Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 17

Devanagari script

तथेत्युक्त्वा महादेवः सर्वलोकनमस्कृतः । जगामाकाशमाविश्य कैलासं धरणीधरम्

Transliteration

tathetyuktvā mahādevaḥ sarvalokanamaskṛtaḥ | jagāmākāśamāviśya kailāsaṃ dharaṇīdharam

Translation

“ତଥାସ୍ତୁ” ବୋଲି କହି, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନମସ୍କୃତ ମହାଦେବ ଆକାଶରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଧରଣୀଧର କୈଲାସକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Word by Word

• तथा: so/thus
• तथा: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकार/अनुमोदनवाचक (thus/so; assent)

• इति: thus (saying)
• इति: Sambandha (Quotative marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; वाक्यसमाप्ति/उद्धरणसूचक (quotative particle)

• उक्त्वा: having said
• उक्त्वा: Pūrvakāla-kriyā (Absolutive)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु; त्वा-प्रत्यय)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (gerund); पूर्वकालिक क्रिया (having said)

• महादेवः: Mahādeva (Śiva)
• महादेवः: Kartṛ (Subject)
• Type: Noun
• Root: महा + देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; एकवचन; समासः—कर्मधारय (महान् देवः)

• सर्वलोकनमस्कृतः: revered by all worlds
• सर्वलोकनमस्कृतः: Viśeṣaṇa (Qualifier of Mahādevaḥ)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + लोक + नमस्कृत (प्रातिपदिक; नमस् + कृ धातु → क्त)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; समासः—तत्पुरुष (सर्वैः लोकैः नमस्कृतः)

• जगाम: went
• जगाम: Kriyā (Verb)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लिट् लकार (Perfect); प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपदम्

• आकाशम्: to the sky
• आकाशम्: Karma (Goal as object with motion)
• Type: Noun
• Root: आकाश (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति; एकवचन

• आविश्य: having entered
• आविश्य: Pūrvakāla-kriyā (Absolutive)
• Type: Verb
• Root: आ + विश् (धातु; ल्यप्/क्त्वा-समकक्ष)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund); पूर्वकालिक क्रिया (having entered)

• कैलासम्: Kailāsa
• कैलासम्: Karma (Destination)
• Type: Noun
• Root: कैलास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति; एकवचन

• धरणीधरम्: the earth-supporting (mountain)
• धरणीधरम्: Viśeṣaṇa (Apposition to Kailāsaṃ)
• Type: Noun
• Root: धरणी + धर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति; एकवचन; समासः—तत्पुरुष (धरणीं धरति इति)

Speaker

Narrator (Purāṇic voice)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kailāsa

Type: peak

Skanda Dialogue

Listener: King (implicit continuation of address)

Visual Art Cues

Scene: Mahādeva, worshipped by all worlds, utters assent and ascends into the sky, moving toward snow-clad Kailāsa—majestic, serene departure.

Characters & Entities

• Mahādeva (Śiva)
• Kailāsa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Lord’s presence sanctifies events and places; even His departure frames the moment as sacred and memorable in tīrtha-māhātmya.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader context is the establishment and fame of Kundaleśvara-tīrtha in the Revā Khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this verse; it narrates Śiva’s return to Kailāsa.