Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 35

Devanagari script

स्त्रीणां वरमनुस्मृत्य यथाकाम्यथवा भवेत् । दिवाभिगमनं पुंसामनायुष्यं परं मतम्

Transliteration

strīṇāṃ varamanusmṛtya yathākāmyathavā bhavet | divābhigamanaṃ puṃsāmanāyuṣyaṃ paraṃ matam

Translation

ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ଇଚ୍ଛାକୁ ବିଚାରକୁ ନେଲେ ମଧ୍ୟ, ଦିନରେ ସ୍ତ୍ରୀ ସଙ୍ଗ କରିବା ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ଆୟୁଷ ନାଶକାରୀ ବୋଲି ମାନାଯାଏ।

Word by Word

• स्त्रीणाम्: of women
• स्त्रीणाम्: Shashthi-Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: स्त्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), बहुवचन

• वरम्: a boon/choice
• वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन

• अनुस्मृत्य: having remembered/considered
• अनुस्मृत्य: Kriya (Gerundial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: अनु+स्मृ (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund), पूर्वकालिक क्रिया

• यथाकामि: as desired/according to wish
• यथाकामि: Kriya-Visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय) + कामिन् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समासः; अव्ययवत् प्रयोगः (adverb)

• अथवा: or
• अथवा: Sambandha/Conjunction
• Type: Indeclinable
• Root: अथवा (अव्यय)
• Form: समुच्चय/विकल्पार्थक अव्यय (conjunction)

• भवेत्: may be/should be
• भवेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (सम्भावना/आज्ञा), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• दिवा: by day
• दिवा: Kriya-Visheshana (Time/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: दिवा (अव्यय)
• Form: कालवाचक अव्यय (adverb of time)

• अभिगमनम्: approach/sexual intercourse
• अभिगमनम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अभि+गम् (धातु) + अन (कृत्) → अभिगमन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; भाववाचक (action-noun)

• पुंसाम्: of men
• पुंसाम्: Shashthi-Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: पुम्स्/पुंस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), बहुवचन

• अनायुष्यम्: not conducive to long life
• अनायुष्यम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अन् (नञ्) + आयुष्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; नञ्-तत्पुरुषः; विशेषणम्

• परम्: great/utter
• परम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्

• मतम्: considered/held (as)
• मतम्: Karta (Predicate/प्रत्ययार्थ)
• Type: Adjective
• Root: मन् (धातु) + क्त (कृत्) → मत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; भूतकृदन्त (past participle) 'मतम्' = 'considered/held'

Speaker

Sūta (deduced, Brāhma Khaṇḍa dharma-narration context)

Visual Art Cues

Scene: A contemplative householder at midday sunlight chooses restraint, turning toward prayer/meditation; the sun overhead symbolizes daytime and the injunction about longevity.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Householder life is to be governed by restraint and well-being, aligning personal desire with dharma and health.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No holy site is referenced; the emphasis is on personal conduct (ācāra) rather than pilgrimage.

What ritualistic prescription is mentioned?

A behavioral restriction is stated: divābhigamana (daytime union) is discouraged as detrimental to longevity.