Adhyaya 182

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो भृगुः श्रिया चैव समेतः कच्छपं गतः । अभिनन्द्य यथान्यायमुवाच वचनं शुभम्

ଶ୍ରୀମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ତାପରେ ଭୃଗୁ ଶ୍ରୀଙ୍କ ସହ କଚ୍ଛପଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ଯଥାବିଧି ଅଭିନନ୍ଦନ କରି ସେ ଶୁଭ ବଚନ କହିଲେ।

Verse 2

त्वया धृता धरा सर्वा तथा लोकाश्चराचराः । तथैव पुण्यभावत्वात्स्थितस्तत्र महामते

ତୁମେ ଧାରଣ କରିଛ ଏହି ସମଗ୍ର ଧରାକୁ, ଏବଂ ଚରାଚର ସହିତ ସମସ୍ତ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ। ତୁମ ପୁଣ୍ୟସ୍ୱଭାବରୁ, ହେ ମହାମତେ, ତୁମେ ସେଠାରେ ଦୃଢ଼ଭାବେ ସ୍ଥିତ ଅଛ।

Verse 3

चातुर्विद्यस्य संस्थानं करोमि रमया सह । यदि त्वं मन्यसे देव तदादेशय मां विभो

ରମାଙ୍କ ସହିତ ମୁଁ ଚାତୁର୍ବିଦ୍ୟାର ଏକ ସଂସ୍ଥାନ (ଆସନ) ସ୍ଥାପନ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି। ଯଦି ତୁମେ ଏହାକୁ ମନୋନୀତ କର, ହେ ଦେବ, ତେବେ ହେ ବିଭୋ, ମୋତେ ଆଦେଶ ଦିଅ।

Verse 4

कूर्म उवाच । एवमेव द्विजश्रेष्ठ मम नामाङ्कितं पुरम् । भविष्यति महत्कालं ममोपरि सुसंस्थितम्

କୂର୍ମ କହିଲେ—“ଏମିତିହିଁ ହେବ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ! ମୋ ନାମାଙ୍କିତ ଏକ ପୁର ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବ। ତାହା ଦୀର୍ଘକାଳ ମୋ ଉପରେ ସୁଦୃଢ଼ଭାବେ ସୁସଂସ୍ଥିତ ରହିବ।”

Verse 5

अचलं सुस्थिरं तात न भीः कार्या सुलोचने । एतच्छ्रुत्वा शुभं वाक्यं कच्छपस्य मुखाच्च्युतम्

“ଏହା ଅଚଳ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁସ୍ଥିର ରହିବ, ହେ ତାତ! ହେ ସୁଲୋଚନେ, ଭୟ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ।” କଚ୍ଛପର ମୁଖରୁ ନିସ୍ସୃତ ଏହି ଶୁଭବାକ୍ୟ ଶୁଣି…

Verse 6

हृष्टस्तुष्टः श्रिया सार्द्धं पद्मयोनिसुतो भृगुः । अभीचि उदये प्राप्ते कृतकौतुकमङ्गलः

ତେବେ ପଦ୍ମଯୋନି (ବ୍ରହ୍ମା)ଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭୃଗୁ, ଶ୍ରୀ (ଲକ୍ଷ୍ମୀ) ସହିତ ହୃଷ୍ଟ ଓ ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ଅଭୀଚିର ଉଦୟର ଶୁଭମୁହୂର୍ତ୍ତ ଆସିଲେ, କୌତୁକ-କଳଶାଦି ମଙ୍ଗଳକର୍ମଗୁଡ଼ିକ ସମ୍ପାଦନ କଲେ।

Verse 7

नन्दने वत्सरे माघे पञ्चम्यां भरतर्षभ । शस्ते तु ह्युत्तरायोगे कुम्भस्थे शशिमण्डले

ନନ୍ଦନ ସଂବତ୍ସରେ, ମାଘମାସର ପଞ୍ଚମୀ ତିଥିରେ, ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଶୁଭ ଉତ୍ତରାୟଣ-ଯୋଗେ, ଚନ୍ଦ୍ରମଣ୍ଡଳ କୁମ୍ଭରାଶିରେ ସ୍ଥିତ ଥିଲା…

