Adhyaya 20

Verse 1

अगस्त्य उवाच । कात्यायनेय कथय नंदिना विश्वनंदिना । यथा व्यापारिता देव्यो देवदेवनिदेशतः

ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ହେ କାତ୍ୟାୟନେୟ! ଦେବଦେବଙ୍କ ନିଦେଶାନୁସାରେ ନନ୍ଦୀ, ବିଶ୍ୱନନ୍ଦୀ ଯେପରି ଦେବୀମାନଙ୍କୁ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ, ତାହା ମୋତେ କହ।

Verse 2

अविमुक्तस्य रक्षार्थं यत्र या देवताः स्थिताः । प्रसादं कुरु मे देव ताः समाचक्ष्व तत्त्वतः

ଅବିମୁକ୍ତର ରକ୍ଷାର୍ଥେ କେଉଁଠି କେଉଁ ଦେବତାମାନେ ଅବସ୍ଥିତ, ହେ ଦେବ! ମୋପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅ; ସେମାନଙ୍କୁ ତତ୍ତ୍ୱତଃ ବିସ୍ତାରେ କହ।

Verse 3

इत्यगस्त्युदितं श्रुत्वा महादेवतनूद्भवः । कथयामास या यत्र स्थिताऽनंदवने मुदा

ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ମହାଦେବଙ୍କ ତନୁରୁ ଉଦ୍ଭୂତ (ନନ୍ଦୀ) ଆନନ୍ଦବନରେ ହର୍ଷସହ କେଉଁ ଦେବତା କେଉଁଠି ଅବସ୍ଥିତ ତାହା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।

Verse 4

स्कंद उवाच । वाराणस्यां विशालाक्षी क्षेत्रस्य परमेष्टदा । विशालतीर्थं गंगायां कृत्वा पृष्ठे व्यवस्थिता

ସ୍କନ୍ଦ କହିଲେ—ବାରାଣସୀରେ ବିଶାଳାକ୍ଷୀ ଏହି ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରର ପରମ ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବୀ। ଗଙ୍ଗାରେ ବିଶାଳତୀର୍ଥ ସ୍ଥାପନ କରି ସେଠାରେ ରକ୍ଷକ-ସ୍ୱରୂପେ ଅବସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି।

Verse 5

स्नात्वा विशालतीर्थे वै विशालाक्षीं प्रणम्य च । विशालां लभते लक्ष्मीं परत्रेह च शर्मदाम्

ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ବିଶାଳତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ଏବଂ ବିଶାଳାକ୍ଷୀଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ, ଇହଲୋକ ଓ ପରଲୋକ—ଦୁହିଁଠାରେ ଶାନ୍ତିଦାୟିନୀ ବିଶାଳ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 6

भाद्रकृष्णतृतीयायामुपोषणपरैर्नृभिः । कृत्वा जागरणं रात्रौ विशालाक्षीसमीपतः

ଭାଦ୍ରପଦ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ତୃତୀୟା ଦିନ ଉପବାସପରାୟଣ ପୁରୁଷମାନେ ବିଶାଳାକ୍ଷୀଙ୍କ ସମୀପରେ ରାତ୍ରିଜାଗରଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 7

प्रातर्भोज्याः प्रयत्नेन चतुर्दशकुमारिकाः । अलंकृता यथाशक्त्या स्रगंबरविभूषणैः

ପ୍ରଭାତେ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ଚୌଦ୍ଦ କୁମାରୀଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇବା ଉଚିତ; ଏବଂ ଯଥାଶକ୍ତି ମାଳା, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଆଭୂଷଣରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଅଲଙ୍କୃତ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 8

विधाय पारणं पश्चात्पुत्रभृत्यसमन्वितैः । सम्यग्वाराणसीवासफलं लभ्येत कुंभज

ତାପରେ ପୁତ୍ର ଓ ଭୃତ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ ବିଧିପୂର୍ବକ ପାରଣ (ସମାପନ ଭୋଜନ) କରିଲେ, ହେ କୁମ୍ଭଜ (ଅଗସ୍ତ୍ୟ)! ବାରାଣସୀବାସର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ସତ୍ୟରୂପେ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 9

तस्यां तिथौ महायात्रा कार्या क्षेत्रनिवासिभिः । उपसर्ग प्रशांत्यर्थं निर्वाणकमलाप्तये

ସେହି ପବିତ୍ର ତିଥିରେ କାଶୀକ୍ଷେତ୍ରବାସୀମାନେ ମହାଯାତ୍ରା କରିବା ଉଚିତ, ଉପସର୍ଗ ଶାନ୍ତି ଓ ନିର୍ବାଣ-କମଳ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ।

Verse 10

वाराणस्यां विशालाक्षी पूजनीया प्रयत्नतः । धूपदीपैः शुभैर्माल्यैरुपहारैर्मनोहरैः

ବାରାଣସୀରେ ବିଶାଳାକ୍ଷୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ପୂଜିବା ଉଚିତ—ଶୁଭ ଧୂପ-ଦୀପ, ମାଳା ଓ ମନୋହର ଉପହାରଦ୍ୱାରା।

Verse 11

मणिमुक्ताद्यलंकारैर्विचित्रोल्लोच चामरैः । शुभैरनुपभुक्तैश्च दुकूलैर्गंधवासितैः

ମଣି-ମୁକ୍ତା ଆଦି ଅଳଙ୍କାରରେ, ବିଚିତ୍ର ପଖା ଓ ଚାମରରେ, ଏବଂ ସୁଗନ୍ଧବାସିତ ଶୁଭ, ଅନୁପଭୁକ୍ତ ସୂକ୍ଷ୍ମ ବସ୍ତ୍ରରେ।

Verse 12

मोक्षलक्ष्मी समृद्ध्यर्थं यत्रकुत्र निवासिभिः । अप्यल्पमपि यद्दत्तं विशालाक्ष्यै नरोत्तमैः

ମୋକ୍ଷଲକ୍ଷ୍ମୀର ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ, ଯେଉଁଠି କେଉଁଠି ବସୁଥିବା ନରୋତ୍ତମମାନେ ବିଶାଳାକ୍ଷୀଙ୍କୁ ଯାହା କିଛି—ଅଳ୍ପ ହେଲେ ମଧ୍ୟ—ଦାନ କରନ୍ତି,

Verse 13

तदानंत्याय जायंत मुने लोकद्वयेपि हि । विशालाक्षी महापीठे दत्तं जप्तं हुतं स्तुतम्

ହେ ମୁନେ, ତାହା ଦୁଇ ଲୋକରେ ମଧ୍ୟ ଅକ୍ଷୟ ହୋଇଯାଏ। ବିଶାଳାକ୍ଷୀ ମହାପୀଠରେ କରାଯାଇଥିବା ଦାନ, ଜପ, ହୋମ କିମ୍ବା ସ୍ତୁତି—ସବୁ ଅନନ୍ତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।

