Adhyaya 1

Verse 1

अथ श्रीकाशीखंडोत्तरार्धं प्रारभ्यते । श्रीगणेशाय नमः । अगस्तिरुवाच । पार्वती हृदयानंद सर्वज्ञांगभव प्रभो । किंचित्प्रष्टुमनाः स्वामिंस्तद्भवान्वक्तुमर्हति

ଏବେ ଶ୍ରୀକାଶୀଖଣ୍ଡର ଉତ୍ତରାର୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଶ୍ରୀଗଣେଶାୟ ନମଃ। ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ହେ ପ୍ରଭୋ! ପାର୍ବତୀହୃଦୟାନନ୍ଦ, ହେ ସର୍ବଜ୍ଞ, ହେ ଅଙ୍ଗଭବ (ସ୍କନ୍ଦ)! ମୁଁ କିଛି ପଚାରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି; କୃପାକରି ଆପଣ ତାହା କହନ୍ତୁ।

Verse 2

दक्ष प्रजापतेः पुत्री कश्यपस्य परिग्रहः । गरुत्मतः प्रसूः साध्वी कुतो दास्यमवाप सा

ସେ ଦକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ କନ୍ୟା, କଶ୍ୟପଙ୍କ ଧର୍ମପତ୍ନୀ ଏବଂ ଗରୁଡଙ୍କ ସାଧ୍ବୀ ଜନନୀ—ତେବେ ସେ କିପରି ଦାସ୍ୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ?

Verse 3

स्कंद उवाच । हंजिकात्वं यथा प्राप्ता विनता सा तपस्विनी । तदप्यहं समाख्यामि निशामय महामते

ସ୍କନ୍ଦ କହିଲେ—ତପସ୍ବିନୀ ବିନତା କିପରି ହଞ୍ଜିକା-ଭାବକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ, ସେଥି ମଧ୍ୟ ମୁଁ କହିବି; ହେ ମହାମତେ, ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଶୁଣ।

Verse 4

कद्रूरजीजनत्पुत्राञ्शतं कश्यपतः पुरा । उलूकमरुणं तार्क्ष्यमसूत विनता त्रयम्

ପୂର୍ବେ କଦ୍ରୂ କଶ୍ୟପଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶତ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ଏବଂ ବିନତା ତିନିଜଣ—ଉଲୂକ, ଅରୁଣ ଓ ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ (ଗରୁଡ)କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।

Verse 5

कौशिको राज्यमाप्यापि श्रेष्ठत्वात्पक्षिणां मुने । निर्गुणत्वाच्च तैः सर्वैः स राज्यादवरोपितः

ହେ ମୁନେ, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିବାରୁ କୌଶିକ ରାଜ୍ୟ ପାଇଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ଗୁଣହୀନତାରେ ସମସ୍ତେ ମିଶି ତାଙ୍କୁ ସିଂହାସନରୁ ଅବରୋହଣ କରାଇଲେ।

Verse 6

क्रूराक्षोयं दिवांधोयं सदा वक्रनखस्त्वसौ । अतीवोद्वेगजनकं सर्वेषामस्य भाषणम्

ଏହାର ଚକ୍ଷୁ କ୍ରୂର, ଏହା ଦିନେ ଅନ୍ଧ; ଏହାର ନଖ ସଦା ବାଙ୍କା; ଏହାର କଥା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅତ୍ୟଧିକ ଉଦ୍ବେଗ ଦେଇଥାଏ।

Verse 7

इत्थं तस्य गुणग्रामान्विकथ्य बहुशः खगाः । नाद्यापि वृण्वते राज्ये कमपि स्वैरचारिणः

ଏଭଳି ତାହାର ଗୁଣସମୂହକୁ ପୁନଃପୁନଃ କଥାହୋଇ ପକ୍ଷୀମାନେ କହିଲେ—ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାଜ୍ୟରେ ସ୍ୱେଚ୍ଛାଚାରୀ କାହାକୁ ରାଜା ଭାବେ ଆମେ ବାଛୁନାହୁଁ।

Verse 8

कौशिकेथ तथावृत्ते पुत्रवीक्षणलालसा । अंडं प्रस्फोटयामास मध्यमं विनता तदा

ହେ କୌଶିକ! ଏପରି ଘଟିଲାପରେ ପୁତ୍ରଦର୍ଶନର ଲାଲସାରେ ବିନତା ସେତେବେଳେ ମଧ୍ୟମ ଅଣ୍ଡଟି ଫୋଡ଼ିଦେଲା।

Verse 9

पूर्णे वर्षसहस्रे तु प्रस्फोट्य घटसंभव । तदभेदितयौत्सुक्यादंडमष्टमके शते

ହେ ଘଟସମ୍ଭବ! ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକ ସହସ୍ର ବର୍ଷ ଅତିବାହିତ ହେଲାପରେ, ‘ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭାଙ୍ଗିନାହିଁ’ ଏହି ଉତ୍କଣ୍ଠାରେ ସେ ଅଷ୍ଟମ ଶତରେ (ଆଠଶେରେ) ଅଣ୍ଡଟି ଫୋଡ଼ିଦେଲା।

Verse 10

तावत्सर्वाणि गात्राणि तस्यातिमहसः शिशोः । ऊर्वोरुपरिसिद्धानि दंडांतर्निवासिनः

ସେତେବେଳେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଅତିତେଜସ୍ବୀ ଶିଶୁର ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ଜଂଘାର ଉପରଭାଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମାତ୍ର ଗଠିତ ଥିଲା—ଯେନେ ଦଣ୍ଡର ଭିତରେ ବାସ କରିବାକୁ ନିୟତ।

Verse 11

अंडान्निर्गतमात्रेण क्रोधारुणमुखश्रिया । अर्धनिष्पन्नदेहेन शिशुना शापिता प्रसूः

ଅଣ୍ଡରୁ ବାହାରିବାମାତ୍ରେ, କ୍ରୋଧରେ ଅରୁଣ ମୁଖଶୋଭାଯୁକ୍ତ, ଅର୍ଧନିଷ୍ପନ୍ନ ଦେହଧାରୀ ସେ ଶିଶୁ ନିଜ ମାତାକୁ ଶାପ ଦେଲା।

Verse 12

जनयित्रि त्वया दृष्ट्वा काद्रवेयान्स्वलीलया । खेलतो मातुरुत्संगे यदंडं व्याधित द्विधा

ହେ ଜନନୀ! କଦ୍ରୂର ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଦେଖି କେବଳ କ୍ରୀଡ଼ାବଶେ, ମୁଁ ତୁମ କୋଳରେ ଖେଳୁଥିବାବେଳେ, ତୁମେ ମୋ ଅଣ୍ଡକୁ ଦୁଇ ଭାଗ କରି ଭାଙ୍ଗିଦେଲ।

Verse 13

तदनिष्पन्न सर्वांगः शपामि त्वा विहंगमे । तेषामेवैधि दासी त्वं सपत्न्यंग भुवामिह

ଏହିପରି ମୋର ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ରହିଲା; ହେ ପକ୍ଷିଣୀ-ମାତା, ମୁଁ ତୁମକୁ ଶାପ ଦେଉଛି—ଏହି ଭୂମିରେ ସେମାନଙ୍କର ଦାସୀ ହେଅ, ହେ ସପତ୍ନୀର ଅଙ୍ଗ!

