Adhyaya 8

Verse 1

युधिष्ठिर उवाच । धर्मारण्यकथां पुण्यां श्रुत्वा तृप्तिर्न मे विभो । यदायदा कथयसि तदा प्रोत्सहते मनः । अतः परं किमभवत्परं कौतूहलं हि मे

ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ—ହେ ବିଭୋ! ଧର୍ମାରଣ୍ୟର ପୁଣ୍ୟ କଥା ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ତୃପ୍ତି ହୁଏ ନାହିଁ। ଆପଣ ଯେତେବେଳେ ଯେତେବେଳେ କହନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ମୋ ମନ ଅଧିକ ଉତ୍ସୁକ ହୁଏ। ତେଣୁ ପରେ କ’ଣ ହେଲା? ମୋର କୌତୁହଳ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବଡ଼।

Verse 2

व्यास उवाच । शृणु पार्थ महापुण्यां कथां स्कंदपुराणजाम् । स्थाणुनोक्तां च स्कंदाय धर्मारण्योद्भवां शुभाम्

ବ୍ୟାସ କହିଲେ—ହେ ପାର୍ଥ! ସ୍କନ୍ଦପୁରାଣଜନିତ ଏହି ମହାପୁଣ୍ୟ କଥା ଶୁଣ। ଧର୍ମାରଣ୍ୟରୁ ଉଦ୍ଭବିତ ଏହି ଶୁଭ କଥା ସ୍ଥାଣୁ (ଶିବ) ସ୍କନ୍ଦଙ୍କୁ କହିଥିଲେ।

Verse 3

सर्वतीर्थस्य फलदां सर्वोपद्रवनाशिनीम् । कैलासशिखरासीनं देवदेवं जगद्गुरुम् । पंचवक्त्रं दशभुजं त्रिनेत्रं शूलपाणिनम्

ସେ (କଥା) ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥର ଫଳ ଦେଇଥାଏ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଉପଦ୍ରବ ନାଶ କରେ। ତାହାରେ କୈଲାସଶିଖରରେ ଆସୀନ ଦେବଦେବ, ଜଗଦ୍‌ଗୁରୁ—ପଞ୍ଚବକ୍ତ୍ର, ଦଶଭୁଜ, ତ୍ରିନେତ୍ର, ଶୂଳପାଣି—ଙ୍କ ବର୍ଣ୍ଣନା ଅଛି।

Verse 4

कपालखटवांगकरं नागयज्ञोपवीतिनम् । गणैः परिवृतं तत्र सुरासुरनमस्कृतम्

ହାତରେ କପାଳ ଓ ଖଟ୍ୱାଙ୍ଗ ଧାରଣ କରି, ନାଗକୁ ଯଜ୍ଞୋପବୀତ ଭାବେ ପିନ୍ଧି, ସେଠାରେ ଗଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବୃତ ଥିଲେ; ଦେବ ଓ ଅସୁର ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରୁଥିଲେ।

Verse 5

नानारूपगुणैर्गीतं नारदप्रमुखैर्युतम् । गंधर्वैश्चाप्सरोभिश्च सेवितं तमुमापतिम् । तत्रस्थं च महादेवं प्रणिपत्याब्रवीत्सुतः

ଉମାପତି ନାନାରୂପ ଓ ଗୁଣଯୁକ୍ତ ସ୍ତୋତ୍ରରେ ଗୀତ ହେଉଥିଲେ; ନାରଦ ଆଦି ତାଙ୍କ ସହ ଥିଲେ; ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ସେବା କରୁଥିଲେ। ସେଠାରେ ଥିବା ମହାଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ପୁତ୍ର (ସ୍କନ୍ଦ) କହିଲେ।

Verse 6

स्कंद उवाच । स्वामिन्निंद्रादयो देवा ब्रह्माद्याश्चैव सर्वशः । तव द्वारे समायातान्त्वद्दर्शनैकलालसाः । किमाज्ञापयसे देव करवाणि तवाग्रतः

ସ୍କନ୍ଦ କହିଲେ—ହେ ସ୍ୱାମୀ! ଇନ୍ଦ୍ରାଦି ଦେବମାନେ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଦି ସମସ୍ତେ କେବଳ ଆପଣଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଲାଗି ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରେ ଆସିଛନ୍ତି। ହେ ଦେବ! ଆପଣ କ’ଣ ଆଜ୍ଞା କରୁଛନ୍ତି? ଆପଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖେ ମୁଁ କ’ଣ କରିବି?