Verse 14

मोक्षस्तस्य परीपाको नात्र कार्या विचाणा । विशालाक्षी समर्चातो रूपसंपत्तियुक्पतिः

ସେହି (ଉପାସନା)ର ପରିପକ୍ୱ ଫଳ ମୋକ୍ଷ ହିଁ; ଏଠାରେ ସନ୍ଦେହର କିଛି ଅବକାଶ ନାହିଁ। ବିଶାଳାକ୍ଷୀଙ୍କ ସମ୍ୟକ୍ ଆରାଧନାରୁ ରୂପ-ସମ୍ପଦା ଓ ସମୃଦ୍ଧି ମଧ୍ୟ ମିଳେ।

Verse 15

प्राप्यतेत्र कुमारीभिर्गुणशीलाद्यलंकृतः । गुर्विणीभिः सुतनयो वंध्याभिगर्भसंभवः

ଏଠାରେ କୁମାରୀମାନେ ଗୁଣ-ଶୀଳରେ ଅଲଙ୍କୃତ ଯୋଗ୍ୟ ପତିକୁ ପାଆନ୍ତି। ଗର୍ଭିଣୀମାନେ ଉତ୍ତମ ପୁତ୍ର ପାଆନ୍ତି, ଏବଂ ବନ୍ଧ୍ୟାମାନେ ମଧ୍ୟ କୃପାରେ ଗର୍ଭଧାରଣର ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଆନ୍ତି।

Verse 16

असौभाग्यवतीभिश्च सौभाग्यं महदाप्यते । विधवाभिर्न वैधव्यं पुनर्जन्मांतरे क्वचित्

ଅସୌଭାଗ୍ୟପୀଡ଼ିତା ନାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ମହା ସୌଭାଗ୍ୟ ପାଆନ୍ତି। ଏବଂ ବିଧବାମାନେ ପରଜନ୍ମରେ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ପୁନଃ ବୈଧବ୍ୟ ଭୋଗ କରନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 17

सीमंतिनीभिः पुंभिर्वा परं निर्वाणमिच्छुभिः । श्रुता दृष्टार्चिता काश्यां विशालाक्ष्यभिलाषदा

ସୀମନ୍ତିନୀ ନାରୀ ହେଉନ୍ତୁ କି ପୁରୁଷ—ଯେମାନେ ପରମ ନିର୍ବାଣ (ମୋକ୍ଷ) ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି—କାଶୀରେ ବିଶାଳାକ୍ଷୀଙ୍କୁ ଶୁଣି, ଦେଖି, ଆରାଧନା କଲେ ସେ ଅଭିଲଷିତ ପରମ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଦାନ କରନ୍ତି।

Verse 18

ततोन्यल्ललितातीर्थं गंगाकेशवसन्निधौ । तत्रास्ति ललिता देवी क्षेत्ररक्षाकरी परा

ତାପରେ ଗଙ୍ଗା ଓ କେଶବଙ୍କ ସନ୍ନିଧିରେ ‘ଲଲିତା-ତୀର୍ଥ’ ନାମକ ଅନ୍ୟ ଏକ ତୀର୍ଥ ଅଛି। ସେଠାରେ ଦେବୀ ଲଲିତା ବିରାଜନ୍ତି; ସେ କ୍ଷେତ୍ର (କାଶୀ)ର ପରମ ରକ୍ଷାକରୀ।

Verse 19

सा च पूज्या प्रयत्नेन सर्वसंपत्समृद्धये । ललितापूजकानां च जातु विघ्नो न जायते

ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ସମ୍ପତ୍ତିର ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଦେବୀ ଲଲିତାଙ୍କୁ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଲଲିତା-ଉପାସକଙ୍କ ପାଖରେ କେବେ ବି ଵିଘ୍ନ ଜନ୍ମେ ନାହିଁ।

Verse 20

इषे कृष्णद्वितीयायां ललितां परिपूज्य वै । नारी वा पुरुषो वापि लभते वांछितं पदम्

ଇଷ ମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ଦ୍ୱିତୀୟା ଦିନେ ଯେ କେହି—ନାରୀ କିମ୍ବା ପୁରୁଷ—ବିଧିପୂର୍ବକ ଲଲିତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ସେ ଇଚ୍ଛିତ ପଦ ଓ ଫଳ ପାଏ।

Verse 21

स्नात्वा च ललिता तीर्थे ललितां प्रणिपत्य वै । लभेत्सर्वत्र लालित्यं यद्वा तद्वाऽनुलप्य च

ଲଲିତା ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ଲଲିତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ, ସର୍ବତ୍ର ଲାବଣ୍ୟ ଓ କୃପା ଲଭ୍ୟ ହୁଏ; ଭକ୍ତିରେ ଯେପରି ପ୍ରାର୍ଥନାବାକ୍ୟ ମୁଖରୁ ନିସ୍ସରେ, ତାହା ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ମଧ୍ୟ ବିଶେଷ ପ୍ରସାଦ ମିଳେ।

Verse 22

मुने विश्वभुजा गौरी विशालाक्षी पुरः स्थिता । संहरंती महाविघ्नं क्षेत्रभक्तिजुषां सदा

ହେ ମୁନି! ବିଶ୍ୱଭୁଜା, ବିଶାଳାକ୍ଷୀ ଗୌରୀ ଦେବୀ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହି, କାଶୀ-କ୍ଷେତ୍ରଭକ୍ତଙ୍କ ମହାବିଘ୍ନକୁ ସଦା ସଂହାର କରନ୍ତି।

Verse 23

शारदं नवरात्रं च कार्या यात्रा प्रयत्नतः । देव्या विश्वभुजाया वै सर्वकामसमृद्धये

ଶାରଦ ନବରାତ୍ରି ସମୟରେ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ଦେବୀ ବିଶ୍ୱଭୁଜାଙ୍କ ଯାତ୍ରା କରିବା ଉଚିତ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ କାମନାର ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମୃଦ୍ଧି ଓ ସିଦ୍ଧି ହୁଏ।

Verse 24

यो न विश्वभुजां देवीं वाराणस्यां नमेन्नरः । कुतो महोपसर्गेभ्यस्तस्य शांतिर्दुरात्मनः

ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ବାରାଣସୀରେ ଦେବୀ ବିଶ୍ୱଭୁଜାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରେନାହିଁ, ସେ ଦୁରାତ୍ମା ମହା ଉପସର୍ଗ ଓ ବିପଦରୁ ଶାନ୍ତି କିପରି ପାଇବ?

