Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 39

Devanagari script

विधाय विधिवत्तत्र कलशारोपणादिकम् । मणिमाणिक्य चांपेय दुकूलेभाश्वगोधनम्

Transliteration

vidhāya vidhivattatra kalaśāropaṇādikam | maṇimāṇikya cāṃpeya dukūlebhāśvagodhanam

Translation

ସେଠାରେ କଳଶାରୋପଣ ଆଦି ସମସ୍ତ ବିଧିବିଧାନ ଯଥାବିଧି କରି, ସେ ମଣି-ମାଣିକ୍ୟ, ଉତ୍ତମ ମଦ୍ୟ, ମୂଲ୍ୟବାନ ବସ୍ତ୍ର, ଗଜ-ଅଶ୍ୱ ଓ ଗୋଧନ ଦାନରୂପେ ଅର୍ପଣ କଲେ।

Word by Word

• विधाय: having performed/arranged
• विधाय: Kriya (पूर्वक्रिया/पूर्वकर्म)
• Type: Verb
• Root: वि-धा (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभावेन प्रयोगः; धातुः: धा, उपसर्गः: वि

• विधिवत्: according to rule, duly
• विधिवत्: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: विधि (प्रातिपदिक) + वत् (तद्धित)
• Form: अव्यय (adverb), प्रकारवाचक

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb), देशवाचक

• कलशारोपणादिकम्: the placing of the pot and related rites
• कलशारोपणादिकम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कलश (प्रातिपदिक) + आरोपण (कृदन्त/प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; समासः: कलशे आरोपणम् इति षष्ठी/सप्तमी-तत्पुरुषः, तदादि (आदिशब्देन)

• मणि: a gem
• मणि: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: मणि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन (समाहार/द्रव्यवाचक-प्रयोगः)

• माणिक्य: a ruby/jewel
• माणिक्य: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: माणिक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन (द्रव्यवाचक)

• च: and
• च: Sambandha (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)

• आम्पेय: mango drink
• आम्पेय: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: आम्पेय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; आम्रसम्बन्धि पेयम् (mango-drink)

• दुकूल: fine garments/silks
• दुकूल: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: दुकूल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन (collective sense possible)

• इभ: elephant
• इभ: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: इभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• अश्व: horse
• अश्व: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अश्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• गो: cow
• गो: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (सामान्यतः), द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• धनम्: wealth
• धनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: धन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (Avimukta)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and the sages of Naimiṣāraṇya

Visual Art Cues

Scene: A consecration setting in Kāśī: priests arrange kalaśas and ritual vessels; the patron offers heaps of jewels, fine garments, elephants, horses, and cows before a Śaiva shrine.

Characters & Entities

• Śiva (implied by liṅga context)
• Kāśī (context)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma in a tīrtha is fulfilled through correct ritual action and generous dāna offered in devotion to Śiva.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Kāśī sacred field (Kāśīkṣetra) is the setting; the verse supports the broader Kāśī-sthala-māhātmya narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

Kalaśāropaṇa (placing consecration pots) and subsequent charitable offerings (dāna) of valuables, animals, and garments.