Adhyaya 27

Verse 1

पार्वत्युवाच । नमस्ते देवदेवेश प्रणमत्करुणानिधे । वद केदारमाहात्म्यं भक्तानामनुकंपया

ପାର୍ବତୀ କହିଲେ—ହେ ଦେବଦେବେଶ! ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ପ୍ରଣତଜନଙ୍କ ପ୍ରତି କରୁଣାନିଧି! ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ଉପରେ ଅନୁକମ୍ପା କରି କେଦାରର ମାହାତ୍ମ୍ୟ କହନ୍ତୁ।

Verse 2

तस्मिंल्लिंगे महाप्रीतिस्तव काश्यामनुत्तमा । तद्भक्ताश्च जना नित्यं देवदेवमहाधियः

କାଶୀରେ ସେହି ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତି ଆପଣଙ୍କ ମହାପ୍ରୀତି ଅନୁତ୍ତମ; ତାହାର ଭକ୍ତମାନେ ସଦା ଦେବଦେବଙ୍କୁ ପରାୟଣ, ମହାବୁଦ୍ଧିସମ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 3

देवदेव उवाच । शृण्वपर्णेभिधास्यामि केदारेश्वर संकथाम् । समाकर्ण्यापि यां पापोप्यपापो जायते क्षणात्

ଦେବଦେବ କହିଲେ—ହେ ଅପର୍ଣା, ଶୁଣ; ମୁଁ କେଦାରେଶ୍ୱରଙ୍କ ପବିତ୍ର ସଂକଥା କହିବି; ଯାହା ଶୁଣିଲେ ପାପୀ ମଧ୍ୟ କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ପାପରହିତ ହୁଏ।

Verse 4

केदारं यातुकामस्य पुंसो निश्चितचेतसः । आजन्मसंचितं पापं तत्क्षणादेव नश्यति

ଯେ ପୁରୁଷ ଦୃଢ଼ଚିତ୍ତରେ କେଦାରକୁ ଯିବାକୁ ସଙ୍କଳ୍ପ କରେ, ତାହାର ଜନ୍ମଠାରୁ ସଞ୍ଚିତ ପାପ ସେଇ କ୍ଷଣରେ ନଶିଯାଏ।

Verse 5

गृहाद्विनिर्गते पुंसि केदारमभिनिश्चितम् जन्मद्वयार्जितं पापं शरीरादपि निर्व्रजेत्

ଯେ ପୁରୁଷ କେଦାରକୁ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ କରି ଘରୁ ବାହାରେ, ତାହାର ଦୁଇ ଜନ୍ମରେ ଅର୍ଜିତ ପାପ ଦେହରୁ ମଧ୍ୟ ନିଷ୍କ୍ରମଣ କରେ।

Verse 6

मध्ये मार्गं प्रपन्नस्य त्रिजन्मजनितं त्वघम् । देहगेहाद्विनिःसृत्य निराशं याति निःश्वसत्

ଯେ ମାର୍ଗକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଛି, ତାହାର ତିନି ଜନ୍ମଜନିତ ପାପ ଦେହ-ଗୃହରୁ ବାହାରି, ନିରାଶ ହୋଇ ପରାଜିତ ପରି ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି ଦୂରେ ଯାଏ।

Verse 7

सायंकेदारकेदारकेदारेति त्रिरुच्चरन् । गृहेपि निवसन्नूनं यात्राफलमवाप्नुयात्

ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ‘କେଦାର, କେଦାର, କେଦାର’ ବୋଲି ତିନିଥର ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ, ଘରେ ରହିଲେ ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ଯାତ୍ରାଫଳ ପାଏ।

Verse 8

दृष्ट्वा केदारशिखरं पीत्वा तत्रत्यमंबु च । सप्तजन्मकृतात्पापान्मुच्यते नात्र संशयः

କେଦାରଶିଖର ଦର୍ଶନ କରି ଏବଂ ସେଠାର ଜଳ ପାନ କଲେ, ସାତ ଜନ୍ମରେ କୃତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 9

हरपापह्रदे स्नात्वा केदारेशं प्रपूज्य च । कोटिजन्मार्जितैनोभिर्मुच्यते नात्र संशयः

ହର-ପାପ ହ୍ରଦରେ ସ୍ନାନ କରି କେଦାରେଶଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ, କୋଟି ଜନ୍ମରେ ସଞ୍ଚିତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 10

सकृत्प्रणम्य केदारं हरपापकृतोदकः । स्थाप्य लिंगं हृदंभोजे प्रांते मोक्षं गमिष्यति

ଯେ ଏକଥର କେଦାରଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ହର-ପାପ-ହର ଜଳରେ ପବିତ୍ର ହୁଏ, ଏବଂ ହୃଦୟ-ପଦ୍ମରେ ଶିବଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନ କରେ—ସେ ଶେଷେ ମୋକ୍ଷ ପାଏ।