Verse 25

यैस्तु विश्वभुजा देवी वाराणस्यां स्तुतार्चिता । न हि तान्विघ्नसंघातो बाधते सुकृतात्मनः

କିନ୍ତୁ ଯେମାନେ ବାରାଣସୀରେ ଦେବୀ ବିଶ୍ୱଭୁଜାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି ଓ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରନ୍ତି, ସେହି ସୁକୃତାତ୍ମାମାନଙ୍କୁ ବିଘ୍ନସମୂହ କେବେ ବାଧା ଦେଉନାହିଁ।

Verse 26

अन्यास्ति काश्यां वाराही क्रतुवाराहसन्निधौ । तां प्रणम्य नरो भक्त्या विपदब्धौ न मज्जति

କାଶୀରେ କ୍ରତୁବାରାହଙ୍କ ସନ୍ନିଧିରେ ଅନ୍ୟ ଦେବୀ ବାରାହୀ ଅଛନ୍ତି; ଭକ୍ତିରେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ବିପଦର ସମୁଦ୍ରରେ ଡୁବେନାହିଁ।

Verse 27

शिवदूती तु तत्रैव द्रष्टव्याऽपद्विनाशिनी । आनंदवनरक्षार्थमुद्यच्छूलारितर्जनी

ସେଠାରେ ଶିବଦୂତୀ—ଆପଦ୍ବିନାଶିନୀ—ଦର୍ଶନୀୟା; ଆନନ୍ଦବନର ରକ୍ଷାର୍ଥେ ସେ ଶୂଳ ଉଠାଇ ତର୍ଜନୀମୁଦ୍ରାରେ ତର୍ଜନା କରନ୍ତି।

Verse 28

वज्रहस्ता तथा चैंद्री गजराज रथास्थिता । इंद्रेशाद्दक्षिणेभागेऽर्चिता संपत्करी सदा

ଏହିପରି ବଜ୍ରହସ୍ତା ଐନ୍ଦ୍ରୀ—ଗଜରାଜ-ରଥାରୂଢା—ଇନ୍ଦ୍ରେଶଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣ ଭାଗରେ ଅର୍ଚ୍ଚିତା ହୋଇ ସଦା ସମ୍ପତ୍ତି ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି।

Verse 29

स्कंदेश्वर समीपे तु कौमारी बर्हियानगा । प्रेक्षणीया प्रयत्नेन महाफलसमृद्धये

ସ୍କନ୍ଦେଶ୍ୱରଙ୍କ ସମୀପରେ ମୟୂରବାହିନୀ ଦେବୀ କୌମାରୀ ବିରାଜିତା। ମହା ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଫଳ-ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ପ୍ରୟତ୍ନପୂର୍ବକ ତାଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 30

महेश्वराद्दक्षिणतो देवी माहेश्वरी नरैः । वृषयानवती पूज्या महावृषसमृद्धिदा

ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣରେ ବୃଷଭବାହିନୀ ଦେବୀ ମାହେଶ୍ୱରୀ ଅଛନ୍ତି। ଲୋକେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ; ସେ ଗୋ-ଧନ ଓ ମହାବୃଷ-ସମୃଦ୍ଧି (ବଳବୃଦ୍ଧି) ଦାନ କରନ୍ତି।

Verse 31

निर्वाणनरसिंहस्य समीपे मोक्षकांक्षिभिः । नारसिंही समर्च्या च समुद्यच्चक्र रम्यदोः

ନିର୍ବାଣ-ନରସିଂହଙ୍କ ସମୀପରେ ମୋକ୍ଷାକାଙ୍କ୍ଷୀମାନେ ନାରସିଂହୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ତାଙ୍କ ସୁନ୍ଦର ହସ୍ତରେ ଉଦ୍ୟତ ଚକ୍ର ଶୋଭିତ; ସେ ମୋକ୍ଷପଥେ ସହାୟକ।

Verse 32

हंसयानवती ब्राह्मी ब्रह्मेशात्पश्चिमे स्थिता । गलत्कमंडलुजल चुलका ताडिता हिता

ବ୍ରହ୍ମେଶଙ୍କ ପଶ୍ଚିମେ ହଂସବାହିନୀ ଦେବୀ ବ୍ରାହ୍ମୀ ଅବସ୍ଥିତା। ତାଙ୍କ କମଣ୍ଡଲୁରୁ ଜଳ ଝରେ, ଯେନେ ସେ ପ୍ରାଣୀହିତାର୍ଥେ ଅଞ୍ଜଳି ଅଞ୍ଜଳି ଜଳ ଛିଟାଉଛନ୍ତି।

Verse 33

ब्रह्मविद्या प्रबोधार्थं काश्यां पूज्या दिनेदिने । ब्राह्मणैर्यतिभिर्नित्यं निजतत्त्वावबोधिभिः

ବ୍ରହ୍ମବିଦ୍ୟାର ପ୍ରବୋଧ ପାଇଁ କାଶୀରେ ବ୍ରହ୍ମବିଦ୍ୟାଙ୍କୁ ଦିନେଦିନେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ—ନିତ୍ୟ ନିଜତତ୍ତ୍ୱାବବୋଧରେ ନିବିଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଯତିମାନେ ଏହା କରନ୍ତୁ।

Verse 34

शार्ङ्गचापविनिर्मुक्त महेषुभिरितस्ततः । उत्सादयंतीं प्रत्यूहान्काश्यां नारायणीं श्रयेत्

କାଶୀରେ ଶାର୍ଙ୍ଗଧନୁରୁ ନିଷ୍କ୍ରାନ୍ତ ମହାବାଣଦ୍ୱାରା ସର୍ବଦିଗର ବିଘ୍ନ ନାଶ କରୁଥିବା ନାରାୟଣୀଙ୍କ ଶରଣ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 35

प्रतीच्यांगोपिगोविंदाद्भ्राम्यच्चक्रोच्च तर्जनीम् । नारायणीं यः प्रणमेत्तस्य काश्यां महोदयः

ଗୋପୀଗୋବିନ୍ଦର ପଶ୍ଚିମେ ଭ୍ରମଣଶୀଳ ଚକ୍ରଧାରିଣୀ ଓ ଉତ୍ତୋଳିତ ତର୍ଜନୀଯୁକ୍ତା ନାରାୟଣୀ ଅଛନ୍ତି; ଯେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରେ, ତାହାର କାଶୀରେ ମହୋଦୟ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ହୁଏ।

Verse 36

ततो गौरीं विरूपाक्ष देवयान्या उदग्दिशि । पूजयित्वा नरो भक्त्या वांछितां लभते श्रियम्

ତାପରେ ଉତ୍ତରଦିଗରେ ବିରୂପାକ୍ଷ-ଦେବୟାନୀରେ ଗୌରୀଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜିଲେ ମନୁଷ୍ୟ ଇଚ୍ଛିତ ଶ୍ରୀ—ସମୃଦ୍ଧି ଓ କଲ୍ୟାଣ—ଲାଭ କରେ।