Verse 7

व्यास उवाच । स्कंदस्य वचनं श्रुत्वा आसनादुत्थितो हरः । वृषभं न समारूढो गंतुकामोऽभवत्तदा

ବ୍ୟାସ କହିଲେ—ସ୍କନ୍ଦଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ହର (ଶିବ) ଆସନରୁ ଉଠିଲେ। ବୃଷଭରେ ଆରୋହଣ ନ କରି ତେବେ ସେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ।

Verse 8

गतुकामं शिवं दृष्ट्वा स्कंदो वाक्यमथाब्रवीत्

ପ୍ରସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଶିବଙ୍କୁ ଦେଖି ସ୍କନ୍ଦ ତେବେ ଏହି ବଚନ କହିଲେ।

Verse 9

स्कंद उवाच । किं कार्यं देव देवानां यत्त्वमाहूयसे त्वरम् । वृषं त्यक्त्वा कृपासिंधो कृपास्ति यदि मे वद

ସ୍କନ୍ଦ କହିଲେ—ହେ ଦେବ! ଦେବମାନଙ୍କ କ’ଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଯେ ଆପଣଙ୍କୁ ଏତେ ତ୍ୱରାରେ ଡାକାଯାଉଛି? ହେ କୃପାସିନ୍ଧୁ! ବୃଷଭକୁ ମଧ୍ୟ ଛାଡ଼ି—ଯଦି ମୋପରେ କୃପା ଥାଏ ତେବେ କହନ୍ତୁ।

Verse 10

देवदानव युद्धं वा किं कार्यं वा महत्तरम्

ଏହା କି ଦେବ-ଦାନବ ଯୁଦ୍ଧ, ନା କି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଆହୁରି ମହତ୍ତର କାର୍ଯ୍ୟ?

Verse 11

शिव उवाच । शृणुष्वैकाग्रमनसा येनाहं व्यग्रचेतसः । अस्ति स्थानं महापुण्यं धर्म्मारण्यं च भूतले

ଶିବ କହିଲେ—ଏକାଗ୍ର ମନେ ଶୁଣ; ମୋ ଚିତ୍ତ ଉତ୍କଣ୍ଠିତ। ଭୂତଳରେ ଏକ ମହାପୁଣ୍ୟ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଛି—ଧର୍ମାରଣ୍ୟ ନାମକ ପୁଣ୍ୟବନ।

Verse 12

तत्रापि गंतुकामोऽहं देवैः सह षडाननः

ହେ ଷଡାନନ! ମୁଁ ମଧ୍ୟ ସେହି ସ୍ଥାନକୁ ଯିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି—ଦେବମାନଙ୍କ ସହିତ।

Verse 13

स्कंद उवाच । तत्र गत्वा महादेव किं करिष्यसि सांप्रतम् । तन्मे ब्रूहि जगन्नाथ कृत्यं सर्वमशेषतः

ସ୍କନ୍ଦ କହିଲେ—ହେ ମହାଦେବ! ସେଠାକୁ ଯାଇ ଏବେ ଆପଣ କ’ଣ କରିବେ? ହେ ଜଗନ୍ନାଥ! ଆପଣଙ୍କ ସମସ୍ତ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଓ କୃତ୍ୟ କିଛି ଛାଡ଼ିନାହିଁ ମୋତେ କହନ୍ତୁ।

Verse 14

शिव उवाच । श्रूयतां वचनं पुत्र मनसोल्हादकारणम् । आदितः सर्व्ववृत्तानां सृष्टि स्थितिकरं महत्

ଶିବ କହିଲେ—ପୁତ୍ର! ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ମୋ ବଚନ ଶୁଣ। ଆଦିଠାରୁ ସମସ୍ତ ବୃତ୍ତାନ୍ତର ସୃଷ୍ଟି ଓ ସ୍ଥିତିର କାରଣ ହୋଇଥିବା ସେଇ ମହା ଆଖ୍ୟାନ ମୁଁ କହିବି।

