्रे: ahead/next
• अग्रे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अग्र (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययप्राय; ‘अग्रे’ = सप्तमी-एकवचनरूपेण क्रियाविशेषण (in front/ahead/next)

• वीरतीर्थम्: the Vīra sacred ford
• वीरतीर्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वीर-तीर्थ (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘वीरस्य तीर्थम्’ इति षष्ठी-तत्पुरुष

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक

• वीरेश्वरसमीपतः: near Vīreśvara
• वीरेश्वरसमीपतः: Adhikarana (Location-specifier/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वीर-ईश्वर-समीप (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; ‘वीरेश्वरस्य समीपतः’ इति षष्ठी-तत्पुरुष; पञ्चमी ‘-तः’

• यत्: which
• यत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धसूचक सर्वनाम (relative pronoun)

• उक्तम्: is said
• उक्तम्: Kriya (Predicative/क्रियाविशेष)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘उक्तम्’ = said/declared

• प्राक्: previously
• प्राक्: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: प्राक् (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक/देशवाचक (formerly/before)

• तव: of you/your
• तव: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन; सर्वनाम

• पुरः: in front (of)
• पुरः: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरः (अव्यय)
• Form: अव्यय; ‘पुरः’ = in front of (prepositional adverb)

• तीर्थानाम्: of the sacred fords
• तीर्थानाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), बहुवचन

• उत्तमम्: best
• उत्तमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण—‘परम्’/‘यदुक्तम्’ इत्यर्थे (best)

• परम्: supreme
• परम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (supreme)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vīra-tīrtha

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Pilgrimage audience

Visual Art Cues

Scene: A processional approach: pilgrims move toward Vīra-tīrtha; near it stands Vīreśvara shrine with a banner; the scene emphasizes resolve—upright posture, offerings, and a sense of ‘victory over fear’.

Characters & Entities

• Kāśī (Vārāṇasī)
• Vīra-tīrtha
• Vīreśvara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The text ranks certain sites as exceptionally potent, teaching devotees to value and seek out the highest tīrthas with reverence.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Vīra-tīrtha near Vīreśvara in Kāśī.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite is stated in this verse; it primarily offers praise and status (supremacy) of the tīrtha.