Verse 37

शैलेश्वरी समभ्यर्च्या शैलेश्वर समीपगा । तर्जयंती च तर्जन्या संसर्गमुपसर्गजम्

ଶୈଲେଶ୍ୱରଙ୍କ ସମୀପରେ ଅବସ୍ଥିତ ଶୈଲେଶ୍ୱରୀଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରିବା ଉଚିତ; ସେ ଉତ୍ତୋଳିତ ତର୍ଜନୀଦ୍ୱାରା ଅଶୁଭ ପ୍ରଭାବଜନ୍ୟ ସଂସର୍ଗ ଓ ଉପସର୍ଗକୁ ଦୂର କରନ୍ତି।

Verse 38

चित्रकूपे नरः स्नात्वा विचित्रफलदे नृणाम् । चित्रगुप्तेश्वरं वीक्ष्य चित्रघंटां प्रपूज्य च

ମନୁଷ୍ୟ ନରମାନଙ୍କୁ ବିଚିତ୍ର ଫଳ ଦେଉଥିବା ଚିତ୍ରକୂପରେ ସ୍ନାନ କରି, ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରି, ଚିତ୍ରଘଣ୍ଟାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 39

बहुपातकयुक्तोपि त्यक्तधर्मपथोपि वा । न चित्रगुप्तलेख्यः स्याच्चित्रघंटार्चको नरः

ବହୁ ପାପରେ ଯୁକ୍ତ ହେଉ କି ଧର୍ମପଥ ଛାଡ଼ିଥାଉ, ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ଚିତ୍ରଘଣ୍ଟା ଦେବୀଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରେ, ସେ ଯମଙ୍କ ଲେଖକ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତଙ୍କ ଖାତାରେ ଲେଖାଯାଏ ନାହିଁ।

Verse 40

योषिद्वा पुरुषो वापि चित्रघंटां न योर्चयेत् । काश्यां विघ्नसहस्राणि तं सेवंते पदेपदे

ନାରୀ ହେଉ କି ପୁରୁଷ—ଯେ କାଶୀରେ ଚିତ୍ରଘଣ୍ଟା ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ ନାହିଁ, ତାହାକୁ ପଦେପଦେ ସହସ୍ର ବିଘ୍ନ ଆସି ଘେରି ରହେ।

Verse 41

चैत्रशुक्लतृतीयायां कार्या यात्रा प्रयत्नतः । महामहोत्सवः कार्यो निशि जागरणं तथा

ଚୈତ୍ର ଶୁକ୍ଳ ତୃତୀୟା ଦିନ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ଯାତ୍ରା କରିବା ଉଚିତ; ମହାମହୋତ୍ସବ କରିବା ଓ ରାତ୍ରି ଜାଗରଣ ମଧ୍ୟ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 42

महापूजोपकरणैश्चित्रघंटां समर्च्य च । शृणोति नांतकस्येह घंटां महिषकंठगाम्

ମହାପୂଜାର ସମସ୍ତ ଉପକରଣ ସହିତ ଚିତ୍ରଘଣ୍ଟା ଦେବୀଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ଆରାଧନା କଲେ, କାଶୀରେ ଅନ୍ତକ (ଯମ)ଙ୍କ ମହିଷବାହନର କଣ୍ଠରେ ଲଟକୁଥିବା ଘଣ୍ଟାଧ୍ୱନି ଶୁଣାଯାଏ ନାହିଁ।

Verse 43

चित्रांगदेश्वरप्राच्यां चित्रग्रीवां प्रणम्य च । न जातु जंतुर्वीक्षेत विचित्रां यमयातनाम्

ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦେଶ୍ୱରଙ୍କ ପୂର୍ବ ପ୍ରାଙ୍ଗଣରେ ଥିବା ଚିତ୍ରଗ୍ରୀବାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ, କୌଣସି ଜୀବ କେବେ ଯମଙ୍କ ବିଚିତ୍ର ଓ ଭୟଙ୍କର ଯାତନା ଦେଖେ ନାହିଁ।

Verse 44

भद्रकालीं नरो दृष्ट्वा नाभद्रं पश्यति क्वचित् । भद्रनागस्य पुरतो भद्रवाप्यां कृतोदकः

ଭଦ୍ରକାଳୀଙ୍କ ଦର୍ଶନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଅମଙ୍ଗଳ ଦେଖେ ନାହିଁ। ଭଦ୍ରନାଗଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଭଦ୍ରବାପୀରେ ଜଳାର୍ପଣ/ସ୍ନାନ କଲେ ସେ ସଦା ମଙ୍ଗଳମୟ ହୁଏ।

Verse 45

हरसिद्धिं प्रयत्नेन पूजयित्वा नरोत्तमः । महासिद्धिमवाप्नोति प्राच्यां सिद्धिविनायकात्

ନରୋତ୍ତମ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ହରସିଦ୍ଧିଙ୍କୁ ପୂଜି, ପୂର୍ବଦିଗର ସିଦ୍ଧିବିନାୟକଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ମହାସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରେ।

Verse 46

विधिं संपूज्य विधिवद्विविधैरुपहारकैः । विविधां लभते सिद्धिं विधीश्वरसमीपगाम्

ବିଧିଙ୍କୁ ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତ ପ୍ରକାରେ ବିଭିନ୍ନ ଉପହାରଦ୍ୱାରା ସମ୍ୟକ୍ ପୂଜିଲେ, ମନୁଷ୍ୟ ବହୁବିଧ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରେ, ଯାହା ତାକୁ ବିଧୀଶ୍ୱରଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟକୁ ନେଇଯାଏ।

Verse 47

प्रयागतीर्थे सुस्नातो जनो निगडभंजनीम् । सभाजयित्वा नो जातु निगडैः परिबाध्यते

ପ୍ରୟାଗ ତୀର୍ଥରେ ଭଲଭାବେ ସ୍ନାନ କରି ଯେ ଲୋକ ଦେବୀ ନିଗଡଭଞ୍ଜନୀଙ୍କୁ ଯଥାବିଧି ସମ୍ମାନ କରେ, ସେ କେବେ ମଧ୍ୟ ବେଡ଼ି-ବନ୍ଧନରେ ପୀଡ଼ିତ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 48

भौमवारे सदा पूज्या देवीनिगडभंजनी । कृत्वैकभुक्तं भक्त्यात्र बंदीमोक्षणकाम्यया

ମଙ୍ଗଳବାର ଦେବୀ ନିଗଡଭଞ୍ଜନୀଙ୍କୁ ସଦା ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଏଠାରେ ଭକ୍ତିସହ ବନ୍ଦୀମୋକ୍ଷ/ବନ୍ଧନମୁକ୍ତି କାମନାରେ ଏକଭୁକ୍ତ ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 49

संसारबंधविच्छित्तिमपि यच्छति सार्चिता । गणना शृंखलादीनां का च तस्याः समर्चनात्

ବିଧିପୂର୍ବକ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ତାଙ୍କୁ ଆରାଧନା କଲେ ସେ ଦେବୀ ସଂସାର-ବନ୍ଧନକୁ ମଧ୍ୟ ଛେଦ କରିଦିଅନ୍ତି। ତେବେ ଶୃଙ୍ଖଳାମୋଚନ ଆଦି ଛୋଟ ଫଳର ଗଣନା କାହିଁକି, ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ସମ୍ୟକ୍ ସମର୍ଚନା ହୋଇଯାଇଛି?