Verse 11

हरपापह्रदे श्राद्धं श्रद्धया यः करिष्यति । उद्धृत्य सप्तपुरुषान्स मे लोकं गमिष्यति

ଯେ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ହର-ପାପ-ହ୍ରଦରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରେ, ସେ ସାତ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରି ମୋ ଲୋକକୁ ଯାଏ।

Verse 12

पुरा राथंतरे कल्पे यदभूदत्र तच्छृणु । अपर्णे दत्तकर्णा त्वं वर्णयामि तवाग्रतः

ରାଥନ୍ତର କଳ୍ପରେ ପୂର୍ବେ ଏଠାରେ ଯାହା ଘଟିଥିଲା, ତାହା ଶୁଣ। ହେ ଅପର୍ଣା, କାନ ଦେଇ ସାବଧାନ ରୁହ; ମୁଁ ତୋ ସମ୍ମୁଖରେ ତାହା ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଛି।

Verse 13

एको ब्राह्मणदायाद उज्जयिन्या इहागतः । कृतोपनयनः पित्रा ब्रह्मचर्यव्रतेस्थितः

ଉଜ୍ଜୟିନୀରୁ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବଂଶଜ ଯୁବକ ଏଠାକୁ ଆସିଥିଲା। ପିତା ତାହାର ଉପନୟନ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ସେ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟ ବ୍ରତରେ ନିଷ୍ଠିତ ଥିଲା।

Verse 14

स्थलीं पाशुपतीं काशीं स विलोक्य समंततः । द्विजैः पाशुपतैः कीर्णां जटामुकुटभूषितैः

ସେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପାଶୁପତୀ-ସ୍ୱରୂପିଣୀ କାଶୀର ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳୀକୁ ଦେଖିଲା—ଜଟାମୁକୁଟରେ ଭୂଷିତ ପାଶୁପତ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କରେ ତାହା ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା।

Verse 15

कृतलिंगसमर्चैश्च भूतिभूषितवर्ष्मभिः । भिक्षाहृतान्नसंतुष्टैः पुष्टैर्गंगामृतोदकैः

ସେମାନେ ବିଧିପୂର୍ବକ ଲିଙ୍ଗର ସମର୍ଚ୍ଚନା କରୁଥିଲେ; ତାଙ୍କ ଦେହ ପବିତ୍ର ବିଭୂତିରେ ଭୂଷିତ ଥିଲା। ଭିକ୍ଷାରେ ମିଳିଥିବା ଅନ୍ନରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ଗଙ୍ଗାର ଅମୃତସଦୃଶ ଜଳରେ ପୁଷ୍ଟ ହୁଅୁଥିଲେ।

Verse 16

बभूवानंदितमना व्रतं जग्राह चोत्तमम् । हिरण्यगर्भादाचार्यान्महत्पाशुपताभिधम्

ଆନନ୍ଦିତ ମନରେ ସେ ଉତ୍ତମ ବ୍ରତ ଗ୍ରହଣ କଲେ—‘ପାଶୁପତ’ ନାମକ ମହାଚାର—ଯାହା ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭଙ୍କ ଠାରୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥିଲା।

Verse 17

स च शिष्यो वशिष्ठोभूत्सर्वपाशुपतोत्तमः । स्नात्वा ह्रदे हरपापे नित्यप्रातः समुत्थितः

ସେଇ ଶିଷ୍ୟ ବଶିଷ୍ଠ ହେଲେ—ସମସ୍ତ ପାଶୁପତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ସେ ନିତ୍ୟ ପ୍ରଭାତେ ଉଠି ‘ହରପାପ’ ହ୍ରଦରେ ସ୍ନାନ କରୁଥିଲେ।

Verse 18

विभूत्याहरहः स्नाति त्रिकालं लिंगमर्चयन् । नांतरं स विजानाति शिवलिंगे गुरौ तथा

ସେ ପ୍ରତିଦିନ ବିଭୂତି ଧାରଣ କରି ସ୍ନାନ କରୁଥିଲେ ଏବଂ ତ୍ରିକାଳ ଲିଙ୍ଗର ଅର୍ଚ୍ଚନା କରୁଥିଲେ। ଶିବଲିଙ୍ଗ ଓ ଗୁରୁ ମଧ୍ୟରେ ସେ କୌଣସି ଭେଦ ଜାଣୁନଥିଲେ।

Verse 19

स द्वादशाब्ददेशीयो वशिष्ठो गुरुणा सह । ययौ केदारयात्रार्थं गिरिं गौरीगुरोर्गुरुम्

ବଶିଷ୍ଠ ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ବୟସରେ ପହଞ୍ଚିଲେ ପରେ, ଗୁରୁଙ୍କ ସହ କେଦାରଯାତ୍ରାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଯାତ୍ରା କଲେ—ସେଇ ଗିରି ପ୍ରତି, ଯିଏ ଗୌରୀଙ୍କ ଗୁରୁଙ୍କର ମଧ୍ୟ ପରମ ଗୁରୁ।

