Adhyaya 19

Verse 1

। । व्यास उवाच । इन्द्रसरे नरः स्नात्वा दृष्ट्वा चेंद्रेश्वरं शिवम् । सप्तजन्मकृतात्पापान्मुच्यते नात्र संशयः

ବ୍ୟାସ କହିଲେ— ଇନ୍ଦ୍ରସରରେ ସ୍ନାନ କରି ଇନ୍ଦ୍ରେଶ୍ୱର ଶିବଙ୍କ ଦର୍ଶନ କଲେ ମଣିଷ ସାତ ଜନ୍ମର ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 2

युधिष्ठिर उवाच । केन चादौ निर्मितं तत्तीर्थं सर्वोत्तमोत्तमम् । यथावद्वर्णय त्वं मे भगवन्द्विजसत्तम

ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ— ସେହି ସର୍ବୋତ୍ତମ ତୀର୍ଥ ପ୍ରଥମେ କିଏ ନିର୍ମାଣ କଲେ? ହେ ଭଗବନ, ହେ ଦ୍ୱିଜସତ୍ତମ, ମୋତେ ତାହାକୁ ଯଥାବିଧି ସମ୍ୟକ୍ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତୁ।

Verse 3

व्यास उवाच । इन्द्रेणैव महाराज तपस्तप्तं सुदुष्करम् । ग्रामादुत्तरदिग्भागे शतवर्षाणि तत्र वै

ବ୍ୟାସ କହିଲେ—ହେ ମହାରାଜ, ଗ୍ରାମର ଉତ୍ତର ଦିଗଭାଗରେ ଇନ୍ଦ୍ର ନିଜେ ସେଠାରେ ଶତବର୍ଷ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଷ୍କର ତପ କରିଥିଲେ।

Verse 4

शिवोद्देशं महाघोरमेकांगुष्ठेन भारत । उर्द्ध्वबाहुर्महातेजाः सूर्यस्याभिमुखोऽभवत्

ହେ ଭାରତ, ମହାଘୋର ଶିବୋଦ୍ଦେଶକୁ ମନେ ନିଶ୍ଚଳ କରି, ମହାତେଜସ୍ବୀ ଇନ୍ଦ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟାଭିମୁଖ ହୋଇ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱବାହୁ ରହି, ଏକମାତ୍ର ପାଦାଙ୍ଗୁଠିରେ ସମତୁଳିତ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ।

Verse 5

वृत्रस्य वधतो ज्ञातं यत्पापं तस्य नुत्तये । एकाग्रः प्रयतो भूत्वा शिवस्याराधने रतः

ବୃତ୍ରବଧରୁ ଜନିତ ପାପକୁ ଜାଣି ତାହାର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ପାଇଁ, ସେ ଏକାଗ୍ର ଓ ସଂଯମୀ ହୋଇ ଶିବାରାଧନାରେ ନିରତ ହେଲେ।

Verse 6

तपसा च तदा शंभुस्तोषितः शशिशे खरः । तत्राजगाम जटिलो भस्मांगो वृषभध्वजः

ତେବେ ସେହି ତପସ୍ୟାରେ ଶମ୍ଭୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ; ତାପରେ ଶଶିଶେଖର ଉଗ୍ର ପ୍ରଭୁ—ଜଟାଧାରୀ, ଭସ୍ମାଙ୍ଗ, ବୃଷଭଧ୍ୱଜ—ସେଠାକୁ ଆଗମନ କଲେ।

Verse 7

खट्वांगी पंचवक्त्रश्च दशबाहुस्त्रिलोचनः । गंगाधरो वृषारूढो भूतप्रेतादिवेष्टितः

ସେ ଖଟ୍ୱାଙ୍ଗଧାରୀ, ପଞ୍ଚବକ୍ତ୍ର, ଦଶଭୁଜ, ତ୍ରିଲୋଚନ; ଗଙ୍ଗାଧର, ବୃଷାରୂଢ, ଏବଂ ଭୂତ-ପ୍ରେତାଦି ଗଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବେଷ୍ଟିତ ଥିଲେ।