Verse 50

दूरस्थोपि हि यो बंधुः सोपि क्षिप्रं समेष्यति । बंदी पदजुषां पुंसां श्रद्धया नात्र संशयः

ଦୂରେ ଥିବା ବନ୍ଧୁ ମଧ୍ୟ ଶୀଘ୍ର ଆସି ମିଳେ। ପବିତ୍ର ପାଦକୁ ଆଶ୍ରୟ କରୁଥିବା ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶ୍ରଦ୍ଧାବଳେ ‘ବନ୍ଦୀ’ (ସହାୟ/ସୌଭାଗ୍ୟ) ନିଶ୍ଚିତ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 51

किंचिन्नियममालंब्य यदि सा परिषेविता । कामान्पूरयति क्षिप्रं काशी संदेहहारिणी

ଅଳ୍ପ ନିୟମ-ଆଚରଣ ଧରି ଯଦି ତାଙ୍କୁ ସେବା କରାଯାଏ, ତେବେ ସନ୍ଦେହହାରିଣୀ କାଶୀ ଶୀଘ୍ର ଯଥୋଚିତ କାମନା ପୂରଣ କରନ୍ତି।

Verse 52

घनटंककरा देवी भक्तबंधनभेदिनी । कं कं न पूरयेत्कामं तीर्थराजसमीपगा

ଘନ ଟଙ୍କ (ଭାରୀ କୁହାଡ଼ି) ଧାରଣ କରିଥିବା, ଭକ୍ତବନ୍ଧନଭେଦିନୀ ଦେବୀ—ତୀର୍ଥରାଜଙ୍କ ସମୀପରେ ଅବସ୍ଥିତ—କାହାର କାମନା ସେ ପୂରଣ କରିବେ ନାହିଁ?

Verse 53

देवी पशुऽपतेः पश्चादमृतेश्वर सन्निधौ । स्नात्वा चैवामृते कूपे नमनीया प्रयत्नतः

ପଶୁପତିଙ୍କ ପଛେ, ଅମୃତେଶ୍ୱରଙ୍କ ସନ୍ନିଧିରେ, ଅମୃତ-କୂପରେ ସ୍ନାନ କରି, ପରେ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ଦେବୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ।

Verse 54

पूजयित्वा नरो भक्त्या देवताममृतेश्वरीम् । अमृतत्वं भजेदेव तत्पादांबुज सेवनात्

ଭକ୍ତିସହ ଅମୃତେଶ୍ୱରୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଲେ, ତାଙ୍କର ପଦ୍ମଚରଣ-ସେବାରୁ ନିଶ୍ଚୟ ଅମରତ୍ୱ ଲାଭ ହୁଏ।

Verse 55

धारयंतीं महामायाममृतस्य कमंडलुम् । दक्षिणेऽभयदां वामे ध्यात्वा को नाऽमृतत्वभाक्

ଅମୃତର କମଣ୍ଡଲୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ଦକ୍ଷିଣ ହସ୍ତରେ ଅଭୟ ଦେଉଥିବା ଏବଂ ବାମ ହସ୍ତରେ ତାହାକୁ ଧରିଥିବା ମହାମାୟାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ—କିଏ ଅମରତ୍ୱର ଭାଗୀ ହେବ ନାହିଁ?

Verse 56

सिद्धलक्ष्मी जगद्धात्री प्रतीच्याममृतेश्वरात् । प्रपितामह लिंगस्य पुरतः सिद्धिदार्चिता

ଅମୃତେଶ୍ୱରଙ୍କ ପଶ୍ଚିମେ ଜଗଦ୍ଧାତ୍ରୀ ସିଦ୍ଧଲକ୍ଷ୍ମୀ ଅଛନ୍ତି। ପ୍ରପିତାମହ-ଲିଙ୍ଗର ସମ୍ମୁଖରେ ସେ ସିଦ୍ଧିଦାତ୍ରୀ ଭାବେ ପୂଜିତ।

Verse 57

प्रासादं सिद्धलक्ष्म्याश्च विलोक्य कमलाकृतिम् । लक्ष्मीविलाससंज्ञं च को न लक्ष्मीं समाप्नुयात्

‘ଲକ୍ଷ୍ମୀବିଲାସ’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସିଦ୍ଧଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପଦ୍ମାକୃତି ପ୍ରାସାଦକୁ ଦେଖିଲେ କିଏ ଲକ୍ଷ୍ମୀକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ନ କରିବ?

Verse 58

ततः कुब्जा जगन्माता नलकूवरलिंगतः । पूजनीया पुरोभागे प्रपितामहपश्चिमे

ତାପରେ ଜଗନ୍ମାତା କୁବ୍ଜାଙ୍କୁ ନଲକୂବର-ଲିଙ୍ଗ ସନ୍ଦର୍ଭରେ ଅଗ୍ରଭାଗରେ, ଏବଂ ପ୍ରପିତାମହ-କ୍ଷେତ୍ରର ପଶ୍ଚିମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 59

उपसर्गा न शेषांश्च कुब्जा हरति पूजिता । तस्मात्कुब्जा प्रयत्नेन पूज्या काश्यां शुभार्थिभिः

ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜିତା କୁବ୍ଜା ସମସ୍ତ ଉପସର୍ଗ ଓ ଅବଶିଷ୍ଟ କ୍ଲେଶ ହରଣ କରନ୍ତି। ତେଣୁ କାଶୀରେ ଶୁଭକାମୀମାନେ ପ୍ରୟତ୍ନପୂର୍ବକ କୁବ୍ଜାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 60

कुब्जांबरेश्वरं लिंगं नलकूबर पश्चिमे । त्रिलोकसुंदरी गौरी तत्रार्च्याभीष्टदायिनी

ନଲକୂବରର ପଶ୍ଚିମେ ‘କୁବ୍ଜାମ୍ବରେଶ୍ୱର’ ନାମକ ଲିଙ୍ଗ ଅବସ୍ଥିତ। ସେଠାରେ ତ୍ରିଲୋକସୁନ୍ଦରୀ ଗୌରୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, କାରଣ ସେ ଅଭୀଷ୍ଟ ବର ଦାନ କରନ୍ତି।

Verse 61

त्रिलोकसुंदरी सिद्धिं दद्यात्त्रैलोक्यसुंदरीम् । वैधव्यं नाप्यते क्वापि तस्या देव्याः समर्चनात्

ତ୍ରିଲୋକସୁନ୍ଦରୀ ‘ତ୍ରୈଲୋକ୍ୟ-ସୌନ୍ଦର୍ୟ’ ସିଦ୍ଧି ଦାନ କରନ୍ତି। ସେହି ଦେବୀଙ୍କ ସମ୍ୟକ୍ ଆରାଧନାରୁ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ବୈଧବ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 62