Verse 20

यत्र गत्वा न शोचंति किंचित्संसारिणः क्वचित । प्राश्योदकं लिंगरूपं लिंगरूपत्वमागताः

ସେହି ସ୍ଥାନକୁ ଯାଇ ସଂସାରୀ ଜୀବମାନେ କେବେ ବି କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ଶୋକ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ଲିଙ୍ଗସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥଜଳ ପାନ କରି ସେମାନେ ଲିଙ୍ଗରୂପତ୍ୱ ପାଇ ଶିବରୂପେ ଏକତ୍ୱ ଲାଭ କରନ୍ତି।

Verse 21

असिधारं गिरिं प्राप्य वशिष्ठस्य तपस्विनः । गुरुर्हिरण्यगर्भाख्यः पंचत्वमगमत्तदा

ତପସ୍ବୀ ବଶିଷ୍ଠ ଅସିଧାର ପର୍ବତକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବା ସହିତ, ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ ନାମକ ତାଙ୍କ ଗୁରୁ ସେତେବେଳେ ପଞ୍ଚତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ—ଅର୍ଥାତ ପଞ୍ଚମହାଭୂତରେ ଲୀନ ହୋଇ ଦେହତ୍ୟାଗ କଲେ।

Verse 22

पश्यतां तापसानां च विमाने सार्वकामिके । आरोप्य तं पारिषदाः कैलासमनयन्मुदा

ତପସ୍ବୀମାନେ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ, ଶିବଙ୍କ ପାର୍ଷଦମାନେ ତାଙ୍କୁ ସର୍ବକାମ-ସିଦ୍ଧିଦାୟକ ବିମାନରେ ଆରୋହଣ କରାଇ ଆନନ୍ଦରେ କୈଲାସକୁ ନେଇଗଲେ।

Verse 23

यस्तु केदारमुद्दिश्य गेहादर्धपथेप्यहो । अकातरस्त्यजेत्प्राणान्कैलासे स चिरं वसेत्

ଯେ କେଦାରକୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ଘରୁ ବାହାରି ଅର୍ଧପଥରେ ମଧ୍ୟ—ନିର୍ଭୟ ଓ ଦୃଢ଼ ରହି—ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ ଦୀର୍ଘକାଳ କୈଲାସରେ ବସେ।

Verse 24

तदाश्चर्यं समालोक्य स वशिष्ठस्तपोधनः । केदारमेव लिंगेषु बह्वमंस्त सुनिश्चितम्

ସେହି ଆଶ୍ଚର୍ୟ ଦେଖି ତପୋଧନ ବଶିଷ୍ଠ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ନିଶ୍ଚିତ ହେଲେ ଯେ ଶିବଲିଙ୍ଗମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେଦାର ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଓ ପରମ ମହାନ।

Verse 25

अथ कृत्वा स कैदारीं यात्रां वाराणसीमगात् । अग्रहीन्नियमं चापि यथार्थं चाकरोत्पुनः

ତାପରେ ସେ କେଦାର-ଯାତ୍ରା ସମାପ୍ତ କରି ବାରାଣସୀକୁ ଗଲା। ପୁନର୍ବାର ସେ ବିଧିମତେ ନିୟମ ଗ୍ରହଣ କରି ଯଥାର୍ଥରେ ତାହା ପାଳନ କଲା।

Verse 26

प्रति चैत्रं सदा चैत्र्यां यावज्जीवमहं ध्रुवम् । विलोकयिष्ये केदारं वसन्वाराणसीं पुरीम्

ପ୍ରତିବର୍ଷ ଚୈତ୍ର ମାସରେ—ହଁ, ଜୀବନଭର ନିଶ୍ଚୟରେ—ମୁଁ ବାରାଣସୀ ପୁରୀରେ ବସି କେଦାରଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରିବି।

Verse 27

तेन यात्राः कृताः सम्यक् षष्टिरेकाधिका मुदा । आनंदकानने नित्यं वसता ब्रह्मचारिणा

ଏଭଳି ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ହୋଇ ଆନନ୍ଦକାନନରେ ନିତ୍ୟ ବସି, ସେ ଆନନ୍ଦରେ ବିଧିମତେ ଯାତ୍ରାଗୁଡ଼ିକ କଲା—ମୋଟ ଏକଷଠି।

Verse 28

पुनर्यात्रां स वै चक्रे मधौ निकटवर्तिनि । परमोत्साहसंतुष्टः पलिता कलितोप्यलम्

ମଧୁ (ବସନ୍ତ) ମାସ ନିକଟ ହେବା ସହିତ ସେ ପୁନର୍ବାର ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ କଲା; ପରମ ଉତ୍ସାହରେ ପ୍ରସନ୍ନ ଥିଲା, ଯଦିଓ ତାଙ୍କ କେଶ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଧୂସର ହୋଇଯାଇଥିଲା।

