Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 59

Devanagari script

घट्टान्पुण्यतटिन्यादेर्बंधयंति शिलादिभिः । तोयार्थिसुखसिद्ध्यर्थं ये नरास्तेत्र भोगिनः

Transliteration

ghaṭṭānpuṇyataṭinyāderbaṃdhayaṃti śilādibhiḥ | toyārthisukhasiddhyarthaṃ ye narāstetra bhoginaḥ

Translation

ଯେ ନରମାନେ ପୁଣ୍ୟନଦୀ ଆଦି ତୀର୍ଥଜଳରେ ପଥର ଆଦିଦ୍ୱାରା ଘାଟ ନିର୍ମାଣ କରନ୍ତି, ଜଳାର୍ଥୀମାନଙ୍କ ସୁଖ ଓ କାର୍ଯ୍ୟସିଦ୍ଧି ପାଇଁ—ସେମାନେ ସେହି ପୁଣ୍ୟଲୋକରେ ଭୋଗସମୃଦ୍ଧିର ଭୋକ୍ତା ହୁଅନ୍ତି।

Word by Word

• घट्टान्: ghats/steps/embankments
• घट्टान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: घट्ट (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), बहुवचन

• पुण्य: sacred, meritorious
• पुण्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; ‘तटिन्याः’ इत्यस्य विशेषणम्

• तटिन्याः: of the river
• तटिन्याः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तटिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• आदेः: etc., and the like
• आदेः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: आदि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; ‘इत्यादेः/आदि-शब्देन’

• बन्धयन्ति: they build/bind (construct)
• बन्धयन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: बन्ध् (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, बहुवचन

• शिलादिभिः: with stones and the like
• शिलादिभिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: शिला + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन; ‘शिलाभिः इत्यादिभिः’

• तोयार्थि: water-seeker
• तोयार्थि: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तोय + अर्थिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-तत्पुरुष-आधारः; समासाङ्गम् (water-seeker)

• सुख: comfort
• सुख: Sambandha (Purpose relation/अर्थ)
• Type: Noun
• Root: सुख (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; समासाङ्गम्

• सिद्धि: success, accomplishment
• सिद्धि: Sambandha (Purpose relation/अर्थ)
• Type: Noun
• Root: सिद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; समासाङ्गम्

• अर्थम्: for the sake of
• अर्थम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘तोयार्थि-सुख-सिद्धि-अर्थम्’ = प्रयोजनार्थकः समासः

• ये: who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सम्बन्धक-यः-तद्

• नराः: men, people
• नराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (adverb of place)

• भोगिनः: enjoyers, those who enjoy (rewards)
• भोगिनः: Karta (Predicate nominative/विशेष्य)
• Type: Noun
• Root: भोगिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

Speaker

Skanda (deduced: Kāśī Khaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gaṅgā-ghāṭas of Kāśī (generalized to puṇya-taṭinīs)

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis/śrotṛ-gaṇa (contextual)

Visual Art Cues

Scene: Pilgrims descend newly built stone steps into a sacred river; masons place slabs; donors offer waterpots and lamps; the river glows at dawn with temple spires behind.

Characters & Entities

• Kāśī
• Puṇya-taṭinī (sacred river)
• Ghāṭa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Public service done for pilgrims—especially ensuring access to sacred water—becomes a powerful source of merit and auspicious reward.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī’s sacred riverfront culture (ghāṭas on holy rivers), a hallmark of Kāśī Māhātmya within the Skanda Purāṇa.

What ritualistic prescription is mentioned?

Constructing ghāṭas/bathing access on holy waters as a form of dharmic dāna-sevā (charitable infrastructure for pilgrims).