Verse 14

वेपमानाथ तच्छापादिदं प्रोवाच पक्षिणी । अनूरो ब्रूहि मे शापावसानं मातुरंगज

ସେଇ ଶାପରେ କମ୍ପିତ ହୋଇ ପକ୍ଷିଣୀ କହିଲା—ହେ ଅନୂରୁ, ମୋ ଦେହଜ ସନ୍ତାନ, ମୋ ଶାପର ଅବସାନ କେବେ ହେବ କୁହ।

Verse 15

अनूरुरुवाच । अंडं तृतीयं मा भिंधि ह्यनिष्पन्नं ममेव हि । अस्मिन्नंडे भविष्यो यः स ते दास्यं हरिष्यति

ଅନୂରୁ କହିଲା—ତୃତୀୟ ଅଣ୍ଡକୁ ଭାଙ୍ଗନି; ସେଟି ମୋର ହିଁ, ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏହି ଅଣ୍ଡରୁ ଯେ ଜନ୍ମିବ, ସେ ତୁମ ଦାସ୍ୟକୁ ହରିନେବ।

Verse 16

इत्युक्त्वा सोरुणोगच्छदुड्डीयानंदकाननम् । यत्र विश्वेश्वरो दद्यादपि पंगोः शुभां गतिम्

ଏହିପରି କହି ଅରୁଣ ଉଡ଼ି ଉଡ୍ଡୀୟାନର ଆନନ୍ଦମୟ କାନନକୁ ଗଲା; ସେଠାରେ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର ଲଙ୍ଗଡ଼ାକୁ ମଧ୍ୟ ଶୁଭ ଗତି ଦିଅନ୍ତି।

Verse 17

एतत्ते पृच्छतः ख्यातं विनता दास्यकारणम् । मुने प्रसंगतो वच्मि अरुणादित्यसंभवम्

ହେ ମୁନି! ତୁମେ ପଚାରିଥିବାରୁ ବିନତାଙ୍କ ଦାସ୍ୟର ପ୍ରସିଦ୍ଧ କାରଣ ମୁଁ କହିଦେଲି। ଏବେ ପ୍ରସଙ୍ଗକ୍ରମେ ଅରୁଣଙ୍କ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ଓ ଅରୁଣାଦିତ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରାକଟ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି।

Verse 18

अनूरुत्वादनूरुर्योरुणः क्रोधारुणो यतः । वाराणस्यां तपस्तप्त्वा तेनाराधि दिवाकरः

ଉରୁ ନଥିବାରୁ (ଅନୂରୁତ୍ୱ) ସେ ‘ଅନୂରୁ’ ଭାବେ ପରିଚିତ ହେଲା; କ୍ରୋଧରେ ଅରୁଣବର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ‘ଅରୁଣ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା। ବାରାଣସୀରେ ତପ କରି ସେ ଦିବାକର ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରି ପ୍ରସନ୍ନ କଲା।

Verse 19

सोपि प्रसन्नो दत्त्वाथ वरांस्तस्मा अनूरवे । आदित्यस्तस्य नाम्नाभूदरुणादित्य इत्यपि

ତାପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ ସେଇ ଅନୂରୁକୁ ବର ଦେଲେ। ଏବଂ ଆଦିତ୍ୟ ମଧ୍ୟ ତାହାର ନାମରେ ‘ଅରୁଣାଦିତ୍ୟ’ ବୋଲି ପରିଚିତ ହେଲେ।

Verse 20

अर्क उवाच । तिष्ठानूरो मम रथे सदैव विनतात्मज । जगतां च हितार्थाय ध्वांतं विध्वंसयन्पुरः

ଅର୍କ (ସୂର୍ଯ୍ୟ) କହିଲେ—ହେ ବିନତାପୁତ୍ର ଅରୁଣ! ତୁମେ ସଦା ମୋ ରଥରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରୁହ; ଜଗତର ହିତାର୍ଥେ ମୋ ଆଗର ଅନ୍ଧକାରକୁ ଧ୍ୱଂସ କରୁଥାଅ।

Verse 21

अत्र त्वत्स्थापितां मूर्तिं ये भजिष्यंति मानवाः । वाराणस्यां महादेवोत्तरे तेषां कुतो भयम्

ବାରାଣସୀରେ ମହାଦେବଙ୍କ ଉତ୍ତର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ତୁମେ ସ୍ଥାପିତ କରିଥିବା ଏହି ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଯେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଏଠାରେ ଭଜନ-ପୂଜନ କରିବେ, ସେମାନଙ୍କୁ ଭୟ କେଉଁଠୁ ହେବ?

Verse 22

येर्चयिष्यंति सततमरुणादित्यसंज्ञकम् । मामत्र तेषां नो दुःखं न दारिद्र्यं न पातकम्

ଯେମାନେ ଏଠାରେ ‘ଅରୁଣାଦିତ୍ୟ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମୋତେ ସଦା ଆରାଧନା କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ନ ଦୁଃଖ, ନ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ, ନ ପାପ ହୁଏ।

Verse 23

व्याधिभिर्नाभिभूयंते नो पसर्गैश्च कैश्चन । शोकाग्निना न दह्यंते ह्यरुणादित्यसेवनात्

ଅରୁଣାଦିତ୍ୟ ସେବାରେ ସେମାନେ ରୋଗଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ, କୌଣସି ଉପସର୍ଗରେ ପୀଡ଼ିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ; ଶୋକାଗ୍ନି ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କୁ ଦହେ ନାହିଁ।

Verse 24

अथ स्यंदनमारोप्य नीतवानरुणं रविः । अद्यापि स रथे सौरे प्रातरेव समुद्यति

ତାପରେ ରବି ଅରୁଣଙ୍କୁ ରଥରେ ଆରୋହଣ କରାଇ ସହିତ ନେଲେ; ଆଜି ମଧ୍ୟ ସେ ସୌରରଥରେ ପ୍ରଭାତେ ହିଁ ଉଦୟ ହୁଏ।

Verse 25

यः कुर्यात्प्रातरुत्थाय नमस्कारं दिनेदिने । अरुणाय ससूर्याय तस्य दुःखभयं कुतः

ଯେ ପ୍ରଭାତେ ଉଠି ଦିନେଦିନେ ଅରୁଣ ସହିତ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ, ତାହାର ଦୁଃଖ ଓ ଭୟ କେଉଁଠୁ ଆସିବ?