Verse 8

रेवाया उत्तरे तीरे गम्भीरे चाभिवारुणि । प्रागुदक्प्रवणे देशे कोटितीर्थसमन्वितम्

ରେବା (ନର୍ମଦା)ର ଉତ୍ତର ତଟରେ, ଗମ୍ଭୀର ଓ ଜଳସମୃଦ୍ଧ ପ୍ରଦେଶରେ, ପୂର୍ବ ଓ ଜଳଦିଗକୁ ଢଳା ଦେଶରେ—କୋଟିତୀର୍ଥସମନ୍ୱିତ ଥିଲା।

Verse 9

क्रोशप्रमाणं तत्क्षेत्रं प्रासादशतसंकुलम् । अचिरेणैव कालेन तपोबलसमन्वितः । विचिन्त्य विश्वकर्माणं चकार भृगुसत्तमः

ସେ କ୍ଷେତ୍ର ଏକ କ୍ରୋଶ ପରିମାଣର ଥିଲା ଏବଂ ଶତଶଃ ପ୍ରାସାଦରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା। ଅଳ୍ପ ସମୟରେ, ତପୋବଳସମ୍ପନ୍ନ ଭୃଗୁଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି ତାହା ନିର୍ମାଣ କରାଇଲେ।

Verse 10

ब्राह्मणा वेदविद्वांसः क्षत्रिया राज्यपालकाः । वैश्या वृत्तिरतास्तत्र शूद्राः शुश्रूषकास्त्रिषु

ସେଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବେଦବିଦ୍ୱାନ, କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ରାଜ୍ୟପାଳକ, ବୈଶ୍ୟମାନେ ନିଜ ଜୀବିକାରେ ରତ, ଏବଂ ଶୂଦ୍ରମାନେ ତିନି (ଉଚ୍ଚ ବର୍ଣ୍ଣ)ଙ୍କ ସେବାରେ ନିୟୁକ୍ତ ଥିଲେ।

Verse 11

एवं श्रिया वृतं क्षेत्रं परमानन्दनन्दितम् । निर्मितं भृगुणा तात सर्वपातकनाशनम् । इति भृगुकच्छोत्पत्तिः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀଦ୍ୱାରା ଆବୃତ, ପରମାନନ୍ଦଦାୟକ ଓ ସର୍ବ ପାତକନାଶକ ସେ କ୍ଷେତ୍ର, ହେ ତାତ! ଭୃଗୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ହେଲା। ଇତି ଭୃଗୁକଚ୍ଛୋତ୍ପତ୍ତିଃ।

Verse 12

मार्कण्डेय उवाच । ततः कालेन महता कस्मिंश्चित्कारणान्तरे । देवलोकं जगामाशु लक्ष्मीरृषिसमागमे

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ତାପରେ ଦୀର୍ଘ କାଳ ପରେ, କିଛି ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ କାରଣରୁ, ଋଷିସମାଗମ ସମୟରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଶୀଘ୍ର ଦେବଲୋକକୁ ଗଲେ।

Verse 13

समर्प्य कुञ्चिकाट्टालं भृगवे ब्रह्मवादिने । पालयस्व यथार्थं वै स्थानकं मम सुव्रत

ଚାବି ଓ ଦ୍ୱାରପାଳ୍ୟର ଭାର ବ୍ରହ୍ମବାଦୀ ଭୃଗୁଙ୍କୁ ସମର୍ପଣ କରି ସେ କହିଲେ—ହେ ସୁବ୍ରତ, ମୋର ନିବାସସ୍ଥାନକୁ ଧର୍ମାନୁସାରେ ଯଥାର୍ଥ ଭାବେ ପାଳନ କର।

Verse 14

देवकार्याण्यशेषाणि कृत्वा श्रीः पुनरागता । आजगाम रमा देवी भृगुकच्छं त्वरान्विता

ଦେବମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ନିଃଶେଷରେ ସମ୍ପାଦନ କରି ଶ୍ରୀ (ରମା) ପୁନଃ ଫେରିଲେ; ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଦେବୀ ରମା ଭୃଗୁକଚ୍ଛକୁ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ।

