
ସୂତ ଉମା–ମହେଶ୍ୱର ବ୍ରତର ମାହାତ୍ମ୍ୟ କହି ଏହାକୁ ‘ସର୍ବାର୍ଥ-ସିଦ୍ଧି’ ଦେଇଥିବା ସମଗ୍ର ବ୍ରତ ବୋଲି ପ୍ରତିପାଦନ କରନ୍ତି। ପଣ୍ଡିତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବେଦରଥଙ୍କ କନ୍ୟା ଶାରଦାଙ୍କ ବିବାହ ଧନବାନ ଦ୍ୱିଜ ସହ ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ବିବାହ ପରେ ଶୀଘ୍ର ସର୍ପଦଂଶରେ ବରଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇ ଶାରଦା ହଠାତ୍ ବୈଧବ୍ୟରେ ପଡ଼ନ୍ତି। ସେତେବେଳେ ନୈଧ୍ରୁବ ନାମକ ଅନ୍ଧ ବୃଦ୍ଧ ଋଷି ଆସନ୍ତି; ଶାରଦା ପାଦପ୍ରକ୍ଷାଳନ, ପଖା ଦେବା, ଲେପନ, ସ୍ନାନ–ପୂଜା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଓ ଭୋଜନସେବା ଦ୍ୱାରା ଆଦର୍ଶ ଅତିଥିସେବା କରନ୍ତି। ପ୍ରସନ୍ନ ଋଷି ପୁନଃ ଦାମ୍ପତ୍ୟସୁଖ, ଧର୍ମବାନ ପୁତ୍ର ଓ କୀର୍ତ୍ତିର ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଅନ୍ତି; ଶାରଦା କର୍ମ ଓ ବୈଧବ୍ୟ ଥିବାବେଳେ ଏହା କିପରି ସମ୍ଭବ ପଚାରନ୍ତି। ତେବେ ଋଷି ଉମା–ମହେଶ୍ୱର ବ୍ରତବିଧି କହନ୍ତି—ଚୈତ୍ର କିମ୍ବା ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ, ଅଷ୍ଟମୀ ଓ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ ସଙ୍କଳ୍ପ; ଅଲଙ୍କୃତ ମଣ୍ଡପ ନିର୍ମାଣ, ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପତ୍ରସଂଖ୍ୟାର ପଦ୍ମମଣ୍ଡଳ, ଚାଉଳ ଢେର, କୂର୍ଚ୍ଚ, ଜଳପୂର୍ଣ୍ଣ କଳଶ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଶିବ–ପାର୍ବତୀ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରତିମା ପ୍ରତିଷ୍ଠା। ପଞ୍ଚାମୃତ ଅଭିଷେକ, ରୁଦ୍ର-ଏକାଦଶ ଓ ପଞ୍ଚାକ୍ଷର ଜପ, ପ୍ରାଣାୟାମ ଓ ପାପକ୍ଷୟ–ସମୃଦ୍ଧି ସଙ୍କଳ୍ପ; ଧ୍ୟାନ, ଅର୍ଘ୍ୟମନ୍ତ୍ରରେ ବାହ୍ୟପୂଜା, ନୈବେଦ୍ୟ, ହୋମ ଓ ଯଥାବିଧି ସମାପନ। ବ୍ରତଟି ଏକ ବର୍ଷ ଦୁଇ ପକ୍ଷରେ ପାଳନ କରି ଶେଷରେ ଉଦ୍ୟାପନ—ମନ୍ତ୍ରସ୍ନାନ, ଗୁରୁଦାନ (କଳଶ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ବସ୍ତ୍ର), ବ୍ରାହ୍ମଣଭୋଜନ ଓ ଦକ୍ଷିଣା। ଫଳଶ୍ରୁତିରେ କୁଳୋନ୍ନତି, କ୍ରମେ ଦିବ୍ୟଲୋକଭୋଗ ଓ ଶେଷେ ଶିବସାନ୍ନିଧ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତି କୁହାଯାଇଛି। ଶାରଦାଙ୍କ ପରିବାର ଋଷିଙ୍କୁ ନିକଟରେ ରହିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରେ; ସେ ତାଙ୍କ ମଠରେ ରହି ଶାରଦା ବିଧିମତେ ବ୍ରତ କରନ୍ତି।
Verse 1
सूत उवाच । अथाहं संप्रवक्ष्यामि सर्वधर्मोत्तमोत्तमम् । उमामहेश्वरं नाम व्रतं सर्वार्थसिद्धिदम्
ସୂତ କହିଲେ—ଏବେ ମୁଁ ସମସ୍ତ ଧର୍ମମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତମୋତ୍ତମ ‘ଉମାମହେଶ୍ୱର’ ନାମକ ବ୍ରତ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି; ଏହା ସର୍ବାର୍ଥସିଦ୍ଧିଦାୟକ।
Verse 2
आनर्त्त संभवः कश्चिन्नाम्ना वेदरथो द्विजः । कलत्रपुत्रसंपन्नो विद्वानुत्तमवंशजः
ଆନର୍ତ୍ତ ଦେଶରେ ଜନ୍ମିଥିବା ‘ବେଦରଥ’ ନାମକ ଜଣେ ଦ୍ୱିଜ ଥିଲେ। ସେ ପତ୍ନୀ-ପୁତ୍ରସମ୍ପନ୍ନ, ବିଦ୍ୱାନ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ବଂଶଜ ଥିଲେ।
Verse 3
तस्यैवं वर्तमानस्य ब्राह्मणस्य गृहाश्रमे । बभूव शारदानाम कन्या कमललोचना
ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଗୃହସ୍ଥାଶ୍ରମରେ ବସୁଥିବାବେଳେ, କମଳନୟନା ‘ଶାରଦା’ ନାମକ ଜଣେ କନ୍ୟା ଜନ୍ମ ନେଲା।
Verse 4
तां रूपलक्षणोपेतां बालां द्वादशहायनाम् । ययाचे पद्मनाभाख्यो मृतदारश्च स द्विजः
ରୂପ-ଲକ୍ଷଣରେ ସମ୍ପନ୍ନ ଦ୍ୱାଦଶବର୍ଷୀୟା ସେଇ କନ୍ୟାକୁ, ପତ୍ନୀବିୟୋଗୀ ପଦ୍ମନାଭ ନାମକ ଦ୍ୱିଜ ବିବାହାର୍ଥେ ଯାଚନା କଲା।
Verse 5
महाधनस्य शांतस्य सदा राजसखस्य च । याञ्चाभंगभयात्तस्य तां कन्यां प्रददौ पिता
ସେ ମହାଧନୀ, ଶାନ୍ତସ୍ୱଭାବୀ ଏବଂ ସଦା ରାଜାଙ୍କ ସଖା ଥିଲା; ତାହାର ଯାଚନା ଭଙ୍ଗ କଲେ ଅପଯଶ ହେବ ଭୟରେ କନ୍ୟାର ପିତା ତାକୁ ସେଇ କନ୍ୟା ଦେଲେ।
Verse 6
मध्यंदिने कृतोद्वाहः स विप्रः श्वशुरालये । संध्यामुपासितुं सायं सरस्तटमुपाययौ
ଶ୍ୱଶୁରାଳୟରେ ମଧ୍ୟାହ୍ନେ ବିବାହ ସମ୍ପନ୍ନ କରି, ସେ ବିପ୍ର ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ସନ୍ଧ୍ୟୋପାସନା ପାଇଁ ସରୋବର ତଟକୁ ଗଲା।
Verse 7
उपास्य संध्यां विधिवत्प्रत्यागच्छत्तमोवृते । मार्गे दष्टो भुजंगेन ममार निजकर्मणा
ବିଧିମତେ ସନ୍ଧ୍ୟୋପାସନା କରି ଅନ୍ଧକାର ଛାଇଲାବେଳେ ଫେରୁଥିବା ସମୟରେ ପଥରେ ସର୍ପ ଦଂଶନ କଲା; ନିଜ କର୍ମଫଳରେ ସେ ମରିଗଲା।
Verse 8
तस्मिन्मृते कृतोद्वाहे सहसा तस्य बांधवाः । चुक्रुशुः शोकसंतप्तौ श्वशुरावस्य कन्यका
ବିବାହ ଏମାତ୍ର ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବାବେଳେ ସେ ହଠାତ୍ ମରିଗଲା; ତେବେ ତାହାର ବାନ୍ଧବମାନେ ଶୋକରେ ସନ୍ତପ୍ତ ହୋଇ କ୍ରନ୍ଦନ କଲେ, ଏବଂ ଶ୍ୱଶୁର ଓ ନବବଧୂ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖାଗ୍ନିରେ ଦଗ୍ଧ ହେଲେ।
Verse 9
निर्हृत्य तं बंधुजना जग्मुः स्वं स्वं निवेशनम् । शारदा प्राप्तवैधव्या पितुरेवालये स्थिता
ତାହାକୁ (ଅନ୍ତ୍ୟେଷ୍ଟି ପାଇଁ) ନେଇ ଯାଇ ବନ୍ଧୁଜନେ ନିଜ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ। ବୈଧବ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ ଶାରଦା ପିତୃଗୃହରେ ହିଁ ରହିଲା।
Verse 10
भूताच्छादनभोज्येन भर्त्रा विरहिता सती । निनाय कतिचिन्मासान्सा बाला पितृमंदिरे
ବସ୍ତ୍ର ଓ ଭୋଜନ ଦେଇଥିବା ଭର୍ତ୍ତାଠାରୁ ବିରହିତା ସେ ସତୀ ବାଳା ପିତୃଗୃହରେ କିଛି ମାସ କାଟିଲା।
Verse 11
एकदा नैध्रुवो नाम कश्चिद्वृद्धतरो मुनिः । अन्धः शिष्यकरग्राही तन्मंदिरमुपाययौ
ଏକଦା ନୈଧ୍ରୁବ ନାମକ ଜଣେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବୃଦ୍ଧ ମୁନି—ଅନ୍ଧ ହୋଇ ଶିଷ୍ୟର ହାତ ଧରି—ସେଇ ଘରକୁ ଆସିଲେ।
Verse 12
तस्मिन्वृद्धे गृहं प्राप्ते क्वापि यातेषु बंधुषु । साक्षादिवात्मनो दैवं सा बाला समुपागमत्
ସେ ବୃଦ୍ଧ ମୁନି ଘରକୁ ଆସିବାବେଳେ ବନ୍ଧୁଜନେ କେଉଁଠିକି ଚାଲିଯାଇଥିଲେ; ତେଣୁ ସେ ବାଳା ତାଙ୍କୁ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ନିଜ ଦୈବ ଭାବି ସମୀପକୁ ଗଲା।
Verse 13
स्वागतं ते महाभाग पीठेस्मिन्नुपविश्यताम् । नमस्ते मुनिनाथाय प्रियं ते करवाणि किम्
‘ମହାଭାଗ, ସ୍ୱାଗତ! ଏହି ଆସନରେ ଉପବେଶନ କରନ୍ତୁ। ମୁନିନାଥ, ନମସ୍କାର—ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ ହେବା ପାଇଁ ମୁଁ କ’ଣ କରିବି?’