Verse 15

परंतु प्रलये जाते सर्वतस्तमसा वृतम् । आसीदेकं तदा ब्रह्म निर्गुणं बीजमव्ययम्

କିନ୍ତୁ ପ୍ରଳୟ ଘଟି ସମସ୍ତଦିଗରେ ଅନ୍ଧକାର ଆବୃତ ହେଲାବେଳେ, ସେତେବେଳେ ଏକମାତ୍ର ବ୍ରହ୍ମ ଥିଲା—ନିର୍ଗୁଣ, ଅବ୍ୟୟ ବୀଜସ୍ୱରୂପ।

Verse 16

निर्मितं वै गुणैरादौ मह द्द्रव्यं प्रचक्ष्यते

ଆଦିରେ ଗୁଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ଯେ ମହତ୍ତତ୍ତ୍ୱ, ତାହାକୁ ‘ମହତ୍’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 17

महाकल्पे च संप्राप्ते चराचरे क्षयं गते । जलरूपी जगन्नाथो रममाणस्तु लीलया

ମହାକଳ୍ପ ଆସିଲେ, ଚରାଚର ସମସ୍ତଙ୍କ କ୍ଷୟ ହେଲାପରେ, ଜଳରୂପୀ ଜଗନ୍ନାଥ ଲୀଳାରେ ରମଣ କରି ଅବସ୍ଥିତ ରହିଲେ।

Verse 18

चिरकाले गते सोपि पृथिव्यादिसुतत्त्वकैः । वृक्षमुत्पादयामासायुतशाखामनोरमम्

ଦୀର୍ଘକାଳ ଗତ ହେଲାପରେ, ପୃଥିବୀ ଆଦି ସୂକ୍ଷ୍ମତତ୍ତ୍ୱମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେ ଦଶସହସ୍ର ଶାଖାଯୁକ୍ତ ମନୋହର ବୃକ୍ଷ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ।

Verse 19

फलैर्विशालैराकीर्णं स्कंधकांडादिशोभितम् । फलौघाढ्यो जटायुक्तो न्यग्रो धो विटपो महान्

ସେ ବିଶାଳ ଫଳରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ସ୍କନ୍ଧ-କାଣ୍ଡ-ଶାଖାଦିରେ ଶୋଭିତ, ଫଳଗୁଚ୍ଛରେ ସମୃଦ୍ଧ, ଝୁଲନ୍ତା ଜଟାଯୁକ୍ତ—ଏକ ମହାନ୍ ନ୍ୟଗ୍ରୋଧ (ବଟ) ବୃକ୍ଷ ଥିଲା।

Verse 20

बालभावं ततः कृत्वा वासुदेवो जनार्द्दनः । शेतेऽसौ वटपत्रेषु विश्वं निर्मातुमुत्सुकः

ତାପରେ ବାସୁଦେବ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ବାଳଭାବ ଧାରଣ କରି, ବିଶ୍ୱ ନିର୍ମାଣକୁ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ ବଟପତ୍ର ଉପରେ ଶୟନ କଲେ।

Verse 21

सनाभिकमले विष्णो र्जातो ब्रह्मा हि लोककृत् । सर्वं जलमयं पश्यन्नानाकारमरूपकम्

ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନାଭିକମଳରୁ ଲୋକକର୍ତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମା ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଚାରିଦିଗେ ଦେଖି ସେ ସବୁକିଛିକୁ ଜଳମୟ, ନିରାକାର, ତଥାପି ନାନାରୂପେ ପ୍ରକଟ ହେବାଯୋଗ୍ୟ ଦେଖିଲେ।

Verse 22

तं दृष्ट्वा सहसोद्वेगाद्ब्रह्मा लोकपितामहः । इदमाह तदा पुत्र किं करो मीति निश्चितम्

ତାହା ଦେଖି ଲୋକପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ହଠାତ୍ ଉଦ୍ବିଗ୍ନ ହେଲେ। ତେବେ ସେ କହିଲେ—“ହେ ପୁତ୍ର, ମୁଁ କ’ଣ କରିବି?”—ଏପରି ମନେ ନିଶ୍ଚୟ କରି।