Verse 8

सुप्रसन्नः सुरश्रेष्ठः कृपालुर्वरदायकः । तदा हृष्टमना देवो देवेन्द्रमिदमूचिवान्

ତେବେ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପରମ ପ୍ରସନ୍ନ, କୃପାଳୁ ଓ ବରଦାତା ଭଗବାନ୍ ହୃଷ୍ଟମନା ହୋଇ ଦେବେନ୍ଦ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଏହି ବଚନ କହିଲେ।

Verse 9

हर उवाच । यत्त्वं याचयसे देव तदहं प्रद दामि ते

ହର (ଶିବ) କହିଲେ—ହେ ଦେବ! ତୁମେ ଯାହା ଯାଚନା କରୁଛ, ସେ ସବୁକୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ବର ଭାବେ ପ୍ରଦାନ କରୁଛି।

Verse 10

इन्द्र उवाच । यदि तुष्टोसि देवेश कृपासिंधो महेश्वर । ब्रह्महत्या हि मां देव उद्वेजयति नित्यशः

ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ—ହେ ଦେବେଶ, ହେ କୃପାସିନ୍ଧୁ ମହେଶ୍ୱର! ଯଦି ଆପଣ ପ୍ରସନ୍ନ, ତେବେ ଜାଣନ୍ତୁ ହେ ଦେବ, ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାର ପାପ ମୋତେ ନିତ୍ୟ ଉଦ୍ବେଗ କରାଏ।

Verse 11

वृत्रासुरस्य हनने जातं पापं सुरोत्तम । तत्पापं नाशय विभो मम दुःखप्रदं सदा

ହେ ସୁରୋତ୍ତମ! ବୃତ୍ରାସୁର ବଧରୁ ଯେ ପାପ ଜନ୍ମିଛି, ହେ ବିଭୋ, ସଦା ମୋତେ ଦୁଃଖ ଦେଉଥିବା ସେହି ପାପକୁ ନାଶ କରନ୍ତୁ।

Verse 12

हर उवाच । धर्मारण्ये सुरपते ब्रह्महत्या न पीडयेत् । हत्या गवां द्विजातीनां बालस्य योषितामपि

ହର କହିଲେ—ହେ ସୁରପତେ! ଧର୍ମାରଣ୍ୟରେ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାର ପୀଡା ଦମନ କରେନାହିଁ; ଗାଈ, ଦ୍ୱିଜ, ଶିଶୁ କିମ୍ବା ନାରୀ ହତ୍ୟାରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ପାପ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ରହେନାହିଁ।

Verse 13

वचनान्मम देवेंद्र ब्रह्मणः केशवस्य च । यमस्य वचनाज्जिष्णो हत्या नैवात्र तिष्ठति । प्रविश्य त्वं महाराज अतोत्र स्नानमाचर

ହେ ଦେବେନ୍ଦ୍ର! ମୋ ବଚନରେ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମା, କେଶବ ଓ ଯମଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ହେ ଜିଷ୍ଣୁ, ଏଠାରେ ‘ହତ୍ୟା’ ପାପ କେବେ ରହେନାହିଁ। ତେଣୁ, ହେ ମହାରାଜ, ଏଠାକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ସ୍ନାନ କର।

Verse 14

इन्द्र उवाच । यदि त्वं मम तुष्टोऽसि कृपासिंधो महेश्वर । मन्नाम्ना च महादेव स्थापितो भव शंकर

ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ—ହେ ମହେଶ୍ୱର, କୃପାସିନ୍ଧୁ! ଯଦି ଆପଣ ମୋପରେ ପ୍ରସନ୍ନ, ତେବେ ହେ ମହାଦେବ, ହେ ଶଙ୍କର, ମୋ ନାମରେ ଏଠାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୁଅନ୍ତୁ।

Verse 15

तथेत्युक्त्वा महादेवः सुप्रसन्नो हरस्तदा । दर्शयामास तत्रैव लिंगं पापप्रणाशनम्

“ତଥାସ୍ତୁ” ବୋଲି କହି ମହାଦେବ ହର ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ଏବଂ ସେଠାରେ ପାପନାଶକ ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରକାଶ କଲେ।