Verse 14
इत्युक्त्वा भक्तिमास्थाय कृत्वा पादावनेजनम् । वीजयित्वा परिश्रांतं तं मुनिं पर्यतोषयत्
ଏହିପରି କହି ସେ ଭକ୍ତିର ଆଶ୍ରୟ ନେଇ ମୁନିଙ୍କ ପାଦ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ କଲା। ପରେ କ୍ଲାନ୍ତ ମୁନିଙ୍କୁ ପଖା ଦେଇ ସେବାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କଲା।
Verse 15
श्रांतं पीठे समावेश्य कृत्वाभ्यंगं स्वपाणिना । कृतस्नानं च विधिवत्कृतदेवार्चनं मुनिम्
କ୍ଲାନ୍ତ ମୁନିଙ୍କୁ ପୀଠରେ ବସାଇ ସେ ନିଜ ହାତରେ ଅଭ୍ୟଙ୍ଗ କଲା। ପରେ ବିଧିମତେ ସ୍ନାନ କରାଇ ନିୟମାନୁସାରେ ଦେବାର୍ଚ୍ଚନ ମଧ୍ୟ କରାଇଲା।
Verse 16
सुखासनोपविष्टं तं धूपमाल्यानुलेपनैः । अर्चयित्वा वरान्नेन भोजयामास सादरम्
ସେ ସୁଖାସନରେ ବସିଲେ, ସେ ଧୂପ, ମାଳା ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ଅନୁଲେପନରେ ଅର୍ଚ୍ଚନା କଲା। ପରେ ଆଦରସହ ଉତ୍ତମ ଅନ୍ନରେ ଭୋଜନ କରାଇଲା।
Verse 17
भुक्त्वा च सम्यक्छनकैस्तृप्तश्चानंदनिर्भरः । चकारांधमुनिस्तस्यै सुप्रीतः परमाशिषम्
ଧୀରେଧୀରେ ସମ୍ୟକ୍ ଭୋଜନ କରି ଅନ୍ଧ ମୁନି ତୃପ୍ତ ହୋଇ ଆନନ୍ଦରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ସେ ତାକୁ ପରମ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ।
Verse 18
विहृत्य भर्त्रा सहसा च तेन लब्ध्वा सुतं सर्वगुणैर्वरिष्ठम् । कीर्तिं च लोके महतीमवाप्य प्रसादयोग्या भव देवतानाम्
ଶୀଘ୍ର ତୁମେ ପତିଙ୍କ ସହ ସୁଖରେ ବିହାର କରିବ ଏବଂ ସର୍ବଗୁଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ପାଇବ। ଲୋକେ ମହାନ କୀର୍ତ୍ତି ଲାଭ କରି, ଦେବତାମାନଙ୍କ ପ୍ରସାଦର ଯୋଗ୍ୟା ହେଅ।
Verse 19
इत्यभिव्याहृतं तेन मुनिना गतचक्षुषा । निशम्य विस्मिता बाला प्रत्युवाच कृतांजलिः
ଦୃଷ୍ଟିହୀନ ସେଇ ମୁନିଙ୍କ ଉଚ୍ଚାରିତ ବଚନ ଶୁଣି ଯୁବତୀ ଆଶ୍ଚର୍ୟଚକିତ ହୋଇ କରଯୋଡ଼ି ପ୍ରତ୍ୟୁତ୍ତର ଦେଲା।
Verse 20
ब्रह्मंस्त्वद्वचनं सत्यं कदाचिन्न मृषा भवेत् । तदेतन्मंदभाग्यायाः कथमेतत्फलिष्यति
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆପଣଙ୍କ ବଚନ ସତ୍ୟ; ତାହା କେବେ ମିଥ୍ୟା ହେବ ନାହିଁ। ତଥାପି ମୋ ପରି ମନ୍ଦଭାଗ୍ୟା ପାଇଁ ଏହା କିପରି ଫଳିବ?
Verse 21
शिलाग्र्यामिव सद्वृष्टिः शुनक्यामिव सत्क्रिया । विफला मंदभाग्यायामाशीर्ब्रह्मविदामपि
ଯେପରି ପାଷାଣ-ଶିଖରରେ ପଡ଼ୁଥିବା ଉତ୍ତମ ବର୍ଷା ବ୍ୟର୍ଥ ଯାଏ, ଯେପରି ଅଯୋଗ୍ୟ ପାଇଁ କରାଯାଇଥିବା ସତ୍କ୍ରିୟା ନିଷ୍ଫଳ ହୁଏ—ସେପରି ମନ୍ଦଭାଗ୍ୟା ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମବିଦମାନଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ମଧ୍ୟ ଫଳହୀନ ହୁଏ।
Verse 22
सैषाहं विधवा ब्रह्मन्दुष्कर्मफलभागिनी । त्वदाशीर्वचनस्यास्य कथं यास्यामि पात्रताम्
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ ତ ବିଧବା, ଦୁଷ୍କର୍ମଫଳର ଭାଗିନୀ। ଆପଣଙ୍କ ଏହି ଆଶୀର୍ବଚନ ପାଇଁ ମୁଁ କିପରି ପାତ୍ରତା ପାଇବି?
