Adhyaya 32

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । पत्त्रेश्वरं ततो गच्छेत्सर्वपापप्रणाशनम् । यत्र सिद्धो महाभागश्चित्रसेनसुतो बली

ଶ୍ରୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ତାପରେ ସର୍ବପାପ-ପ୍ରଣାଶକ ପତ୍ତ୍ରେଶ୍ୱରକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ଯେଉଁଠି ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଓ ବଳବାନ ଚିତ୍ରସେନଙ୍କ ପୁତ୍ର ସିଦ୍ଧି ଲଭିଥିଲେ।

Verse 2

युधिष्ठिर उवाच । कोऽसौ सिद्धस्तदा ब्रह्मंस्तस्मिंस्तीर्थे महातपाः । पुत्रः कस्य तु को हेतुरेतदिच्छामि वेदितुम्

ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ— ହେ ପୂଜ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ! ସେହି ତୀର୍ଥରେ ମହାତପସ୍ବୀ ଯେ ସିଦ୍ଧ ପୁରୁଷ ଥିଲେ, ସେ କିଏ? ସେ କାହାର ପୁତ୍ର, ଏବଂ ସିଦ୍ଧିଲାଭର କାରଣ କ’ଣ? ଏହା ମୁଁ ଜାଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି।

Verse 3

श्रीमार्कण्डेय उवाच । चित्रोनाम महातेजा इन्द्रस्य दयितः पुरा । तस्य पुत्रो नृपश्रेष्ठ पत्त्रेश्वर इति श्रुतः

ଶ୍ରୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ— ପୂର୍ବକାଳରେ ‘ଚିତ୍ର’ ନାମକ ଏକ ମହାତେଜସ୍ବୀ ଥିଲେ, ଯିଏ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଥିଲେ। ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ! ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ‘ପତ୍ତ୍ରେଶ୍ୱର’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବୋଲି ଶୁଣାଯାଏ।

Verse 4

रूपवान् सुभगश्चैव सर्वशत्रुभयंकरः । इन्द्रस्य दयितोऽत्यर्थं जय इत्येव चापरः

ସେ ରୂପବାନ୍ ଓ ସୁଭଗ ଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର; ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ ଥିଲେ, ଏବଂ ‘ଜୟ’ ନାମରେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ ଥିଲେ।

Verse 5

स कदाचित्सभामध्ये सर्वदेवसमागमे । मेनकानृत्यगीतेन मोहितः सुचिरं किल

ଏକଥର, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ସମାଗମ ଥିବା ସଭାମଧ୍ୟରେ, ମେନକାଙ୍କ ନୃତ୍ୟ ଓ ଗୀତରେ ସେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ମୋହିତ ହୋଇ ରହିଲେ।

Verse 6

तिष्ठते गतमर्यादो गतप्राण इव क्षणात् । तावत्सुरपतिर्देवः शशापाथाजितेन्द्रियम्

କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ସେ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ହରାଇ ପ୍ରାଣହୀନ ଭଳି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ। ତେବେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜୟ କରିପାରିନଥିବାରୁ ଦେବାଧିପତି ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ।

Verse 7

यस्मात्त्वं स्वर्गसंस्थोऽपि मर्त्यधर्ममुपेयिवान् । तस्मान्मर्त्ये चिरं कालं क्षपयिष्यस्यसंशयम्

ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସ୍ଥିତ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମର୍ତ୍ୟଧର୍ମକୁ ଅନୁସରଣ କରିଛ; ତେଣୁ ନିଶ୍ଚୟ ତୁମେ ମର୍ତ୍ୟଲୋକରେ ଦୀର୍ଘକାଳ ବ୍ୟତୀତ କରିବ।

Verse 8

एवमुक्तः सुरेन्द्रेण चित्रसेनसुतो युवा । वेपमानः सुरश्रेष्ठः कृताञ्जलिरुवाच ह

ସୁରେନ୍ଦ୍ର ଏପରି କହିବା ପରେ ଚିତ୍ରସେନଙ୍କ ଯୁବ ପୁତ୍ର—କମ୍ପିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ—କରଯୋଡି କହିଲା।

Verse 9

पत्त्रेश्वर उवाच । मया पापेन मूढेन अजितेन्द्रियचेतसा । प्राप्तं वै यत्फलं तस्य प्रसादं कर्तुमर्हसि

