Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 14

Devanagari script

इन्द्र उवाच । यदि त्वं मम तुष्टोऽसि कृपासिंधो महेश्वर । मन्नाम्ना च महादेव स्थापितो भव शंकर

Transliteration

indra uvāca | yadi tvaṃ mama tuṣṭo'si kṛpāsiṃdho maheśvara | mannāmnā ca mahādeva sthāpito bhava śaṃkara

Translation

ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ—ହେ ମହେଶ୍ୱର, କୃପାସିନ୍ଧୁ! ଯଦି ଆପଣ ମୋପରେ ପ୍ରସନ୍ନ, ତେବେ ହେ ମହାଦେବ, ହେ ଶଙ୍କର, ମୋ ନାମରେ ଏଠାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୁଅନ୍ତୁ।

Word by Word

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: indra (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: vac (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• यदि: if
• यदि: None
• Type: Indeclinable
• Root: yadi (अव्यय)
• Form: शर्त-अव्यय (conditional particle)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: yusmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; सर्वनाम

• मम: with me / of me
• मम: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: asmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन; सर्वनाम

• तुष्टः: pleased
• तुष्टः: Kartṛ-samānādhikaraṇa (Subject complement)
• Type: Adjective
• Root: tuṣṭa (तुष्-धातु, क्त-प्रत्यय; प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle)

• असि: are
• असि: Kriya (Copula/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: as (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• कृपासिन्धो: O ocean of compassion
• कृपासिन्धो: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: kṛpā + sindhu (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; कृपा-सिन्धु इति कर्मधारयः

• महेश्वर: O Maheśvara
• महेश्वर: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: mahā + īśvara (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; महा-ईश्वर इति कर्मधारयः

• मत्-नाम्ना: by my name
• मत्-नाम्ना: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: mad (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + nāman (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन; मत्-नाम इति षष्ठी-तत्पुरुषः

• च: and
• च: None
• Type: Indeclinable
• Root: ca (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• महादेव: O Mahādeva
• महादेव: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: mahā + deva (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; महा-देव इति कर्मधारयः

• स्थापितः: installed / established
• स्थापितः: Kartṛ-samānādhikaraṇa (Predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: sthāpita (स्था/स्थाप्-धातु, णिच्; क्त-प्रत्यय; प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (PPP)

• भव: become / be
• भव: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: bhū (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• शंकर: O Śaṅkara
• शंकर: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: śaṃkara (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Indra

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Indreśvara (requested)

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: Śiva (Mahēśvara/Mahādeva/Śaṅkara)

Visual Art Cues

Scene: Indra, humbled after fear of Vṛtra-hatyā, prays to compassionate Mahēśvara to be established in the forest-kṣetra under Indra’s name; Śiva listens with serene compassion.

Characters & Entities

• Indra
• Śiva (Maheśvara, Mahādeva, Śaṅkara)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Gratitude and devotion culminate in establishing a lasting form of worship, turning personal redemption into a sacred legacy for others.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dharmāraṇya, as the locale where Indra seeks the establishment of a named Śiva-liṅga.

What ritualistic prescription is mentioned?

The prescription is temple/liṅga establishment (pratiṣṭhā) in Indra’s name.