Verse 26

अरुणादित्यमाहात्म्यं यः श्रोष्यति नरोत्तमः । न तस्य दुष्कृतं किंचिद्भविष्यति कदाचन

ଯେ ନରୋତ୍ତମ ଅରୁଣାଦିତ୍ୟଙ୍କ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଶୁଣେ, ତାହା ପାଇଁ କେବେ ବି କୌଣସି ଦୁଷ୍କୃତ୍ୟ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 27

स्कंद उवाच । वृद्धादित्यस्य माहात्म्यं शृणु ते कथयाम्यहम् । यस्य श्रवणमात्रेण नरो नो दुष्कृतं भजेत्

ସ୍କନ୍ଦ କହିଲେ—ବୃଦ୍ଧାଦିତ୍ୟଙ୍କ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଶୁଣ; ମୁଁ ତୁମକୁ କହୁଛି। ଯାହାର କେବଳ ଶ୍ରବଣମାତ୍ରେ ମନୁଷ୍ୟ ପାପକର୍ମରେ ପତିତ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 28

पुरात्र वृद्धहारीतो वाराणस्यां महातपाः । महातपः समृद्ध्यर्थं समाराधितवान्रविम्

ପୂର୍ବକାଳେ ବାରାଣସୀରେ ବୃଦ୍ଧହାରୀତ ନାମକ ମହାତପସ୍ବୀ ନିଜ ତପସ୍ୟାର ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ରବି (ସୂର୍ଯ୍ୟ)ଙ୍କୁ ଆରାଧନା କଲେ।

Verse 29

मूर्तिं संस्थाप्य शुभदां भास्वतः शुभलक्षणाम् । दक्षिणेन विशालाक्ष्या दृढभक्तिसमन्वितः

ଭାସ୍ୱତ (ଦୀପ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟ)ଙ୍କ ଶୁଭଲକ୍ଷଣଯୁକ୍ତ, ବରଦାୟିନୀ ମୂର୍ତ୍ତି ସ୍ଥାପନ କରି ସେ ବିଶାଳାକ୍ଷୀଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣେ ଦୃଢ ଭକ୍ତିସହିତ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ।

Verse 30

तुष्टस्तस्मै वरं प्रादाद्ब्रध्नो वृद्धतपस्विने । अलं विलंब्य याचस्व कस्ते देयो वरो मया

ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ବ୍ରଧ୍ନ (ସୂର୍ଯ୍ୟ) ସେହି ବୃଦ୍ଧ ତପସ୍ବୀଙ୍କୁ ବର ଦେଲେ—“ବିଳମ୍ବ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ; ମାଗ! ମୋ ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ କେଉଁ ବର ଦିଆଯାଉ?”

Verse 31

सोथ प्रसन्नाद्द्युमणेरवृणीत वरं मुनिः । यदि प्रसन्नो भगवान्युवत्वं देहि मे पुनः

ତେବେ ପ୍ରସନ୍ନ ଦ୍ୟୁମଣି (ସୂର୍ଯ୍ୟ)ଙ୍କୁ ଠାରୁ ମୁନି ବର ବାଛିଲେ—“ଯଦି ଭଗବାନ ପ୍ରସନ୍ନ, ତେବେ ମୋତେ ପୁନର୍ବାର ଯୌବନ ଦିଅନ୍ତୁ।”

Verse 32

तपःकरण सामर्थ्यं स्थविरस्य न मे यतः । पुनस्तारुण्यमाप्तोहं चरिष्याम्युत्तमं तपः

ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ ତପ କରିବାକୁ ମୋର ସାମର୍ଥ୍ୟ ନାହିଁ। ପୁନଃ ଯୌବନ ପ୍ରାପ୍ତ କରି ମୁଁ ଆବାର ଉତ୍ତମ ତପ ଆଚରିବି।

Verse 33

तप एव परो धर्मस्तप एव परं वसु । तप एव परः कामो निर्वाणं तप एव हि

ତପ ହିଁ ପରମ ଧର୍ମ, ତପ ହିଁ ପରମ ଧନ। ତପ ହିଁ ପରମ କାମନା; ନିଶ୍ଚୟ ନିର୍ବାଣ ମଧ୍ୟ ତପରୁ ହିଁ ଲଭ୍ୟ।

Verse 34

ऋतेन तपसः क्वापि लभ्या ऐश्वर्यसंपदः । पदं ध्रुवादिभिः प्रापि केवलं तपसो बलात्

ତପ ବିନା କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଐଶ୍ୱର୍ୟ-ସମ୍ପଦ ଲଭ୍ୟ ନୁହେଁ। ଧ୍ରୁବ ଆଦି ଯେ ପରମ ପଦ ପାଇଥିଲେ, ସେହିଟି ମଧ୍ୟ କେବଳ ତପୋବଳରୁ।

Verse 36

धिग्जरांप्राणिनामत्र यया सर्वो विरज्यति । जरातुरेंद्रियग्रामे स्त्रियोपि नयतः स्वसात्

ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେହି ଜରାକୁ ଧିକ୍, ଯାହାରେ ସମସ୍ତେ ବିରକ୍ତ ହୋଇଯାନ୍ତି। ଜରାରେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗ୍ରାମ କ୍ଷୀଣ ହେଲେ, ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱଭାବବଶେ ବଶରେ ରହନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 37

वरं मरणमेवास्तु मा जरास्त्वतिशोच्यकृत् । क्षणं दुःखं च मरणं जरा दुःखं क्षणेक्षणे

ମରଣ ହିଁ ଭଲ; ଜରା ଅତ୍ୟଧିକ ଶୋକ ନ ଆଣୁ। ମରଣର ଦୁଃଖ କ୍ଷଣମାତ୍ର, କିନ୍ତୁ ଜରାର ଦୁଃଖ କ୍ଷଣେକ୍ଷଣେ ହୁଏ।

Verse 38

कांक्षंति दीर्घतपसे चिरमायुर्जितेंद्रियाः । धनं दानाय पुत्राय कलत्रं मुक्तये धियम्

ଯେମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ, ସେମାନେ ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟା ଓ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଆକାଙ୍କ୍ଷା କରନ୍ତି; ଦାନ ପାଇଁ ଧନ, ବଂଶ ପାଇଁ ପୁତ୍ର, ଧର୍ମ ପାଇଁ ପତ୍ନୀ ଏବଂ ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ବିବେକବୁଦ୍ଧି ଚାହାନ୍ତି।

Verse 39

वृद्धस्यवार्धकं ब्रध्नस्तत्क्षणादपहृत्य वै । ददौ च चारुता हेतुं तारुण्यं पुण्यसाधनम्

ବ୍ରଧ୍ନ ସେଇ ବୃଦ୍ଧର ବାର୍ଧକ୍ୟଜନିତ ଦୁର୍ବଳତାକୁ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ହରଣ କରି, ପୁଣ୍ୟସାଧନର ହେତୁ ହେବା ଯୌବନ ଓ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଦାନ କଲେ।

