Adhyaya 224

Verse 1

मार्कण्डेय उवाच । ततः क्रोशान्तरे पार्थ तीर्थं कोटीश्वरं परम् । यत्र स्नानं च दानं च जपहोमार्चनादिकम् । भक्त्या कृतं नरैस्तत्र सर्वं कोटिगुणं भवेत्

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ହେ ପାର୍ଥ! ତାପରେ ଏକ କ୍ରୋଶ ଦୂରେ ‘କୋଟୀଶ୍ୱର’ ନାମକ ପରମ ତୀର୍ଥ ଅଛି। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ, ଦାନ ଓ ଜପ, ହୋମ, ଅର୍ଚ୍ଚନା ଆଦି ଯାହା କିଛି ଭକ୍ତିସହିତ କରାଯାଏ, ସବୁ କୋଟିଗୁଣ ଫଳଦାୟକ ହୁଏ।

Verse 2

तत्र देवाः सगन्धर्वा ऋषयः सिद्धचारणाः । जलधिं प्रतिगच्छन्ति नर्मदां वीक्षितुं किल

ସେଠାରେ ଦେବତାମାନେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ସହ, ଋଷିମାନେ ଓ ସିଦ୍ଧ-ଚାରଣମାନେ ମଧ୍ୟ—ଏମିତି କୁହାଯାଏ—ନର୍ମଦାଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରିବା ପାଇଁ ସମୁଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାଆନ୍ତି।

Verse 3

मिलिताः कोटिशो राजन्रेवासागरसङ्गमे । विनोदमतुलं दृष्ट्वा रेवार्णवसमागमे

ହେ ରାଜନ୍, ରେବା ଓ ସାଗରର ସଙ୍ଗମେ କୋଟିକୋଟି ଲୋକ ଏକତ୍ର ହୁଅନ୍ତି; ରେବା-ସମୁଦ୍ର ମିଳନର ସେଇ ଅତୁଳ ଅଦ୍ଭୁତ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି।

Verse 4

स्नात्वा शिवं च संस्थाप्य पूजयित्वा महेश्वरम् । कोटीश्वराभिधानं तु स्वस्वभक्त्या विधानतः

ସ୍ନାନ କରି ଶିବଙ୍କୁ ସଂସ୍ଥାପନ କରି ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କରି—ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କ ନିଜ ଭକ୍ତି ଅନୁସାରେ ବିଧିପୂର୍ବକ—ସେଇ ପ୍ରଭୁ ‘କୋଟୀଶ୍ୱର’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 5

कोटीतीर्थे परां सिद्धिं सम्प्राप्ताः सर्वतोषणात् । तेन तत्पुण्यमतुलं सर्वतीर्थेषु चोत्तमम्

କୋଟୀତୀର୍ଥରେ ସର୍ବତୋଷକର ଉପାସନା ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ପରମ ସିଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ; ତେଣୁ ସେଠାର ପୁଣ୍ୟ ଅତୁଳ ଓ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତମ।

Verse 6

तत्र तीर्थे तु यत्किंचिच्छुभं वा यदि वाशुभम् । क्रियते नृपशार्दूल सर्वं कोटिगुणं भवेत्

ହେ ନୃପଶାର୍ଦୂଲ, ସେଇ ତୀର୍ଥରେ ଯାହା କିଛି କରାଯାଏ—ଶୁଭ ହେଉ କି ଅଶୁଭ—ସବୁ କୋଟିଗୁଣ ହୋଇ ଫଳ ଦେଏ।

Verse 7

तत्र तीर्थे तु मार्गस्था ये केचिदृषिसत्तमाः । सिद्धामृतपदं यान्ति पितृलोकं तथोत्तमम्

ସେଇ ତୀର୍ଥରେ ମାର୍ଗସ୍ଥ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ସିଦ୍ଧମାନଙ୍କ ଅମୃତପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି; ଏବଂ ସେହିପରି ଉତ୍ତମ ପିତୃଲୋକକୁ ମଧ୍ୟ ଯାଆନ୍ତି।

Verse 8

उत्तरे नर्मदातीरे दक्षिणे चाश्रिताश्च ये । देवलोकं गतास्तत्र इति मे निश्चिता मतिः

ନର୍ମଦାର ଉତ୍ତର ତଟରେ ବସୁଥିବାମାନେ ଓ ଦକ୍ଷିଣ ତଟକୁ ଆଶ୍ରୟ କରୁଥିବାମାନେ—ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଦେବଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି; ଏହା ମୋର ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚିତ ମତ।

Verse 9

बिल्वार्कपुष्पैर्धत्तूरकुशकाशप्रसूनकैः । ऋतूद्भवैस्तथान्यैश्च पूजयित्वा महेश्वरम्

ବିଲ୍ୱ ଓ ଅର୍କ ପୁଷ୍ପ, ଧତୁରା, କୁଶ ଓ କାଶର ଫୁଲ, ଏବଂ ଋତୁଜନ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଅର୍ପଣମାନେ ଦ୍ୱାରା ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କରି—

Verse 10

नानोपचारैर्विधिवन्मन्त्रपूर्वं युधिष्ठिर । धूपदीपार्धनैवेद्यैस्तोषयित्वा च धूर्जटिम्

ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର! ମନ୍ତ୍ରପୂର୍ବକ ଓ ବିଧିମତେ ନାନା ଉପଚାରରେ, ଧୂପ-ଦୀପ, ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ନୈବେଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଧୂର୍ଜଟି (ଶିବ)ଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି—

Verse 11

शिवलोकमवाप्नोति यावदिन्द्राश्चतुर्दश । पौषकृष्णाष्टमीयोगे विशेषः पूजने स्मृतः

ସେ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଇନ୍ଦ୍ରମାନଙ୍କର କାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶିବଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ; ଏବଂ ପୌଷ ମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ଅଷ୍ଟମୀ-ଯୋଗରେ କରାଯାଇଥିବା ପୂଜା ବିଶେଷ ଫଳଦାୟି ବୋଲି ସ୍ମୃତ।

Verse 12

नित्यं च नृपतिश्रेष्ठ चतुर्दश्यष्टमीषु च । शिवमभ्यर्च्य विप्रांश्च भोजयेद्भक्तितो वरान्

ଏବଂ ନିତ୍ୟ, ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ—ବିଶେଷକରି ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଓ ଅଷ୍ଟମୀ ତିଥିରେ—ଶିବଙ୍କୁ ଅଭ୍ୟର୍ଚ୍ଚନା କରି ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଭକ୍ତିସହିତ ଭୋଜନ କରାଇବା ଉଚିତ।