Verse 23
मुनिरुवाच । त्वामनालक्ष्य यत्प्रोक्तमंधेनापि मयाऽधुना । तदेतत्साधयिष्यामि कुरु मच्छासनं शुभे
ମୁନି କହିଲେ—ହେ ଶୁଭେ, ଅନ୍ଧ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ଚିହ୍ନିନଥାଇ ମୁଁ ଏମାତ୍ର ଯାହା କହିଛି, ସେହି କଥାକୁ ନିଶ୍ଚୟ ସାର୍ଥକ କରିବି। ମୋ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କର।
Verse 24
उमामहेश्वरं नाम व्रतं यदि चरिष्यसि । तेन व्रतानुभावेन सद्यः श्रेयोऽनुभोक्ष्यसे
ଯଦି ତୁମେ ‘ଉମା–ମହେଶ୍ୱର’ ନାମକ ବ୍ରତ ଆଚରଣ କରିବ, ତେବେ ସେହି ବ୍ରତର ପ୍ରଭାବରେ ତୁରନ୍ତ ପରମ ଶ୍ରେୟ ଲାଭ କରିବ।
Verse 25
शारदोवाच । त्वयोपदिष्टं यत्नेन चरिष्याम्यपि दुश्चरम् । तद्व्रतं ब्रूहि मे ब्रह्मन्विधानं वद विस्तरात्
ଶାରଦ କହିଲେ: ଆପଣ ଯାହା ଉପଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି, ତାହାକୁ ମୁଁ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ, ଯଦିଓ ଦୁଷ୍କର, ଆଚରଣ କରିବି। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେହି ବ୍ରତଟି ମୋତେ କହନ୍ତୁ ଏବଂ ତାହାର ବିଧି ବିସ୍ତାରରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତୁ।
Verse 26
मुनिरुवाच । चैत्रे वा मार्गशीर्षे वा शुक्लपक्षे शुभे दिने । व्रतारंभं प्रकुर्वीत यथावद्गुर्वनुज्ञया
ମୁନି କହିଲେ: ଚୈତ୍ର କିମ୍ବା ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ମାସରେ, ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ଶୁଭ ଦିନରେ, ଗୁରୁଙ୍କ ଅନୁମତି ନେଇ ଯଥାବିଧି ବ୍ରତ ଆରମ୍ଭ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 27
अष्टम्यां च चतुर्दश्यामुभयोरपि पर्वणोः । संकल्पं विधिवत्कृत्वा प्रातःस्नानं समाचरेत्
ଅଷ୍ଟମୀ ଓ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ—ଏହି ଦୁଇ ପର୍ବତିଥିରେ—ବିଧିମତେ ସଙ୍କଳ୍ପ କରି ପ୍ରାତଃସ୍ନାନ ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 28
सन्तर्प्य पितृदेवादीन्गत्वा स्वभवनं प्रति । मंडपं रचयेद्दिव्यं वितानाद्यैरलंकृतम्
ପିତୃମାନେ ଓ ଦେବତାଦିଙ୍କୁ ତର୍ପଣ ଦେଇ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରି, ପରେ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରି, ବିତାନ ଆଦି ଅଲଙ୍କାରରେ ସୁଶୋଭିତ ଏକ ଦିବ୍ୟ ମଣ୍ଡପ ନିର୍ମାଣ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 29
फलपल्लवपुष्पाद्यैस्तोरणैश्च समन्वितम् । पंचवर्णैश्च तन्मध्ये रजोभिः पद्ममुद्धरेत्
ଫଳ, କୋମଳ ପଲ୍ଲବ, ପୁଷ୍ପ ଆଦିର ତୋରଣରେ ପୂଜାସ୍ଥଳକୁ ଶୋଭାୟିତ କର; ଏବଂ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ପଞ୍ଚବର୍ଣ୍ଣ ରଜରେ ପଦ୍ମାକୃତି ଅଙ୍କନ କର।
Verse 30
चतुर्दशदलैर्बाह्ये द्वाविंशद्भिस्तदंतरे । तदंतरं षोडशभिरष्टभिश्च तदंतरे
ବାହ୍ୟ ବଳୟରେ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଦଳ ରହିବ; ତାହାର ଭିତରେ ଦ୍ୱାବିଂଶତି, ତାହାର ଭିତରେ ଷୋଡଶ, ଏବଂ ଆହୁରି ଭିତରେ ଅଷ୍ଟ ଦଳ ରହିବ।
Verse 31
एवं पद्मं समुद्धत्य पंचवर्णैर्मनोरमम् । चतुरस्रं ततः कुर्यादंतर्वर्तुलमुत्तमम्
ଏଭଳି ପଞ୍ଚବର୍ଣ୍ଣରେ ମନୋହର ପଦ୍ମ ଅଙ୍କନ କରି, ପରେ ଚତୁରସ୍ର ଆବରଣ କର; ତାହାର ଭିତରେ ଉତ୍ତମ ବୃତ୍ତ ରଚ।
Verse 32
व्रीहितंडुलराशिं च तन्मध्ये च सकूर्चकम् । कूर्चोपरि सुसंस्थाप्य कलशं वारिपूरितम्
ତାହାର ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରୀହି-ତଣ୍ଡୁଳର ରାଶି ରଖି, ସେଠାରେ କୂର୍ଚ୍ଚ (ଦର୍ଭଗୁଚ୍ଛ) ସ୍ଥାପନ କର; କୂର୍ଚ୍ଚ ଉପରେ ଜଳପୂର୍ଣ୍ଣ କଳଶକୁ ସୁଦୃଢ଼ ଭାବେ ରଖ।
Verse 33
कलशोपरि विन्यस्य वस्त्रं वर्णसमन्वितम् । तस्योपरिष्टात्सौवर्ण्यौ प्रतिमे शिवयोः शुभे । निधाय पूजयेद्भक्त्या यथाविभवविस्तरम्
କଳଶ ଉପରେ ବର୍ଣ୍ଣସମନ୍ୱିତ ବସ୍ତ୍ର ରଖି; ତାହାର ଉପରେ ଶିବ ଓ ତାଙ୍କ ଶୁଭ ସହଧର୍ମିଣୀଙ୍କ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରତିମା ସ୍ଥାପନ କରି; ନିଜ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ ବିସ୍ତାରରେ ଭକ୍ତିସହ ପୂଜା କର।
Verse 34
पंचामृतैस्तु संस्नाप्य तथा शुद्धोदकेन च । रुद्रैकादशकं जप्त्वा पंचाक्षरशताष्टकम्