Verse 29

तपोधनैस्तन्निधनं शंकमानैर्निवारितः । कारुण्यपूर्णहृदयैरन्यैरपि च संगिभिः

ଏହାରେ ତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ହେବ ବୋଲି ଶଙ୍କା କରି ତପୋଧନ ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ନିବାରଣ କଲେ; କରୁଣାପୂର୍ଣ୍ଣ ହୃଦୟ ଥିବା ଅନ୍ୟ ସହଚରମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ରୋକିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।

Verse 30

ततोपि न तदुत्साहभंगोभूद्दृढचेतसः । मध्ये मार्गं मृतस्यापि गुरोरिव गतिर्मम

ତଥାପି ସେ ଦୃଢଚେତାଙ୍କ ଉତ୍ସାହ ଭଙ୍ଗ ହେଲା ନାହିଁ। ଯାତ୍ରାମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ, ମୃତ ଗୁରୁଙ୍କ ପରି, ତାଙ୍କ ଗତି ମୋ ପଥପ୍ରଦର୍ଶକ ହେଲା।

Verse 31

इति निश्चितचेतस्के वशिष्ठे तापसे शुचौ । अशूद्रान्न परीपुष्टे तुष्टोहं चंडिकेऽभवम्

ଏପରି ନିଶ୍ଚିତଚେତା, ପବିତ୍ର ତପସ୍ବୀ ବଶିଷ୍ଠ ଶୂଦ୍ରାନ୍ନରେ ପରିପୁଷ୍ଟ ନ ହେଲେ, ମୁଁ ଚଣ୍ଡିକା ତାଙ୍କ ଉପରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲି।

Verse 32

स्वप्रेमया स संप्रोक्तो वशिष्ठस्तापसोत्तमः । दृढव्रत प्रसन्नोस्मि केदारं विद्धि मामिह

ନିଜ ପ୍ରେମଭକ୍ତିରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତପସ୍ବୀ ବଶିଷ୍ଠ ମୋତେ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ। ତେବେ ମୁଁ କହିଲି— ‘ହେ ଦୃଢବ୍ରତ, ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ; ଏଠାରେ ମୋତେ କେଦାର ଭାବେ ଜାଣ।’

Verse 33

अभीष्टं च वरं मत्तः प्रार्थयस्वाविचारितम् । इत्युक्तवत्यपि मयि स्वप्नो मिथ्येति सोब्रवीत्

ମୁଁ ‘ମୋଠାରୁ ତୋର ଅଭୀଷ୍ଟ ବର ନିର୍ବିଚାରେ ପ୍ରାର୍ଥନା କର’ ବୋଲି କହିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ କହିଲା— ‘ଏହା ସ୍ୱପ୍ନ; ଏହା ମିଥ୍ୟା।’

Verse 34

ततोपि स मया प्रोक्तः स्वप्नो मिथ्याऽशुचिष्मताम् । भवादृशाममिथ्यैव स्वाख्या सदृशवर्तिनाम्

ତଥାପି ମୁଁ ତାକୁ କହିଲି— ‘ଅଶୁଚିମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ୱପ୍ନ ମିଥ୍ୟା; କିନ୍ତୁ ତୁମ ପରି ନିଜ ସଦ୍ଗୁଣ-ସ୍ୱଭାବ ଅନୁରୂପ ଆଚରଣ କରୁଥିବାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୋର ସ୍ୱ-ପ୍ରକାଶ କେବେ ମିଥ୍ୟା ନୁହେଁ।’

Verse 35

वरं ब्रूहि प्रसन्नोस्मि स्वप्नशंकां त्यज द्विज । तव सत्त्ववतः किंचिन्मयादेयं न किंचन

ବର କୁହ, ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ; ହେ ଦ୍ୱିଜ, ଏହା ସ୍ୱପ୍ନ ବୋଲି ସନ୍ଦେହ ତ୍ୟାଗ କର। ସତ୍ତ୍ୱବାନ ତୁମ ପାଇଁ ମୋ ଦ୍ୱାରା ଅଦେୟ କିଛି ନାହିଁ।

Verse 36

इत्युक्तं मे समाकर्ण्य वरयामास मामिति । शिष्यो हिरण्यगर्भस्य तपस्विजनसत्तमः

ମୋ କଥା ଶୁଣି, ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ—ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ—ତଦନୁସାରେ ମୋ ପାଖରେ ବର ମାଗିଲେ।

Verse 37

यदि प्रसन्नो देवेश तदा मे सानुगा इमे । सर्वे शूलिन्नुग्राह्या एष एव वरो मम

ହେ ଦେବେଶ, ଯଦି ଆପଣ ପ୍ରସନ୍ନ, ତେବେ ମୋ ସହିତ ଥିବା ଏହି ସମସ୍ତ ଅନୁଗାମୀ ଶୂଳଧାରୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହର ପାତ୍ର ହେଉନ୍ତୁ—ଏହିଏ ମୋର ବର।