Verse 16

कूर्मपृष्ठात्समुत्पाद्य आत्मयोगेन शंभुना । स्थितस्तत्रैव श्रीकण्ठः कालत्रयविदो विदुः

ଶମ୍ଭୁ ନିଜ ଆତ୍ମଯୋଗଶକ୍ତିରେ କୂର୍ମର ପିଠିରୁ ତାହାକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ; ଏବଂ ସେଠାରେ ଶ୍ରୀକଣ୍ଠ ବିରାଜିଲେ—ତ୍ରିକାଳଜ୍ଞମାନେ ଏହା ଜାଣନ୍ତି।

Verse 17

वृत्रहत्यासमुत्त्रस्तदेवराजस्य सन्निधौ । इन्द्रेश्वरस्तदा तत्र धर्मा रण्ये स्थितो नृप

ହେ ନୃପ! ବୃତ୍ରବଧର ଭୟରେ ତ୍ରସ୍ତ ଦେବରାଜ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସନ୍ନିଧିରେ, ଧର୍ମାରଣ୍ୟରେ ସେ ସମୟରେ ସେଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ରେଶ୍ୱର ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲେ।

Verse 18

सर्वपापविशुद्ध्यर्थं लोकानां हितकाम्यया । इन्द्रेश्वरं तु राजेंद्र पुष्पधूपादिकैः सदा

ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର! ଲୋକହିତ କାମନାରେ ଏବଂ ସର୍ବ ପାପଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ସଦା ପୁଷ୍ପ, ଧୂପ ଆଦି ଅର୍ପଣ କରି ଇନ୍ଦ୍ରେଶ୍ୱରଙ୍କ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 19

पूजयेच्च नरो भक्त्या सर्वपापैः प्रमुच्यते । अष्टम्यां च चतुर्दश्यां माघमासे विशेषतः

ଭକ୍ତିରେ ପୂଜା କରୁଥିବା ମନୁଷ୍ୟ ସର୍ବ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ—ବିଶେଷତଃ ମାଘମାସର ଅଷ୍ଟମୀ ଓ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିରେ।

Verse 20

सर्वपापविशुद्ध्यर्थं शिवलोके महीयते । नीलोत्सर्गं तु यो मर्त्यः करोति च तदग्रतः

ସର୍ବ ପାପଶୁଦ୍ଧି ହେତୁ ସେ ଶିବଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ; ଏବଂ ଯେ ମର୍ତ୍ୟ ସେହି (ଦେବ/ତୀର୍ଥ) ସମ୍ମୁଖରେ ‘ନୀଲୋତ୍ସର୍ଗ’ କରେ, ସେ ମଧ୍ୟ ସେହି ପୁଣ୍ୟ ପାଏ।

Verse 21

उद्धरेत्सप्त गोत्राणि कुलमेकोत्तरं शतम् । सांगरुद्रजपं यस्तु चतुर्द्दश्यां करोति वै

ଯେ ନିଶ୍ଚୟ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିରେ ସାଙ୍ଗ-ରୁଦ୍ର ଜପ କରେ, ସେ ସାତ ଗୋତ୍ରକୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ ଏବଂ ଏକଶେ ଏକ କୁଳକୁ ତାରେ।

Verse 22

सर्वपाविशुद्धात्मा लभते परमं पदम्

ସର୍ବ ପାପରୁ ଶୁଦ୍ଧ ଆତ୍ମା ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 23

सौवर्णनयनं कृत्वा मध्ये रत्नसमन्वितम् । यो ददाति द्विजातिभ्य इन्द्रतीर्थे तथोत्तमे

ଯେ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ରତ୍ନଯୁକ୍ତ ସୁବର୍ଣ୍ଣ-ନୟନ ନିର୍ମାଣ କରି ଉତ୍ତମ ଇନ୍ଦ୍ରତୀର୍ଥରେ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ଦାନ କରେ—ସେ ପରେ କୁହାଯିବା ପ୍ରଶଂସିତ ଫଳ ପାଏ।