ପଞ୍ଚାମୃତରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇ ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ ଜଳରେ ଅଭିଷେକ କରି, ରୁଦ୍ରକୁ ଏକାଦଶଥର ଜପ କରି ପରେ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ରକୁ ଏକଶେ ଆଠଥର ଜପ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 35
अभिमंत्र्य पुनः स्थाप्य पीठं मध्ये तथार्चयेत् । स्वयं शुद्धासनासीनो धौतशुक्लांबरः सुधीः
ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ଅଭିମନ୍ତ୍ରଣ କରି ପୀଠକୁ ପୁନଃ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ସ୍ଥାପନ କରି ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ପୂଜକ ନିଜେ ଶୁଦ୍ଧ ଆସନରେ ବସି, ଧୋଇଥିବା ଧଳା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ବୁଦ୍ଧିପୂର୍ବକ ଆରାଧନା କରୁ।
Verse 36
पीठमामंत्र्य मंत्रेण प्राणायामान्समाचरेत् । संकल्पं प्रवदेत्तत्र शिवाग्रे विहितांजलिः
ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ପୀଠକୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରି ପ୍ରାଣାୟାମ କରିବା ଉଚିତ। ପରେ ଶିବଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ହାତ ଯୋଡ଼ି ସଙ୍କଳ୍ପ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 37
यानि पापानि घोराणि जन्मांतरशतेषु मे । तेषां सर्वविनाशाय शिवपूजां समारभे
ମୋର ଶତଶତ ଜନ୍ମାନ୍ତରରେ ସଞ୍ଚିତ ଯେଉଁ ଘୋର ପାପଗୁଡ଼ିକ ଅଛି, ସେସବୁର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିନାଶ ପାଇଁ ମୁଁ ଶିବପୂଜା ଆରମ୍ଭ କରୁଛି।
Verse 38
सौभाग्यविजयारोग्यधर्मैश्वर्याभिवृद्धये । स्वर्गापवर्गसिद्ध्यर्थं करिष्ये शिवपूजनम्
ସୌଭାଗ୍ୟ, ବିଜୟ, ଆରୋଗ୍ୟ, ଧର୍ମ ଓ ଐଶ୍ୱର୍ୟର ଅଭିବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ, ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ଅପବର୍ଗ (ମୋକ୍ଷ) ସିଦ୍ଧି ନିମିତ୍ତେ ମୁଁ ଶିବପୂଜନ କରିବି।
Verse 39
इति संकल्पमुच्चार्य यथावत्सुसमाहितः । अंगन्यासं ततः कृत्वा ध्यायेदीशं च पार्वतीम्
ଏଭଳି ଯଥାବିଧି ସଙ୍କଳ୍ପ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ପ୍ରଥମେ ଅଙ୍ଗନ୍ୟାସ କରିବ; ତାପରେ ଭଗବାନ ଈଶ (ଶିବ) ଓ ଦେବୀ ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବ।
Verse 40
कुंदेंदुधवलाकारं नागाभरणभूषितम् । वरदाभयहस्तं च बिभ्राणं परशुं मृगम्
କୁନ୍ଦଫୁଲ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଧବଳ ରୂପଧାରୀ, ନାଗାଭରଣରେ ଭୂଷିତ—ଏକ ହାତରେ ବରଦାନ, ଅନ୍ୟ ହାତରେ ଅଭୟ, ଏବଂ ପରଶୁ ଓ ମୃଗ ଧାରଣ କରିଥିବା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କର।
Verse 41
सूर्यकोटिप्रतीकाशं जगदानंदकारणम् । जाह्नवीजलसंपर्काद्दीर्घपिंगजटाधरम्
କୋଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଜଗତର ଆନନ୍ଦର କାରଣ—ଜାହ୍ନବୀ (ଗଙ୍ଗା) ଜଳସ୍ପର୍ଶରେ ପବିତ୍ର ହୋଇଥିବା ଦୀର୍ଘ ପିଙ୍ଗଳ ଜଟାଧାରୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କର।
Verse 42
उरगेंद्रफणोद्भूतमहामुकुटमंडितम् । शीतांशुखंडविलसत्कोटीरांगदभूषणम्
ନାଗରାଜଙ୍କ ଫଣରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ମହାମୁକୁଟରେ ମଣ୍ଡିତ, ଏବଂ ଶୀତାଂଶୁ (ଚନ୍ଦ୍ର) ଖଣ୍ଡ ପରି ଝଲମଲ କରୁଥିବା କିରୀଟ ଓ ଅଙ୍ଗଦରେ ଭୂଷିତ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କର।
Verse 43
उन्मीलद्भालनयनं तथा सूर्येंदुलोचनम् । नीलकंठं चतुर्बाहुं गजेंद्राजिनवाससम्
ଭାଳନୟନ ଉନ୍ମୀଳିତ ଥିବା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ନୟନରୂପେ ଧାରଣ କରିଥିବା; ନୀଳକଣ୍ଠ, ଚତୁର୍ବାହୁ, ଏବଂ ଗଜେନ୍ଦ୍ରର ଚର୍ମକୁ ବସ୍ତ୍ରରୂପେ ଧାରଣ କରିଥିବା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କର।
Verse 44
रत्नसिंहासनारूढं नागाभरणभूषितम् । देवीं च दिव्यवसनां बालसूर्यायुतद्युतिम्
ରତ୍ନଖଚିତ ସିଂହାସନରେ ଆରୂଢ, ନାଗ-ଆଭୂଷଣରେ ବିଭୂଷିତ (ଦେବ) ଏବଂ ତାଙ୍କ ପାଶେ ଦିବ୍ୟ ବସନଧାରିଣୀ ଦେବୀ—ଦଶହଜାର ଉଦିତ ବାଳସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ଦ୍ୟୁତିମତୀ—ଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।
Verse 45
बालवेषां च तन्वंगीं बालशीतांशुशेखराम् । पाशांकुशवराभीतिं बिभ्रतीं च चतुर्भुजाम्
ଦେବୀ ବାଳବେଷଧାରିଣୀ, ସୁକୁମାର ତନ୍ୱଙ୍ଗୀ, କୋମଳ ଚନ୍ଦ୍ରକଳା-ଶେଖରରେ ଶୋଭିତ; ଚତୁର୍ଭୁଜା ହୋଇ ପାଶ ଓ ଅଙ୍କୁଶ ଧାରଣ କରି, ବରଦ ଓ ଅଭୟ ମୁଦ୍ରା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରୁଥିଲେ।