Verse 23

खे जजान ततो वाणी देवात्सा चाशरीरिणी । तपस्तप विधे धातर्यथा मे दर्शनं भवेत्

ତାପରେ ଆକାଶରେ ଦେବତାଙ୍କ ଅଶରୀରୀ ବାଣୀ ଉଦ୍ଭବିଲା: “ହେ ବିଧାତା, ତପ କର; ଯେପରି ମୋର ଦର୍ଶନ ତୋତେ ହେବ।”

Verse 24

तच्छ्रुत्वा वचनं तत्र ब्रह्मा लोकपितामहः । प्रातप्यत तपो घोरं परमं दुष्करं महत्

ସେଇ ବଚନ ଶୁଣି ଲୋକପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ସେଠାରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଘୋର, ପରମ, ଅତିଦୁଷ୍କର ଓ ମହାନ ତପ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।

Verse 25

प्रहसन्स तदा बालरूपेण कमलापतिः । उवाच मधुरां वाचं कृपालुर्बाल लीलया

ତେବେ କମଲାପତି (ଲକ୍ଷ୍ମୀପତି) ଶିଶୁରୂପେ ହସି, କୃପାଳୁ ହୋଇ ଶିଶୁଲୀଳା ପରି ମଧୁର ବଚନ କହିଲେ।

Verse 26

श्रीविष्णुरुवाच । पुत्र त्वं विधिना चाद्य कुरु ब्रह्मांडगोलके । पातालं भूतलं चैव सिंधुसागरकाननम्

ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ—ହେ ପୁତ୍ର, ଏବେ ବିଧିଅନୁସାରେ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ-ଗୋଳକ ମଧ୍ୟରେ ପାତାଳ, ଭୂତଳ ଏବଂ ନଦୀ-ସମୁଦ୍ର-ବନର ପ୍ରଦେଶମାନ ସୃଷ୍ଟି କର।

Verse 27

वृक्षाश्च गिरयो द्विपदाः पशवस्तथा । पक्षिणश्चैव गंधर्वाः सिद्धा यक्षाश्च राक्षसाः

(ତୁମେ) ବୃକ୍ଷ ଓ ପର୍ବତ, ଦ୍ୱିପଦ ଓ ପଶୁ, ଏବଂ ପକ୍ଷୀ; ସହିତ ଗନ୍ଧର୍ବ, ସିଦ୍ଧ, ଯକ୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କର।

Verse 28

श्वापदाद्याश्च ये जीवाश्चतुराशीतियोनयः । उद्भिज्जाः स्वेदजाश्चैव जरायुजास्तथांडजाः

ଏବଂ ଶ୍ୱାପଦାଦି ଜୀବମାନେ—ଚଉରାଶି ଯୋନି—ଉଦ୍ଭିଜ୍ଜ, ସ୍ୱେଦଜ, ଜରାୟୁଜ ଓ ଅଣ୍ଡଜ—ଏସବୁକୁ ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କର।

Verse 29

एकविंशतिलक्षाणि एकैकस्य च योनयः । कुरु त्वं सकलं चाशु इत्युक्त्वांतरधीयत । ब्रह्मणा निर्मितं सर्वं ब्रह्मांडं च यथोदितम्

ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶ୍ରେଣୀ ପାଇଁ ଏକୋଇଶ-ଏକୋଇଶ ଲକ୍ଷ ଯୋନି ଅଛି। ଏ ସବୁକୁ ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ସୃଷ୍ଟି କର—ଏହା କହି ଭଗବାନ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ। ପରେ ବ୍ରହ୍ମା ସମସ୍ତକୁ ନିର୍ମାଣ କଲେ, ଏବଂ କହିଥିବା ପରି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ପ୍ରକଟ ହେଲା।

Verse 30

यस्मिन्पितामहो जज्ञे प्रभुरेकः प्रजापतिः । स्थाणुः सुरगुरुर्भानुः प्रचेताः परमेष्ठिनः

ସେହି ସୃଷ୍ଟିକ୍ରମରେ ପିତାମହଙ୍କ ଜନ୍ମ ହେଲା—ଏକମାତ୍ର ପ୍ରଭୁ ପ୍ରଜାପତି; ଯିଏ ସ୍ଥାଣୁ, ସୁରଗୁରୁ, ଭାନୁ, ପ୍ରଚେତାଃ ଓ ପରମେଷ୍ଠି ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