ପତ୍ତ୍ରେଶ୍ୱର କହିଲେ—ମୁଁ ପାପୀ, ମୂଢ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଅଜିତ ଚିତ୍ତବାନ୍; ନିଜ କର୍ମର ଫଳ ମୁଁ ପାଇଛି। ତଥାପି ଆପଣ କୃପାକରି ମୋତେ ପ୍ରସାଦ ଦିଅନ୍ତୁ।

Verse 10

शक्र उवाच । नर्मदातटमाश्रित्य द्वादशाब्दं जितेन्द्रियः । आराधय शिवं शान्तं पुनः प्राप्स्यसि सद्गतिम्

ଶକ୍ର କହିଲେ—ନର୍ମଦା ତଟକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ ହୋଇ ଶାନ୍ତ ଶିବଙ୍କୁ ଆରାଧନା କର; ତେବେ ତୁମେ ପୁନଃ ସଦ୍ଗତି ପ୍ରାପ୍ତ କରିବ।

Verse 11

सत्यशौचरतानां च धर्मिष्ठानां जितात्मनाम् । लोकोऽयं पापिनां नैव इति शास्त्रस्य निश्चयः

ଏହି ଲୋକ ସତ୍ୟ ଓ ଶୌଚରେ ରତ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ଜିତାତ୍ମା ଲୋକଙ୍କର; ପାପୀଙ୍କର ନୁହେଁ—ଏହା ଶାସ୍ତ୍ରର ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ।

Verse 12

एवमुक्ते महाराज सहस्राक्षेण धीमता । गन्धर्वतनयो धीमान्प्रणम्यागात्तु भूतलम्

ହେ ମହାରାଜ! ବୁଦ୍ଧିମାନ ସହସ୍ରାକ୍ଷ (ଇନ୍ଦ୍ର) ଏପରି କହିଲେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଗନ୍ଧର୍ବପୁତ୍ର ପ୍ରଣାମ କରି ପରେ ଭୂତଳକୁ (ପୃଥିବୀକୁ) ଗଲା।

Verse 13

रेवाया विमले तोये ब्रह्मावर्तसमीपतः । स्नात्वा जप्त्वा विधानेन अर्चयित्वा च शङ्करम्

ବ୍ରହ୍ମାବର୍ତ୍ତ ସମୀପରେ ରେବାର ନିର୍ମଳ ଜଳରେ ସେ ସ୍ନାନ କଲା, ବିଧିମତେ ଜପ କଲା ଏବଂ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜା-ଅର୍ଚ୍ଚନା କଲା।

Verse 14

वाय्वम्बुपिण्याकफलैश्च पुष्पैः पर्णैश्च मूलाशनयावकेन । तताप पञ्चाग्नितपोभिरुग्रैस्ततश्च तोषं समगात्स देवः

ବାୟୁ, ଜଳ, ପିଣ୍ୟାକ, ଫଳ, ପୁଷ୍ପ, ପତ୍ର, ମୂଳ ଓ ଯବକ (ଯବର ପତଳା ଖିର) ଉପରେ ନିର୍ବାହ କରି ସେ ପଞ୍ଚାଗ୍ନିର ଉଗ୍ର ତପ କଲା; ତାହାପରେ ସେ ଦେବ (ଶିବ) ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ।

Verse 15

पिनाकपाणिं वरदं त्रिशूलिनमुमापतिं ह्यन्धकनाशनं च । चन्द्रार्धमौलिं गजकृत्तिवाससं दृष्ट्वा पपाताग्रगतं समीक्ष्य

ପିନାକପାଣି, ବରଦ, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ, ଉମାପତି, ଅନ୍ଧକନାଶକ, ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ରମୌଳି ଓ ଗଜଚର୍ମବାସୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖରେ ଦେଖି, ଦର୍ଶନ କରି ସେ ଭକ୍ତିରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପଡ଼ିଲା।

Verse 16

ईश्वर उवाच । वरं वृणीष्व भद्रं ते वरदोऽहं तवानघ । यमिच्छसि ददाम्यद्य नात्र कार्या विचारणा

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ଅନଘ! ତୋର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ବର ଚୟନ କର; ମୁଁ ତୋର ବରଦାତା। ତୁ ଯାହା ଇଚ୍ଛା କରୁଛୁ, ଆଜି ଦେଉଛି; ଏଠାରେ ବିଚାର ଦରକାର ନାହିଁ।

Verse 17

पत्त्रेश्वर उवाच । यदि तुष्टोऽसि देवेश यदि देयो वरो मम । अत्र त्वं सततं तीर्थे मम नाम्ना भव प्रभो

