Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 7

Devanagari script

यस्मात्त्वं स्वर्गसंस्थोऽपि मर्त्यधर्ममुपेयिवान् । तस्मान्मर्त्ये चिरं कालं क्षपयिष्यस्यसंशयम्

Transliteration

yasmāttvaṃ svargasaṃstho'pi martyadharmamupeyivān | tasmānmartye ciraṃ kālaṃ kṣapayiṣyasyasaṃśayam

Translation

ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସ୍ଥିତ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମର୍ତ୍ୟଧର୍ମକୁ ଅନୁସରଣ କରିଛ; ତେଣୁ ନିଶ୍ଚୟ ତୁମେ ମର୍ତ୍ୟଲୋକରେ ଦୀର୍ଘକାଳ ବ୍ୟତୀତ କରିବ।

Word by Word

• यस्मात्: from which/because
• यस्मात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन; सम्बन्धार्थे (relative)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• स्वर्गसंस्थः: situated in heaven
• स्वर्गसंस्थः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: स्वर्ग (प्रातिपदिक) + संस्थ (कृदन्त-प्रातिपदिक; √स्था (धातु) उपसर्ग सम्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifying त्वम्)

• अपि: even/also
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (particle), समुच्चय/अपवादार्थे ‘even/also’

• मर्त्यधर्मम्: the mortal condition/duty of mortals
• मर्त्यधर्मम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मर्त्य (प्रातिपदिक) + धर्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; कर्मपदम्

• उपेयिवान्: has attained/approached
• उपेयिवान्: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: उप-√इ (धातु) (कृदन्त; लिट्-परिप्रयोग/भूतकृत् ‘उपेयिवस्’)
• Form: कृदन्त (भूतकालिक), कर्तरि प्रयोग; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘having approached/attained’

• तस्मात्: therefore/from that
• तस्मात्: Apadana (Cause/अपादान-हेतु)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; हेत्वर्थे (therefore/from that)

• मर्त्ये: in the mortal world/as a mortal
• मर्त्ये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मर्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; अधिकरणम्

• चिरम्: for a long time
• चिरम्: Sambandha (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: चिरम् (अव्यय/नपुंसक-प्रातिपदिक)
• Form: क्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)

• कालम्: time (duration)
• कालम्: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कालाधिकरणे द्वितीया (accusative of duration)

• क्षपयिष्यसि: you will spend/consume (time)
• क्षपयिष्यसि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √क्षप् (धातु) णिच् (causative)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

• असंशयम्: undoubtedly
• असंशयम्: Sambandha (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: अ- (नञ्) + संशय (प्रातिपदिक)
• Form: क्रियाविशेषण-अव्यय (adverb), निश्चयार्थे

Speaker

Indra (curse speech, narrated by Mārkaṇḍeya)

Visual Art Cues

Scene: Indra pronounces a grave sentence: though the being is heaven-dwelling, he must remain long among mortals due to adopting mortal ways; the atmosphere is judicial and cosmic.

Characters & Entities

• Indra
• Svarga
• Martya-loka

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Heavenly privilege does not override dharma; misconduct leads to descent and prolonged worldly consequence.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None explicitly; the curse sets the trajectory that will culminate in a tīrtha-centered redemption.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a pronouncement of consequence.