Verse 31

यथा दक्षो दक्षपुत्रा स्तथा सप्तर्षयश्च ये । ततः प्रजानां पतयः प्राभवन्नेकविंशतिः

ଯେପରି ଦକ୍ଷ ଓ ଦକ୍ଷପୁତ୍ରମାନେ ପ୍ରଜାସୃଷ୍ଟିର ପ୍ରବର୍ତ୍ତକ ହେଲେ, ସେପରି ସପ୍ତର୍ଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ହେଲେ। ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ପରେ ପ୍ରଜାଙ୍କର ଏକୋଇଶ ଅଧିପତି—ପ୍ରଜାପତି—ପ୍ରକଟ ହେଲେ।

Verse 32

पुरुषश्चाप्रमेयश्च एवं वंश्यर्षयो विदुः । विश्वेदेवास्तथादित्या वसव श्चाश्विनावपि

ବଂଶପରମ୍ପରା ଜାଣୁଥିବା ଋଷିମାନେ ଏପରି ଜାଣନ୍ତି—ପୁରୁଷ ଓ ଅପ୍ରମେୟ ତତ୍ତ୍ୱ; ତଥା ବିଶ୍ୱେଦେବ, ଆଦିତ୍ୟ, ବସୁ ଏବଂ ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ ମଧ୍ୟ ଦିବ୍ୟ କ୍ରମରେ ଉଦ୍ଭବିତ ହେଲେ।

Verse 33

यक्षाः पिशाचाः साध्याश्च पितरो गुह्यकास्तथा । ततः प्रसूता विद्वांसो ह्यष्टौ ब्रह्मर्षयोऽमलाः

ଯକ୍ଷ, ପିଶାଚ, ସାଧ୍ୟ, ପିତୃଗଣ ଏବଂ ଗୁହ୍ୟକମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ସେହି ଏକେ ସୃଷ୍ଟିପ୍ରବାହରୁ ଶୁଦ୍ଧଜ୍ଞାନେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଆଠ ନିର୍ମଳ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି ଜନ୍ମିଲେ।

Verse 34

राजर्षयश्च बहवः सर्वे समुदिता गुणैः । द्यौरापः पृथिवी वायुरंतरिक्षं दिशस्तथा

ବହୁ ରାଜର୍ଷି ମଧ୍ୟ ଉଦ୍ଭବିତ ହେଲେ, ସମସ୍ତେ ଗୁଣସମୃଦ୍ଧ। ଏବଂ ଦ୍ୟୌଃ (ସ୍ୱର୍ଗ), ଆପଃ (ଜଳ), ପୃଥିବୀ, ବାୟୁ, ଅନ୍ତରିକ୍ଷ ଓ ଦିଗମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।

Verse 35

संवत्सरार्तवो मासाः पक्षाहोरात्रयः क्रमात् । कलाकाष्ठामुहूर्तादि निमे षादि लवास्तथा

କ୍ରମକ୍ରମେ ସଂବତ୍ସର, ଋତୁ, ମାସ, ପକ୍ଷ, ଦିନ-ରାତି ପ୍ରକଟ ହେଲା; ଏବଂ କାଳର ପରିମାଣ—କଳା, କାଷ୍ଠା, ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଆଦି—ନିମେଷ ଓ ଲବ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଧ୍ୟ ଉଦ୍ଭବିତ ହେଲା।

Verse 36

ग्रहचक्रं सनक्षत्रं युगा मन्वन्तरादयः । यच्चान्यदपि तत्सर्वं संभूतं लोकसाक्षिकम्

ନକ୍ଷତ୍ରସହିତ ଗ୍ରହଚକ୍ର, ଯୁଗ, ମନ୍ୱନ୍ତର ଆଦି ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଯାହା କିଛି ଅଛି—ସେ ସମସ୍ତେ ଲୋକମାନଙ୍କର ସାକ୍ଷୀ ଓ ଜଗତର ଆଧାରରୂପେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।

