Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 65

Devanagari script

एवं यः कुरुते भक्त्या व्रतं त्रैलोक्यविश्रुतम् । त्रिःसप्तकुलमुद्धृत्य भुक्त्वा भोगान्यथेप्सि तान्

Transliteration

evaṃ yaḥ kurute bhaktyā vrataṃ trailokyaviśrutam | triḥsaptakulamuddhṛtya bhuktvā bhogānyathepsi tān

Translation

ଯେ ଭକ୍ତିସହ ତ୍ରିଲୋକବିଶ୍ରୁତ ଏହି ବ୍ରତ ପାଳନ କରେ, ସେ ନିଜ କୁଳର ତିନିଥର ସାତ ପୁରୁଷକୁ ଉଦ୍ଧାର କରି, ଇଚ୍ଛିତ ଭୋଗ ଓ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରେ।

Word by Word

• एवम्: thus/in this way
• एवम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्ययम् (adverb of manner)

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्

• कुरुते: does/performs
• कुरुते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट् (Present), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्

• भक्त्या: with devotion
• भक्त्या: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/3rd), एकवचनम्

• व्रतम्: vow/observance
• व्रतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्

• त्रैलोक्य: of the three worlds
• त्रैलोक्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: त्रि + लोक (प्रातिपदिक-समास)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (of the three worlds), (समासपूर्वपद)

• विश्रुतम्: well-known/renowned
• विश्रुतम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वि + श्रु (धातु) → विश्रुत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; व्रतं विशेषयति

• त्रैलोक्यविश्रुतम्: renowned in the three worlds
• त्रैलोक्यविश्रुतम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्रैलोक्य + विश्रुत (प्रातिपदिक-समास)
• Form: सप्तमी/षष्ठी-तत्पुरुषार्थः (renowned in the three worlds), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; व्रतं विशेषयति

• त्रिः: three times/three
• त्रिः: Sankhya (Numerical modifier)
• Type: Indeclinable
• Root: त्रिः (अव्यय)
• Form: संख्यावाचक-अव्ययम् (numeral adverb)

• सप्त: seven
• सप्त: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सप्त (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: (समासपूर्वपद), संख्या-विशेषणम्

• कुलम्: family/lineage
• कुलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कुल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• त्रिःसप्तकुलम्: (his) twenty-one generations/families
• त्रिःसप्तकुलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्रिः + सप्त + कुल (प्रातिपदिक-समास)
• Form: द्विगु-समासः (numerical compound; 3×7 families = 21), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• उद्धृत्य: having uplifted/rescued
• उद्धृत्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: उद् + हृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययम् (gerund/absolutive), ‘having lifted/rescued’

• भुक्त्वा: having enjoyed
• भुक्त्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: भुज् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययम् (gerund), ‘having enjoyed/eaten’

• भोगान्: enjoyments/pleasures
• भोगान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भोग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्

• यथा: as/according to
• यथा: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: उपमान/प्रकारवाचक-अव्ययम् (as/according to)

• ईप्सि: you desire/seek
• ईप्सि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आप्/ईप्स् (धातु)
• Form: लिट्/लुङ्-प्रयोगभेदे पाठभेदः; अत्र ‘ईप्सि’ = लट् (Present) परस्मैपदम्, मध्यमपुरुषः (2nd person), एकवचनम् (desire/seek)

• तान्: those
• तान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्

Speaker

Unknown (contextual narrator/instructor within Brahmottarakhaṇḍa)

Visual Art Cues

Scene: A devotee performs a vow with lamp, water-pot, and offerings; behind him, a luminous ancestral line (seven above, seven below, and the present) is shown being lifted by a stream of light/merit.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotional discipline benefits not only the practitioner but also one’s lineage, extending merit across generations.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific sacred geography is mentioned; the verse proclaims the vow’s fame and results.

What ritualistic prescription is mentioned?

The verse summarizes the fruit of performing the prescribed vrata with devotion.