Verse 40

एवं स वृद्धहारीतो वाराणस्यां महामुनिः । संप्राप्य यौवनं ब्रध्नात्तप उग्रं चचार ह

ଏଭଳି ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ ପୀଡିତ ମହାମୁନି ହାରୀତ ବ୍ରଧ୍ନଙ୍କ ଠାରୁ ଯୌବନ ପାଇ ବାରାଣସୀରେ ଉଗ୍ର ତପସ୍ୟା କଲେ।

Verse 41

वृद्धेनाराधितो यस्माद्धारीतेन तपस्विना । आदित्यो वार्धकहरो वृद्धादित्यस्ततः स्मृतः

ତପସ୍ବୀ ହାରୀତ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ ଆଦିତ୍ୟଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରିଥିବାରୁ, ଜରାହର ସେଇ ଆଦିତ୍ୟ ‘ବୃଦ୍ଧାଦିତ୍ୟ’ ଭାବେ ସ୍ମରଣୀୟ।

Verse 42

वृद्धादित्यं समाराध्य वाराणस्यां घटोद्भव । जरा दुर्गति रोगघ्नं बहवः सिद्धिमागताः

ହେ ଘଟୋଦ୍ଭବ! ବାରାଣସୀରେ ବୃଦ୍ଧାଦିତ୍ୟଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ଆରାଧନା କରି—ଯିଏ ଜରା, ଦୁର୍ଗତି ଓ ରୋଗ ନାଶ କରନ୍ତି—ବହୁ ଲୋକ ସିଦ୍ଧି ପାଇଛନ୍ତି।

Verse 43

वृद्धादित्यं नमस्कृत्य वाराणस्या रवौ नरः । लभेदभीप्सितां सिद्धिं न क्वचिद्दुर्गतिं लभेत्

ବାରାଣସୀରେ ବିରାଜିତ ସୂର୍ଯ୍ୟସ୍ୱରୂପ ବୃଦ୍ଧାଦିତ୍ୟଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିଲେ ମନୁଷ୍ୟ ଇଚ୍ଛିତ ସିଦ୍ଧି ପାଏ ଏବଂ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଗତିକୁ ପାଉନାହିଁ।

Verse 44

स्कंद उवाच । अतः परं शृणु मुने केशवादित्यमुत्तमम् । यथा तु केशवं प्राप्य सविता ज्ञानमाप्तवान्

ସ୍କନ୍ଦ କହିଲେ—ହେ ମୁନେ, ଏହା ପରେ ଉତ୍ତମ କେଶବାଦିତ୍ୟ ବିଷୟ ଶୁଣ; କେଶବଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ସବିତା କିପରି ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞାନ ପାଇଲେ।

Verse 45

व्योम्नि संचरमाणेन सप्ताश्वेनादिकेशवः । एकदा दर्शिभावेन पूजयंल्लिंगमैश्वरम्

ସପ୍ତାଶ୍ୱଯୁକ୍ତ ଆକାଶଚାରୀ ସବିତାଙ୍କ ବାହନରେ ଆରୂଢ ଆଦିକେଶବ ଏକଦା ଦର୍ଶନ-ଆକାଙ୍କ୍ଷାରେ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟମୟ ଲିଙ୍ଗକୁ ପୂଜା କଲେ।

Verse 46

कौतुकादिव उत्तीर्य हरे रविरुपाविशत् । निःशब्दो निश्चलः स्वस्थो महाश्चर्यसमन्वितः

କୌତୁକରେ ଅବତରିତ ହେଲାପରି ରବି ହରିଙ୍କ ସମୀପକୁ ଯାଇ ବସିଲେ—ନିଃଶବ୍ଦ, ନିଶ୍ଚଳ, ସ୍ୱସ୍ଥ ଏବଂ ମହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ।

Verse 47

प्रतीक्षमाणोवसरं किंचित्प्रष्टुमना हरिम् । हरिं विसर्जितार्चं च प्रणनाम कृतांजलिः

ଯୋଗ୍ୟ ଅବସରକୁ ପ୍ରତୀକ୍ଷା କରି, କିଛି ପଚାରିବା ଇଚ୍ଛାରେ, ପୂଜା ସମାପ୍ତ କରି ସେ କୃତାଞ୍ଜଳି ହୋଇ ହରିଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ।

Verse 48

स्वागतं ते हरिः प्राह बहुमानपुरःसरम् । स्वाभ्याशं आसयामास भास्वंतं नतकंधरम्

ହରି ସମ୍ମାନପୂର୍ବକ “ସ୍ୱାଗତ” ବୋଲି କହିଲେ। ପରେ ନମ୍ରତାରେ ଗଳା ନମାଇଥିବା ଦୀପ୍ତିମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କୁ ନିକଟକୁ ଆଣି ନିଜ ପାଖରେ ଆସନ ଦେଲେ।

Verse 49

अथावसरमालोक्य लोकचक्षुरधोक्षजम् । नत्वा विज्ञापयामास कृतानुज्ञोऽसुरारिणा

ତାପରେ ଯଥୋଚିତ ଅବସର ଦେଖି ଲୋକଚକ୍ଷୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ ଅଧୋକ୍ଷଜ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ; ଅସୁରାରିଙ୍କ ଅନୁମତି ପାଇ ନିଜ ନିବେଦନ ଜଣାଇଲେ।

Verse 50

रविरुवाच । अंतरात्मासि जगतां विश्वंभर जगत्पते । तवापि पूज्यः कोप्यस्ति जगत्पूज्यात्र माधव

ରବି (ସୂର୍ଯ୍ୟ) କହିଲେ—ହେ ବିଶ୍ୱଂଭର, ହେ ଜଗତ୍ପତେ! ଆପଣ ସମସ୍ତଙ୍କ ଅନ୍ତରାତ୍ମା। ତଥାପି, ହେ ମାଧବ, ଯାହାକୁ ଜଗତ୍ ପୂଜେ, ଏଠାରେ କି ଏମିତି କେହି ଅଛନ୍ତି ଯାହାକୁ ଆପଣ ମଧ୍ୟ ପୂଜନ୍ତି?

Verse 51

त्वत्तश्चाविर्भवेदेतत्त्वयि सर्वं प्रलीयते । त्वमेव पाता सर्वस्य जगतो जगतांनिधे

ଆପଣଙ୍କୁ ନିମିତ୍ତ କରି ଏହି ଜଗତ୍ ପ୍ରକଟ ହୁଏ, ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁ ଲୟ ପାଏ। ହେ ଜଗତାଂନିଧି, ଆପଣ ହିଁ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଏକମାତ୍ର ରକ୍ଷକ।

Verse 52

इत्याश्चर्यं समालोक्य प्राप्तोस्म्यत्र तवांतिकम् । किमिदं पूज्यते नाथ भवता भवतापहृत्

ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ମୁଁ ଏଠାରେ ଆପଣଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟକୁ ଆସିଛି। ହେ ନାଥ, ଶରଣାଗତଙ୍କ ଭବତାପ ହରଣକର୍ତ୍ତା! ଆପଣ କାହାକୁ (କିଏକୁ) ପୂଜନ୍ତି?