Verse 37

यदिदं दृश्यते चक्रं किंचि त्स्थावरजंगमम् । पुनः संक्षिप्यते पुत्र जगत्प्राप्ते युगक्षये

ଏହି ଦୃଶ୍ୟମାନ ଘୂର୍ଣ୍ଣନଚକ୍ର—ସ୍ଥାବର କିମ୍ବା ଜଙ୍ଗମ ଯାହା କିଛି—ହେ ପୁତ୍ର, ଯୁଗକ୍ଷୟେ ଜଗତ ପହଞ୍ଚିଲେ ପୁନଃ ସଂକୋଚିତ ହୋଇ ଲୟ ପାଏ।

Verse 38

यथर्तावृतुलिंगानि नामरूपाणि पर्यये । दृश्यन्ते तानि तान्येव तथा वत्स युगादिकम्

ଯେପରି ଋତୁପରିବର୍ତ୍ତନରେ ସେମାନଙ୍କର ଲକ୍ଷଣ ଓ ସେଇ ନାମ-ରୂପ ପୁନଃପୁନଃ ଦେଖାଯାଏ, ସେପରି ହେ ବତ୍ସ, ଯୁଗାଦି ଚକ୍ର ମଧ୍ୟ ପୁନରାବୃତ୍ତି ହୁଏ।

Verse 39

शिव उवाच । अतः परं प्रवक्ष्यामि कथां पौराणिकीं शुभाम् । ब्रह्मणश्च तथा पुत्र वंशस्यैवानुकीर्तनम्

ଶିବ କହିଲେ—ଏହା ପରେ ମୁଁ ଏକ ଶୁଭ ପୌରାଣିକ କଥା ପ୍ରବଚନ କରିବି; ଏବଂ ହେ ପୁତ୍ର, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ବଂଶକୁ ମଧ୍ୟ କ୍ରମେ ଅନୁକୀର୍ତ୍ତନ କରିବି।

Verse 40

ब्रह्मणो मानसाः पुत्रा विदिताः षण्महर्षयः । मरीचिरत्र्यंगिरसौ पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମାନସପୁତ୍ର ଛଅ ମହର୍ଷି ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ—ମରୀଚି, ଅତ୍ରି, ଅଙ୍ଗିରା, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ପୁଲହ ଏବଂ କ୍ରତୁ।

Verse 41

मरीचेः कश्यपः पुत्रः कश्यपाच्चरमाः प्रजाः । प्रजज्ञिरे महाभागा दक्षकन्यास्त्रयोदश

ମରୀଚିଙ୍କ ପୁତ୍ର କଶ୍ୟପ ଥିଲେ। କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ନେଇ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପ୍ରଜାମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦକ୍ଷଙ୍କ ତେରଜଣ ମହାଭାଗ୍ୟ କନ୍ୟା ଜନ୍ମିଲେ।

Verse 42

अदितिर्दितिर्दनुः काला दनायुः सिंहिका तथा । क्रोधा प्रोवा वसिष्ठा च विनता कपिला तथा

ଅଦିତି, ଦିତି, ଦନୁ, କାଳା, ଦନାୟୁ ଓ ସିଂହିକା; ତଥା କ୍ରୋଧା, ପ୍ରୋବା, ବସିଷ୍ଠା, ବିନତା ଓ କପିଲା—ଏମାନେ ଦକ୍ଷଙ୍କ କନ୍ୟାମାନେ ବୋଲି କୀର୍ତ୍ତିତ।

Verse 43

कण्डूश्चैव सुनेत्रा च कश्यपाय ददौ तदा । अदित्यां द्वादशादित्याः संजाता हि शुभाननाः

ତେବେ କଣ୍ଡୂ ଓ ସୁନେତ୍ରାକୁ ମଧ୍ୟ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଦିଆଗଲା। ଅଦିତିଙ୍କୁ ନେଇ ଦ୍ୱାଦଶ ଆଦିତ୍ୟ ଜନ୍ମିଲେ—ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ଶୁଭମୁଖ।

Verse 44

सूर्याद्वै धर्मराड् जज्ञे ते नेदं निर्मितं पुरा । धर्मेण निर्मितं दृष्ट्वा धर्मारण्यमनुत्तमम् । धर्मारण्यमिति प्रोक्तं यन्मया स्कन्द पुण्यदम्

ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ନେଇ ଧର୍ମରାଟ୍ ଜନ୍ମିଲେ; ପୁରାତନ କାଳରେ ସେଇ ଏହି ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ର ନିର୍ମାଣ କଲେ। ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ଏହି ଅନୁତ୍ତମ ଅରଣ୍ୟକୁ ଦେଖି ଏହା ‘ଧର୍ମାରଣ୍ୟ’ ବୋଲି କୁହାଗଲା—ହେ ସ୍କନ୍ଦ, ଏହା ପୁଣ୍ୟଦାୟକ ବୋଲି ମୁଁ ଘୋଷଣା କରୁଛି।

Verse 45

स्कन्द उवाच । धर्मारण्यस्य चाख्यानं परमं पावनं तथा । श्रोतुमिच्छामि तत्सर्वं कथयस्व महेश्वर

ସ୍କନ୍ଦ କହିଲେ—“ଧର୍ମାରଣ୍ୟର ସେହି ପରମ ପାବନ ଆଖ୍ୟାନ ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି। ହେ ମହେଶ୍ୱର, ସବୁ କଥା କହନ୍ତୁ।”

Verse 46

ईश्वर उवाच । इन्द्राद्याः सकला देवा अन्वयुर्ब्रह्मणा सह । अहं वै तत्र यास्यामि क्षेत्रं पापनिषूदनम्

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ଇନ୍ଦ୍ରାଦି ସମସ୍ତ ଦେବତା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସହ ଅନୁସରଣ କଲେ। ମୁଁ ମଧ୍ୟ ସେଠାକୁ ଯିବି—ପାପନାଶକ ସେହି ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରକୁ।

Verse 47

स्कन्द उवाच । अहमप्यागमिष्यामि तं द्रष्टुं शशिशे खर

ସ୍କନ୍ଦ କହିଲେ—ମୁଁ ମଧ୍ୟ ସେହି ପୁଣ୍ୟସ୍ଥାନକୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଆସିବି।

Verse 48

सूत उवाच । ततः स्कन्दस्तथा रुद्रः सूर्यश्चैवानिलोऽनलः । सिद्धाश्चैव सगन्धर्वास्तथैवाप्सरसः शुभाः

ସୂତ କହିଲେ—ତାପରେ ସ୍କନ୍ଦ, ରୁଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ବାୟୁ ଓ ଅଗ୍ନି; ସିଦ୍ଧମାନେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ସହ, ଏବଂ ଶୁଭ ଅପ୍ସରାମାନେ ମଧ୍ୟ (ସମସ୍ତେ) ସମବେତ ହେଲେ।

Verse 49

पिशाचा गुह्यकाः सर्व इन्द्रो वरुण एव च । नागाः सर्वाः समाजग्मुः शुक्रो वाचस्पतिस्तथा

ସମସ୍ତ ପିଶାଚ ଓ ଗୁହ୍ୟକ ଆସିଲେ; ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବରୁଣ ମଧ୍ୟ। ସମସ୍ତ ନାଗ ସେଠାରେ ସମାଗତ ହେଲେ—ଶୁକ୍ର ଓ ବୃହସ୍ପତି ମଧ୍ୟ।

Verse 50

ग्रहाः सर्वे सनक्षत्रा वसवोऽष्टौ ध्रुवा दयः । अंतरिक्षचराः सर्वे ये चान्ये नगवासिनः

ନକ୍ଷତ୍ରସହିତ ସମସ୍ତ ଗ୍ରହ ଆସିଲେ; ଅଷ୍ଟ ବସୁ ଓ ଧ୍ରୁବାଦିମାନେ ମଧ୍ୟ। ଅନ୍ତରିକ୍ଷରେ ଚରଣ କରୁଥିବା ସମସ୍ତେ, ଏବଂ ପର୍ବତବାସୀ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ (ସମସ୍ତେ) ସମବେତ ହେଲେ।

Verse 51

ब्रह्मादयः सुराः सर्वे वैकुण्ठं परया मुदा । मन्त्रणार्थं तदा ब्रह्मा विष्णवेऽमितते जसे

