Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 7

Devanagari script

तत्र तीर्थे तु मार्गस्था ये केचिदृषिसत्तमाः । सिद्धामृतपदं यान्ति पितृलोकं तथोत्तमम्

Transliteration

tatra tīrthe tu mārgasthā ye kecidṛṣisattamāḥ | siddhāmṛtapadaṃ yānti pitṛlokaṃ tathottamam

Translation

ସେଇ ତୀର୍ଥରେ ମାର୍ଗସ୍ଥ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ସିଦ୍ଧମାନଙ୍କ ଅମୃତପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି; ଏବଂ ସେହିପରି ଉତ୍ତମ ପିତୃଲୋକକୁ ମଧ୍ୟ ଯାଆନ୍ତି।

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक (locative adverb)

• तीर्थे: at the sacred place
• तीर्थे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन

• तु: indeed
• तु: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; विशेषण/विरोधार्थक (particle)

• मार्ग-स्थाः: standing on the path; en route
• मार्ग-स्थाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: मार्ग (प्रातिपदिक) + स्थ (कृदन्त; √स्था धातु)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (मार्गे स्थाः); ‘standing/being on the path’

• ये: who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)

• केचित्: some
• केचित्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: केचित् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; अनिश्चितवाचक (indefinite)

• ऋषि-सत्तमाः: the best of sages
• ऋषि-सत्तमाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ऋषि (प्रातिपदिक) + सत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (ऋषीणां सत्तमाः)

• सिद्ध-अमृत-पदम्: the immortal state/abode of the perfected ones
• सिद्ध-अमृत-पदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सिद्ध (प्रातिपदिक) + अमृत (प्रातिपदिक) + पद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (सिद्धानां अमृतं पदम् / अमृतवत् पदम्)

• यान्ति: go; attain
• यान्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √या (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन

• पितृ-लोकम्: the world of the ancestors
• पितृ-लोकम्: Gati-Karma (Goal/गतिकर्म)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (पितॄणां लोकः)

• तथा: also; likewise
• तथा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकार/समुच्चयार्थक (adverb: likewise/also)

• उत्तमम्: excellent; supreme
• उत्तमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; पितृलोकं विशेषयति

Speaker

Mārkaṇḍeya (continued)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Koṭī-tīrtha

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: King

Visual Art Cues

Scene: A line of traveling rishis with staffs and waterpots passes by Koṭī-tīrtha; above them appear Siddhas in the sky and a luminous path toward Pitṛ-loka—suggesting effortless elevation through the tīrtha’s power.

Characters & Entities

• Siddhas
• Pitṛloka
• Koṭīśvara Tīrtha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The tīrtha’s sanctity is so intense that even incidental contact can bestow exalted spiritual destinations.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Koṭīśvara/Koṭī Tīrtha in the Revā Khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite; it highlights the tīrtha’s transformative potency even for travelers (mārgastha).