दीप्ता नाम महाशक्तिः सांबादित्यसमीपगा । देदीप्यमान लक्ष्मीका जायंते तत्समर्चनात्

‘ଦୀପ୍ତା’ ନାମକ ମହାଶକ୍ତି ସାମ୍ବାଦିତ୍ୟଙ୍କ ସମୀପରେ ଅଛନ୍ତି। ତାଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜିଲେ ଦେଦୀପ୍ୟମାନ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ବୈଭବ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ।

Verse 63

श्रीकंठ सन्निधौ देवी महालक्ष्मीर्जगज्जनिः । स्नात्वा श्रीकुंड तीर्थे तु समर्च्या जगदंबिका

ଶ୍ରୀକଣ୍ଠଙ୍କ ସନ୍ନିଧାନରେ ଜଗତ୍ଜନନୀ ଦେବୀ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ବିରାଜିତ। ଶ୍ରୀକୁଣ୍ଡ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ସେହି ଜଗଦମ୍ବିକାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 64

पितॄन्संतर्प्य विधिवत्तीर्थे श्रीकुंडसंज्ञिते । दत्त्वा दानानि विधिवन्न लक्ष्म्या परिमुच्यते

ଶ୍ରୀକୁଣ୍ଡ ନାମକ ତୀର୍ଥରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରି, ଶାସ୍ତ୍ରବିଧି ଅନୁସାରେ ଦାନ ଦେଲେ, ମନୁଷ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ମୀଠାରୁ ବିୟୋଗ ପାଉନାହିଁ; ଲକ୍ଷ୍ମୀ ତାକୁ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 65

लक्ष्मीक्षेत्रं महापीठं साधकस्यैव सिद्धिदम् । साधकस्तत्र मंत्रांश्च नरः सिद्धिमवाप्नुयात्

ଏହି ‘ଲକ୍ଷ୍ମୀ-କ୍ଷେତ୍ର’ ଏକ ମହାପୀଠ, ଯାହା ବିଶେଷତଃ ସାଧକଙ୍କୁ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ। ସେଠାରେ ସାଧକ ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରେ।

Verse 66

संति पीठन्यनेकानि काश्यां सिद्धिकराण्यपि । महालक्ष्मीपीठसमं नान्यल्लक्ष्मीकरं परम्

କାଶୀରେ ସିଦ୍ଧିକର ଅନେକ ପୀଠ ଅଛି; କିନ୍ତୁ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ପୀଠ ସମାନ ପରମ ଲକ୍ଷ୍ମୀକର ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ।

Verse 67

महालक्ष्म्यष्टमीं प्राप्य तत्र यात्रा कृतां नृणाम् । संपूजितेह विधिवत्पद्मा सद्म न मुंचति

ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ଅଷ୍ଟମୀରେ ଯେମାନେ ସେଠାକୁ ଯାତ୍ରା କରି ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଘରକୁ ପଦ୍ମା (ଲକ୍ଷ୍ମୀ) ଛାଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 68

उत्तरे तु महालक्ष्म्या हयकंठीकुठारधृक् । काशीविघ्रमहावृक्षांश्छिनत्ति प्रतिवासरम्

ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଉତ୍ତରେ କୁଠାରଧାରିଣୀ ହୟକଣ୍ଠୀ ଅଛନ୍ତି; ସେ ପ୍ରତିଦିନ କାଶୀ-ଯାତ୍ରା ଓ କଲ୍ୟାଣକୁ ବାଧା ଦେଉଥିବା ମହାବିଘ୍ନରୂପ ବୃକ୍ଷମାନଙ୍କୁ କାଟି ଫେଲନ୍ତି।

Verse 69

कौर्मी शक्तिर्महालक्ष्मी दक्षिणे पाशपाणिका । बध्नाति विघ्नसंघातं क्षेत्रस्यास्य प्रतिक्षणम्

ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ କୌର୍ମୀ-ଶକ୍ତିରୂପା ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ପାଶ ହାତରେ ଧରି ଅବସ୍ଥିତ; ସେ ଏହି ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର (କାଶୀ) ଉପରେ ଆସୁଥିବା ବିଘ୍ନସଂଘାତକୁ ପ୍ରତିକ୍ଷଣ ବାନ୍ଧି ନିବାରଣ କରନ୍ତି।

Verse 70

सा पूजितास्तुता मर्त्यैः क्षेत्रसिद्धिं प्रयच्छति । वायव्यां च शिखी चंडी क्षेत्ररक्षाकरी परा

ମର୍ତ୍ୟମାନେ ପୂଜା ଓ ସ୍ତୁତି କଲେ ସେ କ୍ଷେତ୍ରସିଦ୍ଧି ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି। ଏବଂ ବାୟବ୍ୟ (ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମ) ଦିଗରେ ଶିଖୀ ଚଣ୍ଡୀ ପରମ କ୍ଷେତ୍ରରକ୍ଷାକାରିଣୀ ଭାବେ ବିରାଜିତ।

Verse 71

खादंती विघ्नसंघातं शिखी शब्दं करोति च । तस्याः संदर्शनात्पुंसां नश्यंति व्याधयोखिलाः

ବିଘ୍ନସଂଘାତକୁ ଭକ୍ଷଣ କରୁଥିବା ଶିଖୀ ଘୋଷ ମଧ୍ୟ କରନ୍ତି। ତାଙ୍କର ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ଲୋକମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ବ୍ୟାଧି ନଶିଯାଏ।

Verse 72

भीमचंड्युत्तरद्वारं सदा रक्षेदतंद्रिता । भीमेश्वरस्य पुरतः पाशमुद्गरधारिणीम्

ଭୀମ-ଚଣ୍ଡୀ ସଦା ଅତନ୍ଦ୍ରିତ ହୋଇ ଉତ୍ତର ଦ୍ୱାରକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ଭୀମେଶ୍ୱରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ସେ ପାଶ ଓ ମୁଦ୍ଗର ଧାରଣ କରି ଦଣ୍ଡାୟମାନ।

Verse 73

भीमचंडीं नरो दृष्ट्वा भीमकुंडे कृतोदकः । भीमाकृतीन्न वै पश्येद्याम्यान्दूतान्क्वचित्कृती

ଭୀମ-ଚଣ୍ଡୀଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରି ଭୀମକୁଣ୍ଡରେ ଉଦକକ୍ରିୟା କରିଥିବା ପୁଣ୍ୟବାନ ବ୍ୟକ୍ତି କେବେ ମଧ୍ୟ ଯମଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଦୂତମାନଙ୍କୁ ଦେଖେ ନାହିଁ।