Verse 53

इति श्रुत्वा हृषीकेशः सहस्रांशोरुदीरितम् । उच्चैर्माशंस सप्ताश्वं वारयन्करसंज्ञया

ସହସ୍ରକିରଣ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଚ୍ଚାରିତ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ହୃଷୀକେଶ (ବିଷ୍ଣୁ) ଉଚ୍ଚସ୍ୱରେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ ଏବଂ ହସ୍ତସଂକେତରେ ସପ୍ତାଶ୍ୱକୁ ମୃଦୁଭାବେ ରୋକିଲେ।

Verse 54

श्रीविष्णुरुवाच । देवदेवो महादेवो नीलकंठ उमापतिः । एक एव हि पूज्योत्र सर्वकारणकारणम्

ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ—ଦେବଦେବ ମହାଦେବ, ନୀଳକଣ୍ଠ, ଉମାପତି; ସେଇ ଏଠାରେ ଏକମାତ୍ର ପୂଜ୍ୟ, ସର୍ବ କାରଣଙ୍କର ମଧ୍ୟ କାରଣ।

Verse 55

अत्र त्रिलोचनादन्यं समर्चयतियोल्पधीः । सलोचनोपि विज्ञेयो लोचनाभ्यां विवर्जितः

ଏଠାରେ ଯେ ଅଳ୍ପବୁଦ୍ଧି ତ୍ରିଲୋଚନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟକୁ ପୂଜେ, ସେ ଚକ୍ଷୁ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟଦୃଷ୍ଟିହୀନ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ।

Verse 56

एको मृत्युंजयः पूज्यो जन्ममृत्युजराहरः । मृत्युंजयं किलाभ्यर्च्य श्वेतो मृत्युंजयोभवत्

ମୃତ୍ୟୁଞ୍ଜୟ ଏକମାତ୍ର ପୂଜ୍ୟ—ସେ ଜନ୍ମ, ମୃତ୍ୟୁ ଓ ଜରାକୁ ହରଣ କରନ୍ତି। ନିଶ୍ଚୟ, ମୃତ୍ୟୁଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରି ଶ୍ୱେତ ମୃତ୍ୟୁଜୟୀ ହେଲା।

Verse 57

कालकालं समाराध्य भृंगी कालं जिगायवै । शैलादिमपि तत्याज मृत्युर्मृत्युंजयार्चकम्

କାଳକାଳଙ୍କୁ ସମାରାଧନା କରି ଭୃଙ୍ଗୀ ନିଶ୍ଚୟ କାଳକୁ ଜୟ କଲା; ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁଞ୍ଜୟଙ୍କ ଅର୍ଚ୍ଚକ ଶୈଲାଦିକୁ ମୃତ୍ୟୁ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କଲା।

Verse 58

विजिग्ये त्रिपुरं यस्तु हेलयैकेषु मोक्षणात् । तं समभ्यर्च्य भूतेशं को न पूज्यतमो भवेत्

ଯେ ଭୂତେଶ ଶିବ ତ୍ରିପୁରକୁ ଜୟ କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ଯେ କେତେକଙ୍କୁ ସହଜ ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଦିଅନ୍ତି—ତାଙ୍କୁ ସମ୍ୟକ୍ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରି କିଏ ସର୍ବାଧିକ ପୂଜାଭକ୍ତ ନ ହେବ?

Verse 59

त्रिजगज्जयिनो हेतोस्त्र्यक्षस्याराधनं परम् । को नाराधयति ब्रध्नसारस्य स्मरविद्विषः

ତିନି ଲୋକ ଜୟ କରିବା ହେତୁ ତ୍ରିନେତ୍ର ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆରାଧନା ପରମ। କାମବୈରୀ, ଦୀପ୍ତସାର ଶିବଙ୍କୁ କିଏ ନ ଆରାଧିବ?

Verse 60

यस्याक्षिपक्ष्मसंकोचाज्जगत्संकोचमेत्यदः । विकस्वरं विकासाच्च कस्य पूज्यतमो न सः

ଯାହାଙ୍କ ଚକୁପଲକ ବନ୍ଦ ହେଲେ ଏହି ଜଗତ ସଂକୁଚିତ ହୁଏ, ଖୋଲିଲେ ବିସ୍ତାରିତ ହୋଇ ଫୁଟିଉଠେ—ସେ କାହା ପାଇଁ ସର୍ବାଧିକ ପୂଜ୍ୟ ନୁହେଁ?

Verse 61

शंभोर्लिंगं समभ्यर्च्य पुरुषार्थचतुष्टयम् । प्राप्नोत्यत्र पुमान्सद्यो नात्र कार्या विचारणा

ଏଠାରେ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ଲିଙ୍ଗକୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ଅର୍ଚ୍ଚନା କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଓ ମୋକ୍ଷ—ଏହି ଚାରି ପୁରୁଷାର୍ଥ ପାଏ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 62

समर्च्य शांभवं लिंगमपिजन्मशतार्जितम् । पापपुंजं जहात्येव पुमानत्र क्षणाद्ध्रुवम्

ଏଠାରେ ଶାମ୍ଭବ ଲିଙ୍ଗକୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ଶତଜନ୍ମରେ ସଞ୍ଚିତ ପାପପୁଞ୍ଜକୁ ମଧ୍ୟ କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ତ୍ୟାଗ କରେ।

Verse 63

किंकिं न संभवेदत्र शिवलिंगसमर्चनात् । पुत्राः कलत्र क्षेत्राणि स्वर्गो मोक्षोप्यसंशयम्

ଏଠାରେ ଶିବଲିଙ୍ଗର ସମ୍ୟକ୍ ଅର୍ଚ୍ଚନାରୁ କ’ଣ ଅସମ୍ଭବ? ପୁତ୍ର, ପତ୍ନୀ, କ୍ଷେତ୍ର, ସ୍ୱର୍ଗ—ଏବଂ ନିଶ୍ଚୟ ମୋକ୍ଷ ମଧ୍ୟ।

Verse 64

त्रैलोक्यैश्वर्यसंपत्तिर्मया प्राप्ता सहस्रगो । शिवलिंगार्चनादेकात्सत्यंसत्यं पुनःपुनः

ଶିବଲିଙ୍ଗର ଏକମାତ୍ର ଅର୍ଚ୍ଚନାରୁ ମୁଁ ତ୍ରିଲୋକର ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ଓ ସମ୍ପଦ ସହସ୍ରଗୁଣେ ପାଇଲି—ସତ୍ୟ, ସତ୍ୟ, ପୁନଃପୁନଃ କହୁଛି।

Verse 65

अयमेव परोयोगस्त्विदमेव परं तपः । इदमेव परं ज्ञानं स्थाणुलिंगं यदर्च्यते

ଏହିଏ ପରମ ଯୋଗ, ଏହିଏ ପରମ ତପ, ଏହିଏ ପରମ ଜ୍ଞାନ—ଅର୍ଥାତ୍ ସ୍ଥାଣୁ (ଶିବ) ଲିଙ୍ଗର ଅର୍ଚ୍ଚନା।

Verse 66

यैर्लिंगं सकृदप्यत्र पूजितं पार्वतीपतेः । कुतो दुःखभयं तेषां संसारे दुःखभाजने

ଯେମାନେ ଏଠାରେ ପାର୍ବତୀପତିଙ୍କ ଲିଙ୍ଗକୁ ଏକଥର ମଧ୍ୟ ପୂଜିଛନ୍ତି, ଦୁଃଖଭାଜନ ଏହି ସଂସାରରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଦୁଃଖଭୟ କେଉଁଠି?

