Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 12

Devanagari script

नर्मदोवाच । तव प्रसादाद्देवेश मृत्युर्मम न विद्यते । सृज देव पुनर्विश्वं शर्वरी क्षयमागता

Transliteration

narmadovāca | tava prasādāddeveśa mṛtyurmama na vidyate | sṛja deva punarviśvaṃ śarvarī kṣayamāgatā

Translation

ନର୍ମଦା କହିଲା— “ହେ ଦେବେଶ! ତୁମ ପ୍ରସାଦରୁ ମୋ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁ ନାହିଁ। ତେଣୁ, ହେ ଦେବ! ପୁନର୍ବାର ବିଶ୍ୱ ସୃଷ୍ଟି କର; ପ୍ରଳୟରାତ୍ରି ଏବେ ଶେଷ ହୋଇଛି।”

Word by Word

• नर्मदा: Narmadā
• नर्मदा: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर्मदा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• तव: of you/your
• तव: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन; मध्यमपुरुष-सर्वनाम

• प्रसादात्: from (your) grace
• प्रसादात्: Hetu/Apadana (Cause/Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: प्रसाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन

• देवेश: O Lord of the gods
• देवेश: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (देवानाम् ईशः)

• मृत्युः: death
• मृत्युः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मृत्यु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• मम: of me/my
• मम: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; उत्तमपुरुष-सर्वनाम

• न: not
• न: Pratiṣedha (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (निषेध-अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध

• विद्यते: exists
• विद्यते: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; भावे प्रयोगः ‘exists’

• सृज: create
• सृज: Kriya (Command/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सृज् (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• देव: O god
• देव: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• पुनः: again
• पुनः: Kriya-visheṣaṇa (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

• विश्वम्: the universe
• विश्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• शर्वरी: the night (of dissolution)
• शर्वरी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शर्वरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• क्षयम्: to destruction/end
• क्षयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: क्षय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• आगता: has reached/has come (to)
• आगता: Kriya (Predicate complement)
• Type: Adjective
• Root: आ + गम् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘प्राप्ता’

Speaker

Narmadā

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Narmadā, radiant and composed amid the pralaya waters, addresses Śiva with folded hands; the cosmic night recedes, hinting at dawn of re-creation.

Characters & Entities

• Narmadā
• Deveśa (Śiva/Mahādeva)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine grace (prasāda) transcends mortality; the sacred river embodies Śiva’s protection and auspicious renewal.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Revā/Narmadā—presented as a Śaiva sacred geography whose very presence is a source of protection and merit.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite is prescribed in this verse; it establishes the mahātmya foundation for Narmadā-related tīrtha practices.