ପତ୍ତ୍ରେଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ଦେବେଶ! ଯଦି ଆପଣ ପ୍ରସନ୍ନ ଓ ଯଦି ମୋତେ ବର ଦେବାକୁ ହୁଏ, ତେବେ ପ୍ରଭୋ, ଏହି ତୀର୍ଥରେ ମୋ ନାମରେ ସଦା ବସନ୍ତୁ।

Verse 18

एतच्छ्रुत्वा महादेवो हर्षगद्गदया गिरा । तथेत्युक्त्वा ययौ हृष्ट उमया सह शङ्करः

ଏହା ଶୁଣି ମହାଦେବ ଆନନ୍ଦରେ ଗଦ୍ଗଦ କଣ୍ଠରେ ‘ତଥାସ୍ତୁ’ ବୋଲି କହି, ଉମାଙ୍କ ସହ ହୃଷ୍ଟ ଶଙ୍କର ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 19

सोऽपि तत्तीर्थमाप्लुत्य गते देवे दिवं प्रति । स्नात्वा जाप्यविधानेन तर्पयित्वा पितॄन् पुनः

ସେ ମଧ୍ୟ ସେହି ତୀର୍ଥରେ ଅବଗାହନ କଲା; ଦେବତା ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲାପରେ, ଜପବିଧି ଅନୁସାରେ ସ୍ନାନ କରି ପୁନଃ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କଲା।

Verse 20

स्थापयामास देवेशं तस्मिंस्तीर्थे विधानतः । पत्त्रेश्वरं तु विख्यातं त्रिषु लोकेषु भारत

ହେ ଭାରତ! ତାପରେ ସେ ବିଧିପୂର୍ବକ ସେହି ତୀର୍ଥରେ ଦେବେଶଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କଲା; ଏବଂ ‘ପତ୍ତ୍ରେଶ୍ୱର’ ନାମରେ ତ୍ରିଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା।

Verse 21

इन्द्रलोकं गतः शापान्मुक्तः सोऽपि नरेश्वर । हृष्टः प्रमुदितो रम्यं जयशब्दादिमङ्गलैः

ହେ ନରେଶ୍ୱର! ସେ ମଧ୍ୟ ଶାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକକୁ ଗଲା; ହୃଷ୍ଟ ଓ ପ୍ରମୁଦିତ ହୋଇ ‘ଜୟ’ ଧ୍ୱନି ଆଦି ମଙ୍ଗଳୋତ୍ସବର ରମ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କଲା।

Verse 22

एष ते कथितः प्रश्नः पृष्टो यो वै युधिष्ठिर । तत्र स्नानेन चैकेन सर्वपापैः प्रमुच्यते

ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ତୁମ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଏପରି କୁହାଗଲା; ସେଠାରେ ଏକଥର ସ୍ନାନ କଲେ ମାତ୍ର ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।

Verse 23

यस्त्वर्चयेन्महादेवं तस्मिंस्तीर्थे युधिष्ठिर । स्नात्वाभ्यर्च्य पित्ःन् देवान् सोऽश्वमेधफलं लभेत्

ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଯେ ଲୋକ ସେଇ ତୀର୍ଥରେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରେ—ସ୍ନାନ କରି ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଓ ଦେବମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରି—ସେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞସମ ଫଳ ପାଏ।

Verse 24

मृतो वर्षशतं साग्रं क्रीडित्वा च शिवे पुरे । राजा वा राजतुल्यो वा पश्चान्मर्त्येषु जायते

ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସେ ଶିବପୁରୀରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶତବର୍ଷ କ୍ରୀଡାସୁଖ ଭୋଗ କରି, ପରେ ମର୍ତ୍ୟଲୋକରେ ରାଜା କିମ୍ବା ରାଜତୁଲ୍ୟ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଏ।

Verse 25

वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञो जीवेच्च शरदः शतम् । व्याधिशोकविनिर्मुक्तः पुनः स्मरति तज्जलम्

ସେ ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗର ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ ହୁଏ, ଶତ ଶରତ୍ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜୀବନ୍ତ ରହେ, ବ୍ୟାଧି ଓ ଶୋକରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ପୁନଃ ସେଇ ପବିତ୍ର ଜଳକୁ ସ୍ମରଣ କରେ।

Verse 32

। अध्याय

ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।