Verse 67

सर्वं परित्यज्य रवे यो लिंगं शरणं गतः । न तं पापानि बाधंते महांत्यपि दिवाकर

ହେ ଦିବାକର! ଯେ ସବୁକିଛି ପରିତ୍ୟାଗ କରି ଲିଙ୍ଗର ଶରଣ ଗ୍ରହଣ କରେ, ତାକୁ ମହାପାପମାନେ ମଧ୍ୟ ବାଧି ପାରନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 68

लिंगार्चने भवेद्वृद्धिस्तेषामेवात्र भास्कर । येषां पुनर्भवच्छेदं चिकीर्षति महेश्वरः

ହେ ଭାସ୍କର! ଏହି ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରରେ ଲିଙ୍ଗାର୍ଚ୍ଚନରେ ସତ୍ୟ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ବୃଦ୍ଧି ସେମାନଙ୍କୁ ମାତ୍ର ହୁଏ, ଯାହାଙ୍କର ପୁନର୍ଭବ-ବନ୍ଧନ ମହେଶ୍ୱର ଛେଦ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି।

Verse 69

न लिंगाराधनात्पुण्यं त्रिषुलोकेषु चापरम् । सर्वतीर्थाभिषेकः स्याल्लिंगस्नानांबु सेवनात्

ତ୍ରିଲୋକରେ ଲିଙ୍ଗାରାଧନାଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଣ୍ୟ ନାହିଁ; ଲିଙ୍ଗସ୍ନାନର ଜଳ ସେବନ କଲେ ସର୍ବତୀର୍ଥାଭିଷେକର ଫଳ ମିଳେ।

Verse 70

तस्माल्लिंगं त्वमप्यर्क समर्चय महेशितुः । संप्राप्तं परमां लक्ष्मीं महातेजोभि जृंभणीम्

ଏହେତୁ ହେ ଅର୍କ! ତୁମେ ମଧ୍ୟ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଲିଙ୍ଗକୁ ସମ୍ୟକ୍ ଅର୍ଚ୍ଚନ କର; ତାହାଦ୍ୱାରା ମହାତେଜରେ ବିସ୍ତାର ପାଉଥିବା ପରମ ଲକ୍ଷ୍ମୀରୂପ ଦିବ୍ୟ ସମୃଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ କରିବ।

Verse 71

इति श्रुत्वा हरेर्वाक्यं तदारभ्य सहस्रगुः । विधाय स्फाटिकं लिंगं मुनेद्यापि समर्चयेत्

ହରିଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ସହସ୍ରଗୁ (ସୂର୍ଯ୍ୟ) ସେହି ସମୟରୁ ସ୍ଫଟିକ ଲିଙ୍ଗ ନିର୍ମାଣ କରି, ହେ ମୁନେ, ଆଜି ମଧ୍ୟ ତାହାକୁ ପୂଜା କରୁଛନ୍ତି।

Verse 72

गुरुत्वेन तदाकल्य विवस्वानादिकेशवम् । तत्रोपतिष्ठतेद्यापि उत्तरेणादिकेशवात्

ଆଦିକେଶବଙ୍କୁ ଗୁରୁ ଭାବେ ମାନି ବିବସ୍ୱାନ (ସୂର୍ଯ୍ୟ) ଆଜି ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ସେବାରେ ଉପସ୍ଥିତ ରହନ୍ତି—ଆଦିକେଶବଙ୍କ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ।

Verse 73

अतः स केशवादित्यः काश्यां भक्ततमोनुदः । समर्चितः सदा देयान्मनसो वांछितं फलम्

ଏହେତୁ କାଶୀରେ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ଅନ୍ଧକାର ନାଶକ କେଶବାଦିତ୍ୟଙ୍କୁ ସଦା ଭକ୍ତିରେ ପୂଜିଲେ ସେ ମନୋବାଞ୍ଛିତ ଫଳ ଦିଅନ୍ତି।

Verse 74

केशवादित्यमाराध्य वाराणस्यां नरोत्तमः । परमं ज्ञानमाप्नोति येन निर्वाणभाग्भवेत्

ବାରାଣସୀରେ କେଶବାଦିତ୍ୟଙ୍କୁ ଆରାଧନା କଲେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ପରମ ଜ୍ଞାନ ପାଏ; ସେହି ଜ୍ଞାନରେ ସେ ନିର୍ବାଣଭାଗୀ ହୁଏ।

Verse 75

तत्र पादोदके तीर्थेकृतसर्वोदकक्रियः । विलोक्य केशवादित्यं मुच्यते जन्मपातकैः

ସେଠାରେ ପାଦୋଦକ ତୀର୍ଥରେ ସମସ୍ତ ଜଳକ୍ରିୟା କରି, କେଶବାଦିତ୍ୟଙ୍କୁ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ଜନ୍ମଜନ୍ମାନ୍ତର ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 76

अगस्ते रथसप्तम्यां रविवारो यदाप्यते । तदा पादोदके तीर्थे आदिकेशव सन्निधौ

ଅଗସ୍ତ (ଭାଦ୍ରପଦ) ମାସରେ ରଥସପ୍ତମୀ ଯଦି ରବିବାରେ ପଡ଼େ, ତେବେ ଆଦିକେଶବ ସନ୍ନିଧିର ପାଦୋଦକ ତୀର୍ଥରେ ବିଶେଷ ପୁଣ୍ୟକାଳ ହୁଏ।

Verse 77

स्नात्वोषसि नरो मौनी केशवादित्यपूजनात् । सप्तजन्मार्जितात्पापान्मुक्तो भवति तत्क्षणात्

ଉଷାକାଳେ ସ୍ନାନ କରି ମୌନ ଧାରଣ କରି କେଶବାଦିତ୍ୟଙ୍କ ପୂଜା କଲେ, ସାତ ଜନ୍ମର ସଞ୍ଚିତ ପାପରୁ ସେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 78

यद्यज्जन्मकृतं पापं मया सप्तसु जन्मसु । तन्मे रोगं च शोकं च माकरी हंतु सप्तमी

ମୋର ସାତ ଜନ୍ମରେ ଯେଯେ ପାପ କରିଛି, ସେସବୁକୁ ଏବଂ ମୋର ରୋଗ ଓ ଶୋକକୁ ମଧ୍ୟ ମାକରୀ ସପ୍ତମୀ ନାଶ କରୁନ୍ତୁ।