Verse 38

देवि तस्येदमाकर्ण्य परोपकृतिशालिनः । वचनं नितरां प्रीतस्तथेति तमुवाच ह

ହେ ଦେବୀ, ପରୋପକାରଶୀଳ ସେ ବ୍ୟକ୍ତିର ଏହି ବଚନ ଶୁଣି (ପ୍ରଭୁ) ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରୀତ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ—‘ତଥାସ୍ତୁ’।

Verse 39

पुनः परोपकरणात्तत्तपो द्विगुणीकृतम् । तेन पुण्येन स मया पुनः प्रोक्तो वरं वृणु

ପୁନଃ ପରୋପକାର ଦ୍ୱାରା ତାହାର ତପ ଦ୍ୱିଗୁଣ ହେଲା। ସେହି ପୁଣ୍ୟର ପ୍ରଭାବରେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ପୁନର୍ବାର କହିଲି—‘ବର ବାଛ’।

Verse 40

स वशिष्ठो महाप्राज्ञो दृढ पाशुपतव्रतः । देवि मे प्रार्थयामास हिमशैलादिह स्थितिम्

ସେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ବଶିଷ୍ଠ, ପାଶୁପତ ବ୍ରତରେ ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ଠ, ହେ ଦେବୀ! ହିମଶୈଳରୁ ଆସି ମୋତେ ଏଠାରେ ବସିବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ।

Verse 41

ततस्तत्तपसाकृष्टः कलामात्रेण तत्र हि । हिमशैले ततश्चात्र सर्वभावेन संस्थितः

ତାପରେ ସେହି ତପସ୍ୟାର ପ୍ରଭାବରେ ଆକୃଷ୍ଟ ହୋଇ, କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ମୁଁ ହିମଶୈଳରେ ପହଞ୍ଚିଲି; ତଦନନ୍ତରେ ଏଠାରେ ସର୍ବଭାବେ ସ୍ଥିତ ହେଲି।

Verse 42

ततः प्रभाते संजाते सर्वेषां पश्यतामहम् । हिमाद्रे प्रस्थितः प्राप्तस्तूयमानः सुरर्षिभिः

ତାପରେ ପ୍ରଭାତ ହେଲାବେଳେ, ସମସ୍ତେ ଦେଖୁଥିବା ସମୟରେ ମୁଁ ହିମାଦ୍ରିକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରି ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚିଲି, ସୁରର୍ଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତ ହୋଇ।

Verse 43

वशिष्ठं पुरतः कृत्वा सर्वसार्थसमायुतम् । हरपापह्रदे तीर्थे स्थितोहं तद्नुग्रहात्

ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଅଗ୍ରେ ରଖି, ସମଗ୍ର ସାର୍ଥ-ସମୂହ ସହିତ, ତାଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ ମୁଁ ‘ହରପାପହ୍ରଦ’ ନାମକ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ଥିତ ହେଲି।

Verse 44

मत्परिग्रहतः सर्वे हरपापे कृतोदकाः । आराध्य मामनेनैव वपुषा सिद्धिमागताः

ମୋର ଆଶ୍ରୟରେ ଥିବା ସମସ୍ତେ ହରପାପରେ ଉଦକକ୍ରିୟା କରି, ଏହି ମୋ ସାକାର ରୂପକୁ ଆରାଧନା କରି ସିଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।

Verse 45

तदा प्रभृति लिंगेस्मिन्स्थितः साधकसिद्धये । अविमुक्ते परे क्षेत्रे कलिकाले विशेषतः

ସେହି ସମୟଠାରୁ ଭକ୍ତ-ସାଧକମାନଙ୍କ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ମୁଁ ଏହି ଲିଙ୍ଗରେ ହିଁ ଅବସ୍ଥିତ—ପରମ ଅବିମୁକ୍ତ କ୍ଷେତ୍ର କାଶୀରେ, ବିଶେଷତଃ କଳିକାଳରେ।

Verse 46

तुषाराद्रिं समारुह्य केदारं वीक्ष्य यत्फलम् । तत्फलं सप्तगुणितं काश्यां केदारदर्शने

ତୁଷାରାଦ୍ରି ଆରୋହଣ କରି କେଦାର ଦର୍ଶନରେ ଯେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, କାଶୀରେ କେଦାର ଦର୍ଶନ କଲେ ସେହି ପୁଣ୍ୟ ସପ୍ତଗୁଣ ହୁଏ।

Verse 47

गौरीकुंडं यथा तत्र हंसतीर्थं च निर्मलम् । यथा मधुस्रवा गंगा काश्यां तदखिलं तथा

ଯେପରି ସେଠାରେ ଗୌରୀକୁଣ୍ଡ ଓ ନିର୍ମଳ ହଂସତୀର୍ଥ ଅଛି, ଏବଂ ଯେପରି ସେଠାରେ ମଧୁସ୍ରବା ଗଙ୍ଗା ଅଛି—ସେପରି ସେସବୁ କାଶୀରେ ମଧ୍ୟ ତଥା ଅଛି।