Verse 46
प्रसादसुमुखीमंबां लीलारसविहारिणीम् । लसत्कुरबकाशोकपुन्नागनवचंपकैः
ପ୍ରସନ୍ନ ସୁମୁଖୀ ଅମ୍ବା—ଦିବ୍ୟ ଲୀଲାରସରେ ବିହାରିଣୀ—କୁରବକ, ଅଶୋକ, ପୁନ୍ନାଗ ଓ ନବ ଚମ୍ପକ ପୁଷ୍ପମଧ୍ୟରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ ଶୋଭିତ ଥିଲେ।
Verse 47
कृतावतंसामुत्फुल्लमल्लिकोत्कलितालकाम् । कांचीकलापपर्यस्तजघनाभोगशालिनीम्
ପୁଷ୍ପାବତଂସ ଧାରଣ କରି, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫୁଟିଥିବା ମଲ୍ଲିକା (ଜୁଇ) ପୁଷ୍ପରେ ଗୁଞ୍ଜିତ ଅଲକମାଳାଯୁକ୍ତା; କାଞ୍ଚୀ-କଲାପର ଲଡ଼ିଗୁଡ଼ିକ ଯାହାର ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିତମ୍ବଭାଗରେ ନ୍ୟସ୍ତ—ଏମିତି ଶୋଭାମୟୀ ଥିଲେ।
Verse 48
उदारकिंकिणीश्रेणीनूपुराढ्यपदद्वयाम् । गंडमंडलसंसक्तरत्नकुंडलशोभिताम्
ତାଙ୍କ ଦୁଇ ପାଦଯୁଗଳ ଉଦାର କିଙ୍କିଣୀ-ଶ୍ରେଣୀ ଓ ନୂପୁରରେ ସମୃଦ୍ଧ ଥିଲା; ଗଣ୍ଡମଣ୍ଡଳ ସହ ଲଗା ରତ୍ନକୁଣ୍ଡଳ ତାଙ୍କ ଶୋଭାକୁ ଆହୁରି ବଢ଼ାଇଥିଲା।
Verse 49
बिंबाधरानुरक्तांशुलसद्दशन कुड्मलाम् । महार्हरत्नग्रेवेयतारहारविराजिताम्
ବିମ୍ବଫଳ ସଦୃଶ ଦୀପ୍ତ ଅଧରଯୁକ୍ତା, କୁଡ୍ମଳ ସଦୃଶ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦନ୍ତଶୋଭାଯୁକ୍ତା, ମହାର୍ଘ ରତ୍ନଗ୍ରୀବେୟ ଓ ତାରକାସମ ରତ୍ନହାରେ ବିରାଜିତା ଦେବୀଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କର।
Verse 50
नवमाणिक्यरुचिरकंकणांगदमुद्रिकाम् । रक्तांशुकपरीधानां रत्नमाल्यानुलेपनाम्
ନବମାଣିକ୍ୟ ସଦୃଶ କାନ୍ତିଯୁକ୍ତ କଙ୍କଣ, ଅଙ୍ଗଦ ଓ ମୁଦ୍ରିକା ଧାରିଣୀ, ରକ୍ତବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନକାରିଣୀ, ରତ୍ନମାଳା ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ଅନୁଲେପନେ ଅଲଙ୍କୃତା ଦେବୀଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କର।
Verse 51
उद्यत्पीनकुचद्वंद्वनिंदितांभोजकुड्मलाम् । लीलालोलासितापांगीं भक्तानुग्रहदायिनीम्
ଉଦ୍ୟତ ଓ ପୀନ କୁଚଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ ଅମ୍ବୋଜ କୁଡ୍ମଳର ଶୋଭାକୁ ମଧ୍ୟ ନିନ୍ଦା କରୁଥିବା, ଲୀଳାରେ ଲୋଳ ମୃଦୁ ଅପାଙ୍ଗଦୃଷ୍ଟିଯୁକ୍ତା, ଭକ୍ତାନୁଗ୍ରହଦାୟିନୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କର।
Verse 52
एवं ध्यात्वा तु हृत्पद्मे जगतः पितरौ शिवौ । जप्त्वा तदात्मकं मंत्रं तदंते बहिरर्चयेत्
ଏହିପରି ହୃତ୍ପଦ୍ମରେ ଜଗତର ପିତାମାତା ଶିବ ଓ ଶିବାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ତଦାତ୍ମକ ମନ୍ତ୍ରକୁ ଜପ କରି, ଶେଷରେ ବାହ୍ୟ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରିବ।
Verse 53
आवाह्य प्रतिमायुग्मे कल्पयेदासनादिकम् । अर्घ्यं च दद्याच्छिवयोर्मंत्रेणानेन मंत्रवित्
ଯୁଗ୍ମ ପ୍ରତିମାରେ ତାଙ୍କୁ ଆବାହନ କରି, ଆସନ ଆଦି ଉପଚାର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବ; ମନ୍ତ୍ରବିତ୍ ଏହି ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ଶିବ-ଶିବାଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରିବ।
Verse 54
नमस्ते पार्वतीनाथ त्रैलोक्यवरदर्षभ । त्र्यंबकेश महादेव गृहाणार्घ्यं नमोऽस्तु ते
ହେ ପାର୍ବତୀନାଥ! ତ୍ରିଲୋକକୁ ବର ଦେଇଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୃଷଭସ୍ୱରୂପ! ହେ ତ୍ର୍ୟମ୍ବକେଶ ମହାଦେବ, ଏହି ଅର୍ଘ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କର; ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।
Verse 55
नमस्ते देवदेवेशि प्रपन्नभयहारिणि । अंबिके वरदे देवि गृहाणार्घ्यं शिवप्रिये
ହେ ଦେବଦେବେଶୀ! ଶରଣାଗତଙ୍କ ଭୟ ହରଣକାରିଣୀ! ହେ ଅମ୍ବିକେ, ବରଦାୟିନୀ ଦେବୀ, ହେ ଶିବପ୍ରିୟେ—ଏହି ଅର୍ଘ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କର।
Verse 56
इति त्रिवारमुच्चार्य दद्यादर्घ्यं समाहितः । गन्धपुष्पाक्षतान्सम्यग्धूपदीपान्प्रकल्पयेत्
ଏଭଳି ତିନିଥର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ଅର୍ଘ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରିବ; ପରେ ଗନ୍ଧ, ପୁଷ୍ପ, ଅକ୍ଷତ, ଧୂପ ଓ ଦୀପ ଯଥାବିଧି ସଜାଇବ।
Verse 57
नैवेद्यं पायसान्नेन घृताक्तं परिकल्पयेत् । जुहुयान्मूलमंत्रेण हविरष्टोत्तरं शतम्