Verse 79

एतज्जन्मकृतं पापं यच्च जन्मांतरार्जितम् । मनोवाक्कायजं यच्च ज्ञाताज्ञाते च ये पुनः

ଏହି ଜନ୍ମରେ କରା ପାପ ଓ ଅନ୍ୟ ଜନ୍ମରେ ସଞ୍ଚିତ ପାପ; ମନ, ବାକ୍, କାୟାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଯାହାକି—ଜାଣି କିମ୍ବା ଅଜାଣି—କରାଯାଇଛି।

Verse 80

इति सप्तविधं पापं स्नानान्मे सप्तसप्तिके । सप्तव्याधिसमायुक्तं हर माकरि सप्तमि

ଏହିପରି ସାତ ପ୍ରକାର ପାପ—ମୋର ‘ସପ୍ତ-ସପ୍ତିକ’ ସ୍ନାନଦ୍ୱାରା—ହେ ମାକରୀ ସପ୍ତମୀ, ହରଣ କର; ଏବଂ ସେଥିସହ ଯୁକ୍ତ ସାତ ବ୍ୟାଧିର ସମୂହକୁ ମଧ୍ୟ ଦୂର କର।

Verse 81

एतन्मंत्रत्रयं जप्त्वा स्नात्वा पादोदके नरः । केशवादित्यमालोक्य क्षणान्निष्कलुषो भवेत्

ଏହି ତିନି ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରି ପାଦୋଦକରେ ସ୍ନାନ କରି, କେଶବାଦିତ୍ୟଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରିଲେ ମନୁଷ୍ୟ କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ନିଷ୍କଳୁଷ ହୁଏ।

Verse 82

केशवादित्यमाहात्म्यं शृण्वञ्श्रद्धासमन्वितः । नरो न लिप्यते पापैः शिवभक्तिं च विंदति

ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ କେଶବାଦିତ୍ୟଙ୍କ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଶୁଣୁଥିବା ନର ପାପରେ ଲିପ୍ତ ହୁଏନାହିଁ ଏବଂ ଶିବଭକ୍ତି ମଧ୍ୟ ପାଏ।

Verse 83

स्कंद उवाच । अतः परं शृणु मुने विमलादित्यमुत्तमम् । हरिकेशवने रम्ये वाराणस्यां व्यवस्थितम्

ସ୍କନ୍ଦ କହିଲେ—ହେ ମୁନେ! ଏହାପରେ ଶୁଣ; ବାରାଣସୀର ରମ୍ୟ ହରି-କେଶବ ବନରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଉତ୍ତମ ବିମଲାଦିତ୍ୟଙ୍କ କଥା।

Verse 84

उच्चदेशेभवत्पूर्वं विमलो नाम बाहुजः । स प्राक्तनात्कर्मयोगाद्विमले पथ्यपि स्थितः

ପୂର୍ବେ ଏକ ଉଚ୍ଚ ଦେଶରେ ବାହୁଜ ବଂଶର ‘ବିମଳ’ ନାମକ ପୁରୁଷ ଥିଲେ। ପ୍ରାକ୍ତନ କର୍ମଯୋଗବଳେ ‘ବିମଳ’ ନାମ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ କ୍ଷେମବିପରୀତ ଅବସ୍ଥାରେ ସ୍ଥିତ ହେଲେ।

Verse 85

कुष्ठरोगमवाप्योच्चैस्त्यक्त्वा दारान्गृहं वसु । वाराणसीं समासाद्य ब्रध्नमाराधयत्सुधीः

ଭୟଙ୍କର କୁଷ୍ଠରୋଗରେ ପୀଡିତ ହୋଇ ସେ ସ୍ତ୍ରୀ, ଘର ଓ ଧନ ତ୍ୟାଗ କଲେ। ପରେ ବାରାଣସୀକୁ ପହଞ୍ଚି ସେହି ସୁଧୀ ବ୍ରଧ୍ନ (ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ)ଙ୍କୁ ଆରାଧନା କଲେ।

Verse 86

करवीरैर्जपाभिश्च गंधकैः किंशुकैः शुभैः । रक्तोत्पलैरशोकैश्च स समानर्च भास्करम्

କରବୀର, ଜପା, ସୁଗନ୍ଧିତ ପୁଷ୍ପ, ଶୁଭ କିଂଶୁକ, ରକ୍ତୋତ୍ପଳ ଓ ଅଶୋକ ଫୁଲରେ ସେ ବିଧିପୂର୍ବକ ଭାସ୍କର (ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ)ଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।

Verse 87

विचित्ररचनैर्माल्यैः पाटलाचंपकोद्भवैः । कुंकुमागुरुकर्पूरमिश्रितैः शोणचंदनैः

ପାଟଲା ଓ ଚମ୍ପକ ଫୁଲରୁ ତିଆରି ବିଚିତ୍ର ରଚନାର ମାଳାଦ୍ୱାରା, ଏବଂ କୁଙ୍କୁମ, ଅଗରୁ, କର୍ପୂର ମିଶ୍ରିତ ରକ୍ତଚନ୍ଦନଦ୍ୱାରା—

Verse 88

देवमोहनधूपैश्च बह्वामोदततांबरैः । कर्पूरवर्तिदीपैश्च नैवेद्यैर्घृतपायसैः

ସେ ଦେବମୋହକ ଧୂପରେ, ଅତିସୁଗନ୍ଧିତ ବସ୍ତ୍ରରେ, କର୍ପୂରବର୍ତ୍ତି ଦୀପରେ ଏବଂ ଘିଅ ଓ ପାୟସର ନୈବେଦ୍ୟରେ (ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କୁ) ପୂଜା କଲେ।

Verse 89

अर्घदानैश्च विधिवत्सौरेः स्तोत्रजपैरपि । एवं समाराधयतस्तस्यार्को वरदोभवत्

ଏବଂ ବିଧିମତ୍ ଅର୍ଘ୍ୟଦାନ କରି, ସୌର ସ୍ତୋତ୍ର ଓ ମନ୍ତ୍ରଜପ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ସେ ଏପରି ଆରାଧନା କଲେ; ତେଣୁ ଅର୍କ (ସୂର୍ଯ୍ୟ) ତାଙ୍କ ପାଇଁ ବରଦାତା ହେଲେ।

Verse 90

उवाच च वरं ब्रूहि विमलामलचेष्टित । कुष्ठश्च ते प्रयात्वेष प्रार्थयान्यं वरं पुनः

ତେବେ (ସୂର୍ଯ୍ୟ) କହିଲେ—“ହେ ବିମଳ, ନିର୍ମଳ ଓ ନିଷ୍କଳଙ୍କ ଆଚରଣବାନ! ତୋର ବର କୁହ। ତୋର ଏହି କୁଷ୍ଠ ଏବେ ଦୂର ହେବ; ପୁଣି ଆଉ ଗୋଟିଏ ବର ମାଗ।”