Verse 48

इदं तीर्थं हरपापं सप्तजन्माघनाशनम् । गंगायां मिलितं पश्चाज्जन्मकोटिकृताघहम्

ଏହି ହରପାପ ତୀର୍ଥ ସାତ ଜନ୍ମର ପାପ ନାଶ କରେ; ପରେ ଗଙ୍ଗାରେ ମିଶିଗଲେ କୋଟି ଜନ୍ମର ସଞ୍ଚିତ ପାପକୁ ମଧ୍ୟ ଧ୍ୱଂସ କରେ।

Verse 49

अत्र पूर्वं तु काकोलौ युध्यतौ खान्निपेततुः । पश्यतां तत्र संस्थानां हंसौ भूत्वा विनिर्गतौ

ଏଠାରେ ପୂର୍ବକାଳରେ ଦୁଇ କାଉ ଯୁଦ୍ଧ କରୁକରୁ ଆକାଶରୁ ପଡ଼ିଗଲେ; ସେଠାରେ ଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ସେମାନେ ହଂସ ହୋଇ ବାହାରିଗଲେ।

Verse 50

गौरि त्वया कृतं पूर्वं स्नानमत्र महाह्रदे । गौरीतीर्थं ततः ख्यातं सर्वतीर्थोत्तमोत्तमम्

ହେ ଗୌରୀ! ତୁମେ ପୂର୍ବେ ଏହି ମହାହ୍ରଦରେ ସ୍ନାନ କରିଥିଲ; ତେଣୁ ଏହା ‘ଗୌରୀତୀର୍ଥ’ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ—ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥମଧ୍ୟରେ ପରମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

Verse 51

अत्रामृतस्रवा गंगा महामोहांधकारहृत् । अनेकजन्मजनित जाड्यध्वंसविधायिनी

ଏଠାରେ ଗଙ୍ଗା ଅମୃତଧାରା ପରି ପ୍ରବାହିତ; ସେ ମହାମୋହର ଘନ ଅନ୍ଧକାର ହରେ ଏବଂ ଅନେକ ଜନ୍ମଜନିତ ଜଡତାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରେ।

Verse 52

सरसा मानसेनात्र पूर्वं तप्तं महातपः । अतस्तु मानसं तीर्थं जने ख्यातिमिदं गतम्

ଏଠାରେ ପୁରାତନ କାଳରେ ସରସା ଓ ମାନସା ମହାତପ କରିଥିଲେ; ତେଣୁ ଏହି ସ୍ଥାନ ଲୋକମଧ୍ୟରେ ‘ମାନସତୀର୍ଥ’ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା।

Verse 53

अत्र पूर्वं जनः स्नानमात्रेणैव प्रमुच्यते । पश्चात्प्रसादितश्चाहं त्रिदशैर्मुक्तिदुर्दृशैः

ଏଠାରେ ପୂର୍ବେ ଲୋକେ ସ୍ନାନମାତ୍ରେଇ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅଥିଲେ; ପରେ ମୋକ୍ଷଦାତା, ଦୁର୍ଲଭଦର୍ଶନ ଦେବମାନେ ମୋତେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଥିଲେ।

Verse 54

सर्वे मुक्तिं गमिष्यंति यदि देवेह मानवाः । केदारकुंडे सुस्नातास्तदोच्छित्तिर्भविष्यति

ଯଦି ଏହି ଦିବ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ସମସ୍ତ ମାନବ କେଦାରକୁଣ୍ଡରେ ସୁସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ତେବେ ସମସ୍ତେ ମୋକ୍ଷକୁ ଯିବେ; ତାହାହେଲେ ଜଗତର ଅବିରତତା ମଧ୍ୟ ଶେଷ ହେବ।

Verse 55

सर्वेषामेव वर्णानामाश्रमाणां च धर्मिणाम् । तस्मात्तनुविसर्गेत्र मोक्षं दास्यति नान्यथा

ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ସମସ୍ତ ଆଶ୍ରମର ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ; ତେଣୁ ଏଠାରେ ଦେହତ୍ୟାଗ ସମୟରେ ମାତ୍ର ଏହା ମୋକ୍ଷ ଦିଏ, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ।

Verse 56

ततस्तदुपरोधेन तथेति च मयोदितम् । तदारभ्य महादेवि स्नानात्केदारकुंडतः

ତାପରେ ସେହି ଅନୁରୋଧର ଜୋରରେ ମୁଁ ‘ତଥାସ୍ତୁ’ ବୋଲି କହିଲି। ହେ ମହାଦେବୀ, ସେହି ସମୟରୁ କେଦାରକୁଣ୍ଡରେ ସ୍ନାନର ଏହି ଫଳ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା।