Verse 24

अन्धता न भवे त्तस्य जन्मानि षष्टिसंख्यया । निर्मलत्वं सदा तेषां नयनेषु प्रजायते । महारोगास्तथा चान्ये स्नात्वा यांति तदग्रतः

ତାହାର ସାଠିଏ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନ୍ଧତା ହୁଏ ନାହିଁ, ଏବଂ ତାହାର ନୟନରେ ସଦା ନିର୍ମଳତା ଜନ୍ମେ। ଏହିପରି ମହାରୋଗ ଓ ଅନ୍ୟ ବ୍ୟାଧିରେ ପୀଡ଼ିତ ଲୋକେ ସ୍ନାନ କରି ସେହି ପବିତ୍ର ସନ୍ନିଧିର ଆଗରୁ ରୋଗମୁକ୍ତ ହୋଇ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରନ୍ତି।

Verse 25

पूजिते चैकचित्ते न सर्वरोगात्प्रमुच्यते । स्नात्वा कुण्डे नरो यस्तु संतर्पयति यः पितॄन्

ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତରେ (ଦେବତାଙ୍କ) ପୂଜା କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ। ଏବଂ ଯେ ପୁରୁଷ କୁଣ୍ଡରେ ସ୍ନାନ କରି ପିତୃମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣଦ୍ୱାରା ତୃପ୍ତ କରେ…

Verse 26

तस्य तृप्ताः सदा भूप पितरश्च पितामहाः । ये वै ग्रस्ता महारोगैः कुष्ठाद्यैश्चैव देहिनः

ହେ ରାଜନ୍! ତାହାର ପିତା ଓ ପିତାମହମାନେ ସଦା ତୃପ୍ତ ରହନ୍ତି। ଏବଂ କୁଷ୍ଠ ଆଦି ମହାରୋଗରେ ଗ୍ରସ୍ତ ଦେହଧାରୀମାନେ…

Verse 27

स्नानमात्रेण संशुद्धा दिव्यदेहा भवंति ते । ज्वरादिकष्टमापन्ना नराः स्वात्महिताय वै

ସ୍ନାନମାତ୍ରେ ସେମାନେ ସଂଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ ଦିବ୍ୟ ଦେହ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଜ୍ୱର ଆଦି କଷ୍ଟରେ ପୀଡ଼ିତ ନରମାନେ ଏହା ନିଶ୍ଚୟ ନିଜ ଆତ୍ମହିତ ପାଇଁ କରନ୍ତି।

Verse 28

स्नान मात्रेण संशुद्धा दिव्यदेहा भवंति ते । स्नात्वा च पूजयेद्देवं मुच्यते ज्वरबन्धनात्

କେବଳ ସ୍ନାନମାତ୍ରେ ସେମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ ଦିବ୍ୟ ଦେହ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ସ୍ନାନ କରି ଦେବଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ ଜ୍ୱରବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।

Verse 29

एकाहिकं द्व्याहिकं च चातुर्थं वा तृतीयकम् । विषमज्वरपीडा च मासपक्षादिकं ज्वरम्

ଏକଦିନିଆ, ଦ୍ୱିଦିନିଆ, ଚାତୁର୍ଥ କିମ୍ବା ତୃତୀୟକ ଜ୍ୱର ହେଉ; ବିଷମଜ୍ୱରର ପୀଡା ହେଉ, କିମ୍ବା ମାସ‑ପକ୍ଷ ଆଦି ଅନ୍ତରେ ପୁନରାବୃତ୍ତ ଜ୍ୱର ହେଉ—ସବୁ।

Verse 30

इन्द्रेश्वरप्रसादाच्च नश्यते नात्र संशयः । विज्वरो जायते नूनं सत्यंसत्यं च भूपते

ଇନ୍ଦ୍ରେଶ୍ୱରଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ତାହା ନଶିଯାଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ନିଶ୍ଚୟ ଜ୍ୱରମୁକ୍ତ ହୁଏ; ଏହା ସତ୍ୟ, ସତ୍ୟ ହେ, ରାଜନ।