Verse 74

छागवक्त्रेश्वरी देवी दक्षिणे वृषभध्वजात् । अहर्निशं भक्षयति विघ्नौघतरुपल्लवान्

ବୃଷଭଧ୍ୱଜ (ଶିବ)ଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣେ ଛାଗବକ୍ତ୍ରେଶ୍ୱରୀ ଦେବୀ ବିରାଜିତା; ସେ ଅହର୍ନିଶ ବିଘ୍ନ-ଅରଣ୍ୟର କୋମଳ ପଲ୍ଲବମାନଙ୍କୁ ଭକ୍ଷଣ କରନ୍ତି।

Verse 75

तस्या देव्याः प्रसादेन काशीवासः प्रलभ्यते । अतश्छागेश्वरीं देवीं महाष्टम्यां प्रपूजयेत्

ସେହି ଦେବୀଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ କାଶୀବାସ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ; ତେଣୁ ମହାଷ୍ଟମୀ ଦିନ ଛାଗେଶ୍ୱରୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 76

तालजंघेश्वरी देवी तालवृक्षकृतायुधा । उत्सादयति विघ्नौघानानंदवन मध्यगान्

ତାଳବୃକ୍ଷରୁ ନିର୍ମିତ ଆୟୁଧ ଧାରିଣୀ ତାଳଜଂଘେଶ୍ୱରୀ ଦେବୀ ଆନନ୍ଦବନର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଉଦ୍ଭବିତ ବିଘ୍ନୌଘମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ସାଦନ କରନ୍ତି।

Verse 77

संगमेश्वर लिंगस्य दक्षिणे विकटाननाम् । तालजंघेश्वरीं नत्वा न विघ्नैरभिभूयते

ସଙ୍ଗମେଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗର ଦକ୍ଷିଣେ ବିକଟାନନା ତାଳଜଂଘେଶ୍ୱରୀ ବିରାଜନ୍ତି; ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ବିଘ୍ନମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଭୂତ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 78

उद्दालकेश्वराल्लिंगात्तीर्थं उद्दालकाभिधे । याम्यां च यमदंष्ट्राख्या चर्वयेद्विघ्नसंहतिम्

ଉଦ୍ଦାଲକେଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗରୁ ‘ଉଦ୍ଦାଲକ’ ନାମକ ତୀର୍ଥ ଅଛି; ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ‘ଯମଦଂଷ୍ଟ୍ରା’ ନାମ୍ନୀ ଦେବୀ ସଞ୍ଚିତ ବିଘ୍ନସଂହତିକୁ ଚର୍ବଣ କରି ନଶ୍ଟ କରନ୍ତି।

Verse 79

प्रणता यमदंष्ट्रायैस्तीर्थेचोद्दालकाभिधे । कृत्वापि पापसंघातं न यमाद्बिभ्यतीहते

ଉଦ୍ଦାଲକ ନାମକ ତୀର୍ଥରେ ଯେ ଯମଦଂଷ୍ଟ୍ରା ଦେବୀଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରେ, ସେ ପାପର ଢେର କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଯମଙ୍କୁ ଭୟ କରେନାହିଁ।

Verse 80

दारुकेश्वर तीर्थे तु दारुकेशसमीपतः । पातालतालुवदनामाकाशोष्ठीं धराधराम्

ଦାରୁକେଶ୍ୱର ତୀର୍ଥରେ, ଦାରୁକେଶଙ୍କ ସମୀପରେ ସେ ଦେବୀ ବିରାଜିତ—ଯାହାଙ୍କ ମୁଖ ପାତାଳର ତାଳୁ ସଦୃଶ, ଓଷ୍ଠ ଆକାଶସ୍ପର୍ଶୀ, ଏବଂ ଧରାଧର ପର୍ବତ ପରି ଦୃଢ଼।

Verse 81

कपालकर्त्रीं हस्तां च ब्रह्मांडकवलप्रियाम् । शुष्कोदरीं स्नायुबद्धां चर्ममुंडेति विश्रुताम्

ସେ ହାତରେ କପାଳକର୍ତ୍ରୀ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ମଧ୍ୟ କବଳ କରିବାରେ ପ୍ରୀତ; ଶୁଷ୍କୋଦରା, ସ୍ନାୟୁବଦ୍ଧା, ଏବଂ ‘ଚର୍ମମୁଣ୍ଡା’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

Verse 82

क्षेत्रस्य पूर्वदिग्भागं रक्षंती विघ्नसंघतः । लसत्सहस्रदोर्दंडां ज्वलत्केकरवीक्षणाम्

ବିଘ୍ନସମୂହକୁ ନାଶ କରୁଥିବା ସେ ଦେବୀ କ୍ଷେତ୍ରର ପୂର୍ବ ଦିଗଭାଗକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି—ସହସ୍ର ଭୁଜା ଦୀପ୍ତ, ଏବଂ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଉଗ୍ର ଦୃଷ୍ଟିଯୁକ୍ତ।

Verse 83

पारावारप्रसृमर हस्त न्यस्तारि मोदकाम् । द्वीपि कृत्तिपरीधानां कटुकाट्टाट्टहासिनीम्

ତାଙ୍କ ହାତ ପାରାବାର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସାରିତ; ସେହି ହାତରେ ଶତ୍ରୁର ‘ମୋଦକ’ ନ୍ୟସ୍ତ। ସେ ଦ୍ୱୀପିଚର୍ମ ପରିଧାନ କରି, କଟୁ ‘ଆଟ୍ଟାଟ୍ଟ’ ଧ୍ୱନି ପରି କଠୋର ଅଟ୍ଟହାସ କରନ୍ତି।

Verse 84

मृणालनालवत्तीव्रं चर्वंतीमस्थि पापिनः । शूलाग्रप्रोत दुर्वृत्त क्षेत्रद्रोहिकलेवराम्

ପଦ୍ମନାଳ ସଦୃଶ ତୀକ୍ଷ୍ଣତାରେ ପାପୀମାନଙ୍କ ଅସ୍ଥି ଚର୍ବଣ କରି, ସେ ତ୍ରିଶୂଳାଗ୍ରରେ ଦୁର୍ବୃତ୍ତ—ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରଦ୍ରୋହୀମାନଙ୍କ—ଦେହକୁ ବିଦ୍ଧ କରି ଧାରଣ କରେ।

Verse 85

कपालमालाभरणां महाभीषणरूपिणीम् । चर्ममुंडां नरो नत्वा क्षेत्रविघ्नैर्न बाध्यते

କପାଳମାଳାରେ ଭୂଷିତ, ମହାଭୀଷଣ ରୂପିଣୀ ଚର୍ମମୁଣ୍ଡାଙ୍କୁ ଯେ ନର ପ୍ରଣାମ କରେ, ସେ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରର ବିଘ୍ନରେ ବାଧିତ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 86