Verse 57

समर्चनाच्च भक्त्या वै मम नाम जपादपि । नैःश्रेयसीं श्रियं दद्यामन्यत्रापि तनुत्यजाम

ଭକ୍ତିସହ ସମ୍ୟକ୍ ପୂଜା ଓ ମୋ ନାମଜପ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ପରମ ଶ୍ରେୟସ୍ ଦାନ କରେ; ଯେମାନେ ଅନ୍ୟତ୍ର ଦେହତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସେହି ପରମ ଗତି ଦିଏ।

Verse 58

केदारतीर्थे यः स्नात्वा पिंडान्दास्यति चात्वरः । एकोत्तरशतं वंश्यास्तस्य तीर्णा भवांबुधिम्

ଯେ କେଦାରତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ତୁରନ୍ତ ପିଣ୍ଡଦାନ କରେ, ତାହାର ଏକଶେ ଏକ ବଂଶଜ ଭବସାଗରକୁ ପାର କରନ୍ତି।

Verse 59

भौमवारे यदा दर्शस्तदा यः श्राद्धदो नरः । केदारकुंडमासाद्य गयाश्राद्धेन किं ततः

ଯେତେବେଳେ ଦର୍ଶ-ଅମାବାସ୍ୟା ମଙ୍ଗଳବାରରେ ପଡ଼େ, ସେତେବେଳେ ଯେ ନର କେଦାରକୁଣ୍ଡକୁ ପହଞ୍ଚି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରେ—ତାହା ପରେ ଗୟାଶ୍ରାଦ୍ଧର କି ଆବଶ୍ୟକତା?

Verse 60

केदारं गंतुकामस्य बुद्धिर्देया नरैरियम् । काश्यां स्पृशंस्त्वं केदारं कृतकृत्यो भविष्यसि

ଯେ କେଦାରକୁ ଯିବାକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରେ, ତାହାକୁ ଲୋକେ ଏହି ପରାମର୍ଶ ଦିଅନ୍ତୁ—‘କାଶୀରେ ହିଁ କେଦାରକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି ପୂଜିଲେ ତୁମେ କୃତକୃତ୍ୟ ହେବ।’

Verse 61

चैत्रकृष्णचतुर्दश्यामुपवासं विधाय च । त्रिगंडूषान्पिबन्प्रातर्हृल्लिंगमधितिष्ठति

ଚୈତ୍ର ମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ ଉପବାସ କରି, ପ୍ରାତଃ ତିନିଥର ଆଚମନ (ତ୍ରିଗଣ୍ଡୂଷ) କରି, ବିଧିପୂର୍ବକ ହୃଲ୍ଲିଙ୍ଗର ଉପାସନା କରେ।

Verse 62

केदारोदकपानेन यथा तत्र फलं भवेत् । तथात्र जायते पुंसां स्त्रीणां चापि न संशयः

କେଦାରଜଳ ପାନ କଲେ ସେଠାରେ ଯେପରି ଫଳ ମିଳେ, ସେହିପରି ଫଳ ଏଠାରେ କାଶୀରେ ମଧ୍ୟ ପୁରୁଷ ଓ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ମିଳେ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 63

केदारभक्तं संपूज्य वासोन्नद्रविणादिभिः । आजन्मजनितं पापं त्यक्त्वा याति ममालयम्

ବସ୍ତ୍ର, ଅନ୍ନ, ଧନ ଇତ୍ୟାଦିଦ୍ୱାରା କେଦାରଭକ୍ତଙ୍କୁ ଯଥାବିଧି ସମ୍ମାନ-ପୂଜା କଲେ, ଜନ୍ମଠାରୁ ସଞ୍ଚିତ ପାପ ତ୍ୟାଗ କରି ସେ ମୋ ଧାମକୁ ଯାଏ।

Verse 64

आषण्मासं त्रिकालं यः केदारेशं नमस्यति । तं नमस्यंति सततं लोकपाला यमादयः

ଯେ ଛଅ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରତିଦିନ ତ୍ରିକାଳ କେଦାରେଶଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ, ତାହାକୁ ଯମ ଆଦି ଲୋକପାଳମାନେ ସଦା ନମସ୍କାର କରନ୍ତି।

Verse 65

कलौ केदारमाहात्म्यं योपि कोपि न वेत्स्यति । यो वेत्स्यति सुपुण्यात्मा सर्वं वेत्स्यति स ध्रुवम्

କଳିଯୁଗରେ କେଦାରର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ପ୍ରାୟ କେହି ଜାଣିବେ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ଯେ ତାହା ଜାଣେ, ସେ ମହାପୁଣ୍ୟାତ୍ମା; ନିଶ୍ଚୟ ସେ ଜାଣିବାଯୋଗ୍ୟ ସବୁ ଜାଣେ।

Verse 66

केदारेशं सकृद्दृष्ट्वा देवि मेऽनुचरो भवेत् । तस्मात्काश्यां प्रयत्नेन केदारेशं विलोकयेत्

