Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 60

Devanagari script

वितर्पयंति ये पुण्यास्तृषिताञ्शीतलैर्जलैः । तेऽत्र वै वारुणे लोके सुखसंततिभागिनः

Transliteration

vitarpayaṃti ye puṇyāstṛṣitāñśītalairjalaiḥ | te'tra vai vāruṇe loke sukhasaṃtatibhāginaḥ

Translation

ଯେ ପୁଣ୍ୟବାନ ଲୋକେ ତୃଷ୍ଣାର୍ତ୍ତମାନଙ୍କୁ ଶୀତଳ ଜଳରେ ତୃପ୍ତ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଏଠାରେ ବରୁଣଲୋକରେ ଅଖଣ୍ଡ ସୁଖସନ୍ତତିର ଭାଗୀ ହୁଅନ୍ତି।

Word by Word

• वितर्पयन्ति: they satisfy/refresh
• वितर्पयन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: तृप् (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, बहुवचन; उपसर्गः ‘वि-’ (विशेषेण)

• ये: who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• पुण्याः: virtuous
• पुण्याः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘ये’ इत्यस्य विशेषणम्

• तृषितान्: the thirsty (people)
• तृषितान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तृषित (कृदन्त-प्रातिपदिक; तृष् धातोः क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; कर्मपदं

• शीतलैः: cool
• शीतलैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: शीतल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘जलैः’ इत्यस्य विशेषणम्

• जलैः: with waters
• जलैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: जल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय

• वै: indeed
• वै: Sambandha (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निश्चयार्थक-निपात (particle of emphasis/indeed)

• वारुणे: in Varuṇa’s
• वारुणे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: वारुण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; ‘लोके’ इत्यस्य विशेषणम्

• लोके: world
• लोके: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• सुख: happiness
• सुख: Sambandha (Qualifier in compound/समास)
• Type: Noun
• Root: सुख (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; समासाङ्गम्

• संतति: continuity, succession
• संतति: Sambandha (Qualifier in compound/समास)
• Type: Noun
• Root: संतति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; समासाङ्गम्

• भागिनः: sharers/partakers
• भागिनः: Karta (Predicate nominative/विशेष्य)
• Type: Noun
• Root: भागिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘सुख-संतति-भागिनः’ = सुखसंततिं भजन्ते इति

Speaker

Skanda (deduced: Kāśī Khaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Varuṇa-loka (phala) linked to jaladāna at tīrthas

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣi-audience (contextual)

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim-donor offers a brass lota of cool water to a weary traveler; shaded water-stall with earthen pots; river and ghāṭa nearby; Varuṇa suggested symbolically with a noose and aquatic motifs.

Characters & Entities

• Varuṇa
• Vāruṇa-loka
• Kāśī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Offering water to the thirsty is a high form of compassion and dharma that yields enduring spiritual happiness.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The teaching is framed within Kāśī Māhātmya, where service to pilgrims at sacred waters is especially praised.

What ritualistic prescription is mentioned?

Jala-dāna: giving cool drinking water to the thirsty (a direct, practical charity).