Verse 91

आकर्ण्य विमलश्चेत्थमालापं रश्मिमालिनः । प्रणतो दंडवद्भूमौ संप्रहष्टतनूरुहः

ରଶ୍ମିମାଳିନ (ସୂର୍ଯ୍ୟ)ଙ୍କ ଏହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ବିମଳ ଦଣ୍ଡବତ୍ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପ୍ରଣାମ କଲେ; ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କ ଦେହରେ ରୋମାଞ୍ଚ ହେଲା।

Verse 92

शनैर्विज्ञापयांचक्र एकचक्ररथं रविम् । जगच्चक्षुरमेयात्मन्महाध्वांतविधूनन

ତାପରେ ସେ ବିନୟରେ ଏକଚକ୍ରରଥଧାରୀ ରବିଙ୍କୁ ନିବେଦନ କଲେ—“ହେ ଜଗଚ୍ଚକ୍ଷୁ, ହେ ଅମେୟାତ୍ମନ୍, ହେ ମହାଅନ୍ଧକାରବିଧୂନନ!”

Verse 93

यदि प्रसन्नो भगवन्यदि देयो वरो मम । तदा त्वद्भक्तिनिष्ठा ये कुष्ठं मास्तु तदन्वये

ହେ ଭଗବାନ, ଯଦି ଆପଣ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ମୋତେ ବର ଦେବେ, ତେବେ ଆପଣଙ୍କ ଭକ୍ତିରେ ନିଷ୍ଠ ଲୋକମାନଙ୍କୁ କୁଷ୍ଠ ନ ହେଉ; ତାଙ୍କ ବଂଶରେ ମଧ୍ୟ ତାହା ଉତ୍ପନ୍ନ ନ ହେଉ।

Verse 94

अन्येपि रोगा मा संतु मास्तु तेषां दरिद्रता । मास्तु कश्चन संतापस्त्वद्भक्तानां सहस्रगो

ତାଙ୍କୁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ରୋଗ ମଧ୍ୟ ନ ହେଉ; ତାଙ୍କର ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ମଧ୍ୟ ନ ହେଉ। ଆପଣଙ୍କ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ସହସ୍ର ପ୍ରକାରର କୌଣସି ସନ୍ତାପ କେବେ ମଧ୍ୟ ନ ଆସୁ।

Verse 95

।श्रीसूर्य उवाच । तथास्त्विति महाप्राज्ञ शृण्वन्यं वरमुत्तमम् । त्वयेयं पूजिता मूर्तिरेवं काश्यां महामते

ଶ୍ରୀସୂର୍ଯ୍ୟ କହିଲେ—‘ତଥାସ୍ତୁ’, ହେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ! ଆଉ ଗୋଟିଏ ଉତ୍ତମ ବର ଶୁଣ। ହେ ମହାମତେ, କାଶୀରେ ଏହିପରି ଭାବେ ତୁମେ ଏହି ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ପୂଜା କରିଛ।

Verse 96

अस्याः सान्निध्यमत्राहं न त्यक्ष्यामि कदाचन । प्रथिता तव नाम्ना च प्रतिमैषा भविष्यति

ଏହି (ପ୍ରତିମା)ର ସମୀପରେ ମୋର ସାନ୍ନିଧ୍ୟକୁ ମୁଁ ଏଠାରେ କେବେ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିବି ନାହିଁ। ଏହି ପ୍ରତିମା ତୁମ ନାମରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ।

Verse 97

विमलादित्य इत्याख्या भक्तानां वरदा सदा । सर्वव्याधि निहंत्री च सर्वपापक्षयंकरी

ଏହା ‘ବିମଲାଦିତ୍ୟ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ; ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ସଦା ବରଦାନ ଦେବ—ସମସ୍ତ ବ୍ୟାଧିକୁ ନାଶ କରିବ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପାପକୁ କ୍ଷୟ କରିବ।

Verse 98

इति दत्त्वा वरान्सूर्यस्तत्रैवांतरधीयत । विमलो निर्मलतनुः सोपि स्वभवनं ययौ

ଏଭଳି ବର ଦେଇ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସେଠାରେଇ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ। ବିମଳା ମଧ୍ୟ ନିର୍ମଳ ଦେହ ଓ ନିଷ୍କଳଙ୍କ ହୋଇ ନିଜ ଧାମକୁ ଫେରିଗଲା।

Verse 99

इत्थं स विमलादित्यो वाराणस्यां शुभप्रदः । तस्य दर्शनमात्रेण कुष्ठरोगः प्रणश्यति

ଏଭଳି ବାରାଣସୀରେ ବିମଳାଦିତ୍ୟ ଶୁଭଦାୟକ; ତାଙ୍କର କେବଳ ଦର୍ଶନରେ କୁଷ୍ଠରୋଗ ନଶିଯାଏ।

Verse 100

यश्चैतां विमलादित्यकथां वै शृणुयान्नरः । प्राप्नोति निर्मलां शुद्धिं त्यज्यते च मनोमलैः

ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ବିମଳାଦିତ୍ୟଙ୍କ ଏହି ପବିତ୍ର କଥା ଶୁଣେ, ସେ ନିଷ୍କଳଙ୍କ ଶୁଦ୍ଧି ପାଏ ଏବଂ ମନୋମଳରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 110

यमेशं च यमादित्यं यमेन स्थापितं नमन् । यमतीर्थे कृतस्नानो यमलोकं न पश्यति

ଯମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ ଯମେଶ ଓ ଯମାଦିତ୍ୟଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ନମସ୍କାର କରି, ଯମତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଯମଲୋକକୁ ଦେଖେ ନାହିଁ।

Verse 118

श्रुत्वाध्यायानिमान्पुण्यान्द्वादशादित्यसूचकान् । श्रावयित्वापि नो मर्त्यो दुर्गतिं याति कुत्रचित्

ଦ୍ୱାଦଶ ଆଦିତ୍ୟଙ୍କୁ ସୂଚିତ କରୁଥିବା ଏହି ପୁଣ୍ୟ ଅଧ୍ୟାୟଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଣି—ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଶୁଣାଇ—କୌଣସି ମର୍ତ୍ୟ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଗତିକୁ ଯାଏ ନାହିଁ।

Verse 383

ततस्तपश्चरिष्यामि लोकद्वयमहत्त्वदम् । प्राप्य त्वद्वरदानेन यौवनं सर्वसंमतम्

ତତ୍ପରେ ମୁଁ ଦୁଇ ଲୋକରେ ମହତ୍ତ୍ୱ ଦେଇଥିବା ତପସ୍ୟା କରିବି; ଆପଣଙ୍କ ଦିଆ ବରଦାନରେ ସର୍ବସମ୍ମତ ଯୌବନ ମୁଁ ପାଇଛି।