Verse 31

वन्ध्या च दुर्भगा नारी काकवन्ध्या मृतप्रजा । मृतवत्सा महादुष्टा स्नात्वा कुण्डे शिवाग्रतः । पूजयेदेकचित्तेन स्नानमात्रेण शुद्ध्यति

ବନ୍ଧ୍ୟା, ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟବତୀ, ‘କାକବନ୍ଧ୍ୟା’ ବୋଲି ପରିଚିତା, ଯାହାର ସନ୍ତାନ ମରିଯାଇଛି, ଯାହାର ଶିଶୁ ମରିଯାଇଛି, ଏପରିକି ମହାପାପିନୀ ମଧ୍ୟ—ଶିବଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ କୁଣ୍ଡରେ ସ୍ନାନ କରି ଏକଚିତ୍ତରେ ପୂଜା କରୁ; ସ୍ନାନମାତ୍ରେ ସେ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ।

Verse 32

एवंविधाश्च बहुशो वरान्दत्त्वा पिनाकधृक् । गतोऽसौ स्वपुरं पार्थ सेव्यमानः सुरासुरैः

ଏଭଳି ଭାବେ ବହୁବାର ଏପରି ଅନେକ ବର ଦାନ କରି ପିନାକଧାରୀ (ଶିବ) ନିଜ ପୁରକୁ ଗଲେ, ହେ ପାର୍ଥ; ଦେବ ଓ ଅସୁରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ ହୋଇ।

Verse 33

ततः शक्रो महातेजा गतो वै स्वपुरं प्रति । जयंतेनापि तत्रैव स्थापितं लिंगमुत्तमम्

ତାପରେ ମହାତେଜସ୍ବୀ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ନିଶ୍ଚୟ ନିଜ ପୁରକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ଜୟନ୍ତ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତମ ଶିବଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନ କଲା।

Verse 34

जयंतस्य हरस्तुष्टस्तस्मिल्लिंगे स्तुतः सदा । त्रिकालं पुत्रसंयुक्तः पूजनार्थं सुरेश्वरः

ଜୟନ୍ତ ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହର (ଶିବ) ସେହି ଲିଙ୍ଗରେ ସଦା ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ଦେବେଶ୍ୱର ଇନ୍ଦ୍ର ପୁତ୍ରସହ ତ୍ରିକାଳ ପୂଜାର୍ଥେ ଆସନ୍ତି।

Verse 35

आयाति च महाबाहो त्यक्त्वा स्थानं स्वकं हि वै । एतत्सर्वं समाख्यातं सर्वसौख्यप्रदायकम्

ହେ ମହାବାହୋ, ସେ ନିଜ ସ୍ଥାନ ଛାଡ଼ି ମଧ୍ୟ ସେଠାକୁ ଆସେ। ଏହି ସବୁ କଥା କୁହାଗଲା—ଯାହା ସର୍ବସୁଖ ପ୍ରଦାୟକ।

Verse 36

इन्द्रेश्वरं तु यत्पुण्यं जयंतेशस्य पूज नात् । तदेवाप्नोति राजेन्द्र सत्यंसत्यं न संशयः

ଜୟନ୍ତେଶଙ୍କ ପୂଜାରୁ ଇନ୍ଦ୍ରେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଯେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ସେହି ପୁଣ୍ୟ ଭକ୍ତ ମଧ୍ୟ ପାଏ; ସତ୍ୟ ସତ୍ୟ, ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 37

स्नात्वा कुण्डे महाराज संपूज्यैकाग्रमानसः । सर्वपापविशुद्धात्मा इन्द्रलोके महीयते

ହେ ମହାରାଜ, କୁଣ୍ଡରେ ସ୍ନାନ କରି ଏକାଗ୍ରମନେ ପୂଜା କଲେ, ସର୍ବପାପରୁ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।

Verse 38

यः शृणोति नरो भक्त्या सर्वपापैः प्रमुच्यते । सर्वान्कामानवाप्नोति जयंतेशप्रमादतः

ଯେ ନର ଭକ୍ତିରେ ଶୁଣେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ; ଏବଂ ଜୟନ୍ତେଶଙ୍କ ପ୍ରସାଦବଳରେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ପାଏ।