ତେବେ ବ୍ରହ୍ମାଦି ସମସ୍ତ ଦେବତା ପରମ ଆନନ୍ଦରେ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ପରାମର୍ଶାର୍ଥେ ଲୋକପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ଅମିତ ତେଜସ୍ବୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସମୀପ କଲେ।

Verse 52

गत्वा तस्मिंश्च वैकुण्ठे ब्रह्मा लोकपितामहः । ध्यात्वा मुहूर्तमाचष्ट विष्णुं प्रति सुहर्षितः

ସେହି ବୈକୁଣ୍ଠଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚି ଲୋକପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା କ୍ଷଣମାତ୍ର ଧ୍ୟାନ କଲେ; ପରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।

Verse 53

ब्रह्मोवाच । कृष्ण कृष्ण महाबाहो कृपालो परमेश्वर । स्रष्टा त्वं चैव हर्ता त्वं त्वमेव जगतः पिता

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ— “କୃଷ୍ଣ, କୃଷ୍ଣ! ହେ ମହାବାହୋ, ହେ କୃପାଳୁ ପରମେଶ୍ୱର! ତୁମେଇ ସ୍ରଷ୍ଟା, ତୁମେଇ ସଂହାରକ; ତୁମେଇ ଜଗତର ପିତା।”

Verse 54

नमस्ते विष्णवे सौम्य नमस्ते गरुडध्वज । नमस्ते कम लाकांत नमस्तेब्रह्मरूपिणे

ହେ ସୌମ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ହେ ଗରୁଡଧ୍ୱଜ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ହେ କମଳାକାନ୍ତ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ହେ ବ୍ରହ୍ମରୂପୀ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 55

नमस्ते मत्स्यरूपाय विश्वरूपाय वै नमः । नमस्ते दैत्यनाशाय भक्तानामभयाय च

ମତ୍ସ୍ୟରୂପୀ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ବିଶ୍ୱରୂପୀ ତୁମକୁ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର। ଦୈତ୍ୟନାଶକ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର, ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ଅଭୟ ଦେଉଥିବା ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 56

कंसघ्नाय नमस्तेस्तु बलदैत्यजिते नमः । ब्रह्मणैवं स्तुतश्चासीत्प्रत्यक्षोऽसौ जनार्द्दनः

ହେ କଂସଘ୍ନ! ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ହେ ବଳ ଦୈତ୍ୟଜିତ! ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ବ୍ରହ୍ମା ଏଭଳି ସ୍ତୁତି କରିବାରୁ ସେଇ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ହେଲେ।

Verse 57

पीतांबरो घनश्यामो नागारिकृतवाहनः । चतुर्भुजो महा तेजाः शंखचक्रगदाधरः

ସେ ପୀତାମ୍ବର ପରିଧାନ କରି, ଘନମେଘ ସଦୃଶ ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ; ନାଗକୁ ବାହନ କରିଥିଲେ। ଚତୁର୍ଭୁଜ, ମହାତେଜସ୍ବୀ, ଶଙ୍ଖ-ଚକ୍ର-ଗଦାଧାରୀ ଥିଲେ।

Verse 58

स्तूयमानः सुरैः सर्वैः स देवोऽमितविक्रमः । विद्याधरैस्तथा नागैः स्तूयमानश्च सर्वशः

ସେ ଅମିତବିକ୍ରମ ଦେବ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତିତ ହେଉଥିଲେ; ଏବଂ ବିଦ୍ୟାଧର ଓ ନାଗମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ—ସବୁଦିଗରୁ ସର୍ବତ୍ର ସ୍ତୁତି ହେଉଥିଲା।

Verse 59

उत्तस्थौ स तदा देवो भास्करामितदीप्तिमान् । कोटिरत्नप्रभाभास्वन्मुकुटादिविभूषितः

ତେବେ ସେ ଦେବ ଉଠିଲେ—ଅସଂଖ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ ଦୀପ୍ତିମାନ। କୋଟି ରତ୍ନର ପ୍ରଭାରେ ଝଲମଲ କରୁଥିବା ମୁକୁଟ ଆଦି ଆଭୂଷଣରେ ସେ ବିଭୂଷିତ ଥିଲେ।