ହେ ଦେବି, କେଦାରେଶଙ୍କୁ ଏକଥର ଦର୍ଶନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ମୋର ଅନୁଚର ହୁଏ। ତେଣୁ କାଶୀରେ ପ୍ରୟତ୍ନପୂର୍ବକ କେଦାରେଶଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 67

चित्रांगदेश्वरं लिंगं केदारादुत्तरे शुभम् । तस्यार्चनान्नरो नित्यं स्वर्गभोगानुपाश्नुते

କେଦାରର ଉତ୍ତରେ ‘ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦେଶ୍ୱର’ ନାମକ ଶୁଭ ଲିଙ୍ଗ ଅଛି। ତାହାର ନିତ୍ୟ ଅର୍ଚ୍ଚନାରେ ମନୁଷ୍ୟ ନିରନ୍ତର ସ୍ୱର୍ଗଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରେ।

Verse 68

केदाराद्दक्षिणे भागे नीलकंठ विलोकनात् । संसारोरगदष्टस्य तस्य नास्ति विषाद्भयम्

କେଦାରର ଦକ୍ଷିଣ ଭାଗରେ ନୀଳକଣ୍ଠଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ, ସଂସାର-ସର୍ପଦଂଶିତ ଜନଙ୍କୁ ବିଷାଦ-ରୂପ ବିଷର ଭୟ ରହେ ନାହିଁ।

Verse 69

तद्वायव्यंबरीषेशो नरस्तदवलोकनात् । गर्भवासं न चाप्नोति संसारे दुःखसंकुले

ତାହାର ବାୟବ୍ୟ (ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମ) ଦିଗରେ ଅମ୍ବାରୀଷେଶ ଅଛନ୍ତି; ତାଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ ଦୁଃଖସଙ୍କୁଳ ସଂସାରରେ ପୁନଃ ଗର୍ଭବାସ (ପୁନର୍ଜନ୍ମ) ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 70

इंद्रद्युम्नेश्वरं लिंगं तत्समीपे समर्च्य च । तेजोमयेन यानेन स स्वर्ग भुवि मोदते

ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନେଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗକୁ ତାହାର ସମୀପରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କଲେ, ଭକ୍ତ ତେଜୋମୟ ଦିବ୍ୟ ବିମାନରେ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକରେ ଆନନ୍ଦ ପାଏ।

Verse 71

तद्दक्षिणे नरो दृष्ट्वा लिंगं कालंजरेश्वरम् । जरां कालं विनिर्जित्य मम लोके वसेच्चिरम्

ତାହାର ଦକ୍ଷିଣେ ଥିବା କାଳଞ୍ଜରେଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗକୁ ଦର୍ଶନ କରୁଥିବା ନର ଜରା ଓ କାଳକୁ ଜୟ କରି ମୋର ଲୋକରେ ଦୀର୍ଘକାଳ ବସେ।

Verse 72

दृष्ट्वा क्षेमेश्वरं लिंगमुद्क्चित्रांगदेश्वरात् । सर्वत्र क्षेममाप्नोति लोकेऽत्र च परत्र च

ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦେଶ୍ୱରର ଉତ୍ତରେ ଥିବା କ୍ଷେମେଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗକୁ ଦର୍ଶନ କଲେ, ଏହି ଲୋକ ଓ ପରଲୋକ—ଦୁହିଁଠି ସର୍ବତ୍ର କ୍ଷେମ ପାଏ।

Verse 73

स्कंद उवाच । देवदेवेन विंध्यारे केदार महिमा महान् । इत्याख्यायि पुरांबायै मया तेपि निरूपितः

ସ୍କନ୍ଦ କହିଲେ—ବିନ୍ଧ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳର କେଦାରର ମହାନ୍ ମହିମାକୁ ଦେବଦେବ ପୂର୍ବେ ଅମ୍ବା ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ କହିଥିଲେ; ସେହି କଥାକୁ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛି।

Verse 74

केदारेश्वरलिंगस्य श्रुत्वोत्पत्तिं कृती नरः । शिवलोकमवाप्नोति निष्पापो जायते क्षणात्

କେଦାରେଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗର ଉତ୍ପତ୍ତିକଥା ଯେ ପୁଣ୍ୟବାନ୍ ଶୁଣେ, ସେ ଶିବଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ ଏବଂ କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ନିଷ୍ପାପ ହୋଇଯାଏ।

Verse 77

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीति साहस्र्यां संहितायां चतुर्थे काशीखंड उत्तरार्धे केदारमहिमाख्यानं नाम सप्तसप्ततितमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତି-ସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ଚତୁର୍ଥ ଭାଗର କାଶୀଖଣ୍ଡ ଉତ୍ତରାର୍ଧରେ ‘କେଦାର-ମହିମାଖ୍ୟାନ’ ନାମକ ସତସତ୍ତରତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।