यथैव चर्ममुंडैषा महारुंडापि तादृशी । एतावानेव भेदोस्या रुंडस्रग्भूषणात्वियम्

ଯେପରି ଏହି ଚର୍ମମୁଣ୍ଡା, ସେପରି ମହାରୁଣ୍ଡା ମଧ୍ୟ ତାଦୃଶୀ; ଏତିକି ଭେଦ—ସେ ଛିନ୍ନଶିରମାଳାରେ ଭୂଷିତ।

Verse 87

क्षेत्ररक्षां प्रकुरुत उभेदेव्यौ महाबले । हसंत्यौ करतालीभिरन्योन्यं दोः प्रसारणात्

ସେଇ ଦୁଇ ମହାବଳା ଦେବୀ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରର ରକ୍ଷା କରନ୍ତି; ହସିହସି କରତାଳ ଧ୍ୱନି କରି, ପରସ୍ପର ପ୍ରତି ଭୁଜା ପ୍ରସାରଣ କରନ୍ତି।

Verse 88

हयग्रीवेश्वरे तीर्थे लोलार्कादुत्तरे सदा । महारुंडा प्रचंडास्या तिष्ठते भक्तविघ्नहृत्

ଲୋଲାର୍କର ସଦା ଉତ୍ତରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୟଗ୍ରୀବେଶ୍ୱର ତୀର୍ଥରେ ପ୍ରଚଣ୍ଡମୁଖୀ ମହାରୁଣ୍ଡା ନିତ୍ୟ ତିଷ୍ଠନ୍ତି; ସେ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ବିଘ୍ନ ହରଣ କରନ୍ତି।

Verse 89

चर्ममुंडा महारुंडा कथिते ये तु देवते । तयोरंतरतस्तिष्ठेच्चामुंडा मुंडरूपिणी

ଚର୍ମମୁଣ୍ଡା ଓ ମହାରୁଣ୍ଡା ନାମକ ଯେ ଦୁଇ ଦେବୀ ବର୍ଣ୍ଣିତ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଣ୍ଡରୂପ ଧାରଣ କରି ସ୍ୱୟଂ ଚାମୁଣ୍ଡା ଦେବୀ ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 90

एतास्तिस्रः प्रयत्नेन पूज्याः क्षेत्रनिवासिभिः । धनधान्यप्रदाश्चैताः पुत्रपौत्रप्रदा इमाः

ଏହି ତିନି ଦେବୀଙ୍କୁ କାଶୀ-କ୍ଷେତ୍ରନିବାସୀମାନେ ପ୍ରୟତ୍ନପୂର୍ବକ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ସେମାନେ ଧନ-ଧାନ୍ୟ ଦେଇ, ପୁତ୍ର-ପୌତ୍ର ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି।

Verse 91

उपसर्गानमूर्घ्नंति दद्युर्नैःश्रेयसीं श्रियम् । स्मृता दृष्टा न ताः स्पृष्टाः पूजिताः श्रद्धया नरैः

ସେମାନେ ଉପସର୍ଗ ଓ ଆପଦାକୁ ନାଶ କରନ୍ତି ଏବଂ ପରମ ଶ୍ରେୟସ୍‌କୁ ନେଇଯାଉଥିବା ମଙ୍ଗଳମୟ ଶ୍ରୀ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି। ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ସ୍ମରଣ, ଦର୍ଶନ ଓ ପୂଜା କଲେ—ସ୍ପର୍ଶ ନ କରିଲେ ମଧ୍ୟ—କୃପା ଦିଅନ୍ତି।

Verse 92

महारुंडा प्रतीच्यां च देवी स्वप्नेश्वरी शुभा । भविष्यं कथयेत्स्वप्ने भक्तस्याग्रे शुभाशुभम्

ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ମହାରୁଣ୍ଡା—ଶୁଭା ସ୍ୱପ୍ନେଶ୍ୱରୀ ଦେବୀ—ବିରାଜିତ। ସେ ସ୍ୱପ୍ନରେ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଆଗାମୀ ଶୁଭାଶୁଭ ଭବିଷ୍ୟ କହିଦିଅନ୍ତି।

Verse 93

तत्र स्वप्नेश्वरं लिंगं देवीं स्वप्नेश्वरीं तथा । स्नात्वासिसंगमे पुण्ये यस्मिन्कस्मिंस्तिथावपि

ସେଠାରେ ସ୍ୱପ୍ନେଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗ ଓ ତଦ୍ରୂପ ଦେବୀ ସ୍ୱପ୍ନେଶ୍ୱରୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ପୁଣ୍ୟ ଆସୀ-ସଙ୍ଗମରେ ସ୍ନାନ କରି, ଯେକୌଣସି ତିଥିରେ (ଏହି ଉପାସନା ଫଳଦାୟିନୀ)।

Verse 94

उपोषणपरो धीमान्नारीवा पुरुषोपि वा । संपूज्य स्थंडिलशयः स्वप्ने भावि विलोकयेत्

ଉପବାସପରାୟଣ ବୁଦ୍ଧିମତୀ ନାରୀ ହେଉ କି ପୁରୁଷ—ସମ୍ୟକ୍ ପୂଜା କରି ନିରାବରଣ ଭୂମିଶୟ୍ୟାରେ ଶୟନ କଲେ, ସ୍ୱପ୍ନରେ ଭାବୀ ଘଟଣା ଦର୍ଶନ ହୁଏ।

Verse 95

अद्यापि प्रत्ययस्तत्र कार्य एष विजानता । भूतं भावि भवत्सर्वं वदेत्स्वप्नेश्वरी निशि

ଆଜି ମଧ୍ୟ ଯେ ଜାଣେ, ସେଠାରେ ଏହି ପ୍ରତ୍ୟୟ-ପ୍ରୟୋଗ କରିବା ଉଚିତ। ରାତିରେ ସ୍ୱପ୍ନେଶ୍ୱରୀ ଭୂତ, ଭାବୀ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସବୁ କଥା କହିଦିଏ।

Verse 96

अष्टम्यां च चतुर्दश्यां नवम्यां निशि वा दिवा । प्रयत्नतः समर्च्या सा काश्यां ज्ञानार्थिभिर्नरैः

ଅଷ୍ଟମୀ, ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଓ ନବମୀ—ରାତି ହେଉ କି ଦିନ—କାଶୀରେ ଜ୍ଞାନାର୍ଥୀ ଲୋକେ ପ୍ରୟତ୍ନପୂର୍ବକ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ୟକ୍ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 97

स्वप्नेश्वर्याश्च वारुण्यां दुर्गादेवी व्यवस्थिता । क्षेत्रस्य दक्षिणं भागं सा सदैवाभिरक्षति

ସ୍ୱପ୍ନେଶ୍ୱରୀଙ୍କ ବାରୁଣୀ ଦିଗରେ ଦୁର୍ଗାଦେବୀ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ; ସେ କ୍ଷେତ୍ରର (କାଶୀକ୍ଷେତ୍ରର) ଦକ୍ଷିଣ ଭାଗକୁ ସଦା ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।