Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 34

Devanagari script

अधर्म्याद्धर्म्मरहिता मंदभाग्यधनायुषः । कृतकालाभिगमने धर्मोयं गृहिणः परः

Transliteration

adharmyāddharmmarahitā maṃdabhāgyadhanāyuṣaḥ | kṛtakālābhigamane dharmoyaṃ gṛhiṇaḥ paraḥ

Translation

ଅଧର୍ମ ବିବାହରୁ ଧର୍ମହୀନ, ମନ୍ଦଭାଗ୍ୟ, ନିର୍ଦ୍ଧନ ଏବଂ ଅଳ୍ପାୟୁ ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମ ହୁଅନ୍ତି। ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟରେ ପତ୍ନୀ ସଙ୍ଗ କରିବା ଗୃହସ୍ଥର ପରମ ଧର୍ମ ଅଟେ।

Word by Word

• अधर्म्यात्: from an unrighteous (union)
• अधर्म्यात्: Apadana (Ablative/अपादान)
• Type: Adjective
• Root: अधर्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (अपादान), एकवचन; विशेषणम्—'विवाहात्' इत्यादि अपेक्षितम्

• धर्मरहिताः: devoid of dharma
• धर्मरहिताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: धर्म + रहित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तृतीया/षष्ठी-तत्पुरुषार्थे (धर्मेण रहिताः/धर्मस्य रहिताः) विशेषणम्

• मन्दभाग्यधनायुषः: of poor fortune, wealth, and lifespan
• मन्दभाग्यधनायुषः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: मन्द + भाग्य + धन + आयुस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समाहार-द्वन्द्व/बहुपद-समासः—'भाग्यं धनं आयुः' इत्येषां मन्दत्वं सूचयति; विशेषणम्

• कृतकालाभिगमने: in approaching at the proper time
• कृतकालाभिगमने: Adhikarana (Location/Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कृत + काल + अभिगमन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन; तत्पुरुषः (कृतः कालः यस्मिन्/यदा) + अभिगमन; 'समये गमने' इत्यर्थे

• धर्मः: duty/dharma
• धर्मः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अयम्: this
• अयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• गृहिणः: of the householder
• गृहिणः: Shashthi-Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: गृहिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन

• परः: supreme/primary
• परः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम्

Speaker

Sūta (deduced, Brāhma Khaṇḍa dharma-narration context)

Visual Art Cues

Scene: A householder restrains himself, turning from impulse toward a household shrine and calendar/pañcāṅga, honoring proper time; shadowy figures symbolize adharma’s consequences on offspring’s vitality.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Self-restraint and timing aligned with dharma are portrayed as essential to the moral and spiritual health of family life.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is mentioned; the verse is a normative dharma instruction within Dharmāraṇya.

What ritualistic prescription is mentioned?

The prescription is ṛtukāla-abhigamana—marital approach at the proper/appointed time—as a key gṛhastha duty.