ଘୃତମିଶ୍ରିତ ପାୟସାନ୍ନକୁ ନୈବେଦ୍ୟ ଭାବେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବ; ଏବଂ ମୂଳମନ୍ତ୍ରରେ ହବିକୁ ଏକଶେ ଆଠଥର ଆହୁତି ଦେବ।
Verse 58
तत उद्वास्य नैवेद्यं धूपनीराजनादिकम् । कृत्वा निवेद्य तांबूलं नमस्कुर्यात्समाहितः
ତାପରେ ଉଦ୍ୱାସନ କରି, ନୈବେଦ୍ୟ ଓ ଧୂପ-ନୀରାଜନ ଆଦି ସମାପ୍ତ କରି, ତାମ୍ବୂଳ ନିବେଦନ କରି ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ନମସ୍କାର କରିବ।
Verse 59
अथाभ्यर्च्योपचारेण भोजयेद्विप्रदंपती
ତାପରେ ଯଥୋଚିତ ଉପଚାରରେ ସମ୍ୟକ୍ ସମ୍ମାନ କରି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇବା ଉଚିତ।
Verse 60
एवं सायंतनीं पूजां कृत्वा विप्रानुमोदितः । भुंजीत वाग्यतो रात्रौ हविष्यं क्षीरभावितम्
ଏଭଳି ସାୟଂକାଳୀନ ପୂଜା କରି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଅନୁମୋଦନ ପାଇ, ରାତିରେ ମୌନ ରହି କ୍ଷୀରସିଦ୍ଧ ହବିଷ୍ୟ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 61
एवं संवत्सरं कुर्याद्व्रतं पक्षद्वये बुधः । ततः संवत्सरे पूर्णे व्रतोद्यापनमाचरेत्
ଏହିପରି ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଉଭୟ ପକ୍ଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକ ବର୍ଷ ଯାଏଁ ବ୍ରତ ପାଳନ କରିବ; ତାପରେ ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ ବ୍ରତର ଉଦ୍ୟାପନ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 62
शतरुद्राभिजप्तेन स्नापयेत्प्रतिमे जलैः । आगमोक्तेन मन्त्रेण संपूज्य गिरिजाशिवौ
ଶତରୁଦ୍ର ଜପରେ ପବିତ୍ରିତ ଜଳଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିମାକୁ ସ୍ନାନ କରାଇବା ଉଚିତ; ଏବଂ ଆଗମୋକ୍ତ ମନ୍ତ୍ରରେ ଗିରିଜା ଓ ଶିବଙ୍କୁ ସମ୍ୟକ୍ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
Verse 63
सवस्त्रं ससुवर्ण च कलशं प्रति मान्वितम् । दत्त्वाचार्याय महते सदाचाररताय च । ब्राह्मणान्भोजयेद्भक्त्या यथाशक्त्याभिपूज्य च
ବସ୍ତ୍ର ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସହ, ପ୍ରତିମାସହିତ କଳଶକୁ ସଦାଚାରରତ ମହାନ ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦାନ କରି; ପରେ ଯଥାଶକ୍ତି ସମ୍ମାନ କରି ଭକ୍ତିରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇବା ଉଚିତ।
Verse 64
दद्याच्च दक्षिणां तेभ्यो गोहिरण्यांबरादिकम् । भुंजीत तदनुज्ञातः सहेष्टजनबंधुभिः
ସେମାନଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣା ଦେବା ଉଚିତ—ଗୋ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ବସ୍ତ୍ର ଆଦି। ପରେ ସେମାନଙ୍କର ଅନୁମତି ପାଇ ଇଷ୍ଟଜନ ଓ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ସହ ଭୋଜନ କରିବ।
Verse 65
एवं यः कुरुते भक्त्या व्रतं त्रैलोक्यविश्रुतम् । त्रिःसप्तकुलमुद्धृत्य भुक्त्वा भोगान्यथेप्सि तान्
ଯେ ଭକ୍ତିସହ ତ୍ରିଲୋକବିଶ୍ରୁତ ଏହି ବ୍ରତ ପାଳନ କରେ, ସେ ନିଜ କୁଳର ତିନିଥର ସାତ ପୁରୁଷକୁ ଉଦ୍ଧାର କରି, ଇଚ୍ଛିତ ଭୋଗ ଓ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରେ।
Verse 66
इन्द्रादिलोकपालानां स्थानेषु रमते धुवम् । ब्रह्मलोके च रमते विष्णुलोके च शाश्वते
ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଇନ୍ଦ୍ରାଦି ଲୋକପାଳମାନଙ୍କ ଲୋକରେ ରମଣ କରେ; ବ୍ରହ୍ମଲୋକରେ ମଧ୍ୟ, ଶାଶ୍ୱତ ବିଷ୍ଣୁଲୋକରେ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଏ।
Verse 67
शिवलोकमथ प्राप्य तत्र कल्पशतं पुनः । भुक्त्वा भोगान्सुविपुलाञ्छिवमेव प्रपद्यते
ତାପରେ ଶିବଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ସେଠାରେ ଶତ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅତିବିପୁଳ ଭୋଗ ଭୋଗି, ଶେଷରେ ଶିବଙ୍କୁ ହିଁ ପରମ ଶରଣ ଭାବେ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
Verse 68
महाव्रतमिदं प्रोक्तं त्वमपि श्रद्धया चर । अत्यंतदुर्लभं वापि लप्स्यसे च मनोरथम्
ଏହି ମହାବ୍ରତ କୁହାଯାଇଛି; ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହ ଏହା ଆଚରଣ କର। ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ଯାହା, ସେଥି ମଧ୍ୟ ପାଇବ; ମନୋରଥ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ।
Verse 69
इत्यादिष्टा मुनींद्रेण सा बाला मुदिता भृशम् । प्रत्यग्रहीत्सुविश्रब्धा तद्वाक्यं सुमनोहरम्
ମୁନୀନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଉପଦେଶରେ ସେ ବାଳିକା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲା। ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଶ୍ୱାସ ଓ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ଭାବେ ସେ ତାଙ୍କ ସୁମନୋହର ବଚନ ଗ୍ରହଣ କଲା।
Verse 70
अथ तस्याः समायाताः पितृमातृ सहोदराः । तं मुनिं सुखमासीनं ददृशुः कृतभोजनम्
ତାପରେ ତାହାର ପିତା, ମାତା ଓ ସହୋଦରମାନେ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ। ଭୋଜନ ସମାପ୍ତ କରି ସୁଖରେ ଆସୀନ ମୁନିଙ୍କୁ ସେମାନେ ଦେଖିଲେ।
Verse 71
सहसागत्य ते सर्वे नमश्चक्रुर्महात्मने । प्रसीद नः प्रसीदेति गृणतः पर्यपूज यन्
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ତ୍ୱରାରେ ଆସି ମହାତ୍ମା ମୁନିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ। ‘ଆମପ୍ରତି ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତୁ, ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତୁ’ ବୋଲି କହି ଭକ୍ତିରେ ପୂଜା କଲେ।
Verse 72
श्रुत्वा च ते तया साध्व्या पूजितं परमं मुनिम् । अनुग्रहवतं तस्यै श्रुत्वा हर्षं परं ययुः
ସେ ସାଧ୍ବୀ ପରମ ମୁନିଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥିଲେ ଏବଂ ମୁନି ତାଙ୍କୁ ଅନୁଗ୍ରହ କରିଥିଲେ—ଏହା ଶୁଣି ସେମାନେ ପରମ ହର୍ଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।
Verse 73
ते कृतांजलयः सर्वे तमूचुर्मुनि पुंगवम्
ତାପରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ କରଯୋଡ଼ି ସେହି ମୁନିପୁଙ୍ଗବଙ୍କୁ କହିଲେ।
Verse 74
अद्य धन्या वयं सर्वे तवागमनमात्रतः । पावितं नः कुलं सर्वं गृहं च सफलीकृतम्
ଆଜି କେବଳ ଆପଣଙ୍କ ଆଗମନମାତ୍ରରେ ଆମେ ସମସ୍ତେ ଧନ୍ୟ ହେଲୁ। ଆମର ସମଗ୍ର କୁଳ ପବିତ୍ର ହେଲା ଏବଂ ଘର ମଧ୍ୟ ସଫଳ ଓ କୃତାର୍ଥ ହେଲା।
Verse 75
इयं च शारदा नाम कन्या वैधव्यमागता । केनापि कर्मयोगेन दुर्विलंघ्येन भूयसा
ଏହି ‘ଶାରଦା’ ନାମକ କନ୍ୟା କୌଣସି ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରବଳ ଓ ଦୁର୍ଲଂଘ୍ୟ କର୍ମଯୋଗରେ ବୈଧବ୍ୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛି।
Verse 76
सैषाद्य तव पादाब्जं प्रपन्ना शरणं सती । इमां समुद्धरासह्यात्सुघोराद्दुःख सागरात्
ଏହେତୁ ଆଜି ସେ ସତୀଭାବରେ ଆପଣଙ୍କ ପଦ୍ମପାଦରେ ଶରଣ ନେଇଛି। କୃପାକରି ଏହି ଅସହ୍ୟ, ଅତିଘୋର ଦୁଃଖସାଗରରୁ ତାକୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତୁ।
Verse 77
त्वयापि तावदत्रैव स्थातव्यं नो गृहांतिके । अस्मद्गृहमठेऽप्यस्मिन्स्नानपूजाजपोचिते
ଆପଣ ମଧ୍ୟ କିଛି ସମୟ ଏଠାରେ, ଆମ ଘର ନିକଟରେ ରହିବା ଉଚିତ—ସ୍ନାନ, ପୂଜା ଓ ଜପ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ଆମ ଏହି ଗୃହାଶ୍ରମରେ।
Verse 78
एषा बालापि भगवन्कुर्वंती त्वत्पदार्चनम् । व्रतं त्वत्सन्निधावेव चरिष्यति महामुने
ହେ ଭଗବନ୍, ଏହି ବାଳିକା ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କ ପାଦାର୍ଚ୍ଚନ କରୁଛି; ହେ ମହାମୁନି, ସେ ନିଜ ବ୍ରତକୁ ଆପଣଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ହିଁ ପାଳନ କରିବ।
Verse 79
यावत्समाप्तिमायाति व्रतमस्यास्त्वदंतिके । उषित्वा तावदत्रैव कृतार्थान्कुरु नो गुरो
ହେ ଗୁରୁଦେବ! ତାଙ୍କର ବ୍ରତ ଆପଣଙ୍କ ସନ୍ନିଧିରେ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମାପ୍ତ ନ ହୁଏ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆପଣ ଏଠାରେ ରୁହନ୍ତୁ ଏବଂ ଉପଦେଶ-ଆଶୀର୍ବାଦରେ ଆମକୁ କୃତାର୍ଥ କରନ୍ତୁ।
Verse 80
एवमभ्यर्थितः सर्वैस्तस्या भ्रातृजनादिभिः । तथेति स मुनिश्रेष्ठस्तत्रोवास मठे शुभे
ତାଙ୍କର ଭାଇମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ସ୍ୱଜନମାନେ ସହ ସମସ୍ତେ ଏଭଳି ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବାରୁ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ‘ତଥାସ୍ତୁ’ ବୋଲି କହି ସେଇ ଶୁଭ ମଠରେ ସେଠାରେ ରହିଲେ।
Verse 81
सापि तेनोपदिष्टेन मार्गेण गिरिजाशिवौ । अर्चयंती व्रतं सम्यक्चचार विमला सती
ସେ ମଧ୍ୟ—ବିମଳା ସତୀ—ତାଙ୍କ ଉପଦିଷ୍ଟ ମାର୍ଗରେ ଗିରିଜା ଓ ଶିବଙ୍କୁ ଯଥାବିଧି ଅର୍ଚ୍ଚନା କରି, ସେଇ ବ୍ରତକୁ ସମ୍ୟକ୍ ଭାବେ ଆଚରଣ କଲା।