Verse 15

प्रार्थितं कुञ्चिकाट्टालं स्वगृहं सपरिग्रहम् । भृगुर्यदा तदा पार्थ मिथ्या नास्ति तदा वदत

ଚାବି ଓ କପାଟ, ଏବଂ ଅଧିକାରସହିତ ନିଜ ଘର—ଏହି ଦାବିକୁ ଭୃଗୁ ଯେତେବେଳେ କହିବେ, ସେତେବେଳେ ହେ ପାର୍ଥ (ରାଜନ), ‘ଏହା ମିଥ୍ୟା ନୁହେଁ’ ବୋଲି କହ।

Verse 16

एव विवादः सुमहान्संजातश्च नरेश्वर । ममेति मम चैवेति परस्परसमागमे

ଏହିପରି, ହେ ନରେଶ୍ୱର, ପରସ୍ପର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବାମାତ୍ରେ ‘ମୋର! ମୋର ହିଁ!’ ବୋଲି କହି ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବଡ଼ ବିବାଦ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।

Verse 17

ततः कालेन महता भृगुणा परमर्षिणा । चातुर्विद्यप्रमाणार्थं चकार महतीं स्थितिम्

ତାପରେ ବହୁ କାଳ ଗତ ହେଲାପରେ ପରମର୍ଷି ଭୃଗୁ ଚାତୁର୍ବିଦ୍ୟାର ପ୍ରମାଣ-ମାନଦଣ୍ଡ ସ୍ଥାପନା ପାଇଁ ଏକ ମହାନ ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ।

Verse 18

अस्मदीयं यथा सर्वं नगरं मृगलोचने । चातुर्विद्या द्विजाः सर्वे तथा जानन्ति सुन्दरि

ହେ ମୃଗଲୋଚନେ ସୁନ୍ଦରୀ, ଯେପରି ଏହି ସମଗ୍ର ନଗର ଆମର ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ସେପରି ଚାତୁର୍ବିଦ୍ୟାବିଦ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିଜ ମଧ୍ୟ ଏହା ଜାଣନ୍ତି, ହେ ଶୁଭେ।

Verse 19

श्रीरुवाच । प्रमाणं मम विप्रेन्द्र चातुर्वण्या न संशयः । मदीयं वा त्वदीयं वा कथयन्तु द्विजोत्तमाः

ଶ୍ରୀ କହିଲେ—ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର, ଚାତୁର୍ବର୍ଣ୍ୟ ହିଁ ମୋ ପ୍ରମାଣ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏହା ମୋର କି ତୁମର, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ କହନ୍ତୁ।

Verse 20

ततः समस्तैर्विबुधैः सम्प्रधार्य परस्परम् । द्विधा तैर्वाक्स्थलं दृष्ट्वा ब्राह्मणा नृपसंहितम्

ତାପରେ ସମସ୍ତ ବିଦ୍ୱାନ ପରସ୍ପରେ ଆଲୋଚନା କରି, ଉଭୟ ପକ୍ଷ ଦେଖି, ରାଜସଭାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ରାୟ ଦେଲେ।

Verse 21

अष्टादशसहस्राणि नोचुर्वै किंचिदुत्तरम् । अष्टादशसहस्रेषु भृगुकोपभयान्नृप । उक्तं च तालकं हस्ते यस्य तस्येदमुत्तरम्

ଅଠାରହ ହଜାର ଜଣ କିଛି ଉତ୍ତର କହିଲେ ନାହିଁ। ଏବଂ ସେଇ ଅଠାରହ ହଜାର ମଧ୍ୟରେ, ହେ ନୃପ, ଭୃଗୁଙ୍କ କ୍ରୋଧଭୟରୁ ସେମାନେ କହିଲେ—“ଯାହାର ହାତରେ ତାଳକ (କୁଣ୍ଡି) ଅଛି, ଏହା ତାହାର; ଏହି ହେଉଛି ରାୟ।”

Verse 22

एतच्छ्रुत्वा तु सा देवी निगमं नैगमैः कृतम् । क्रोधेन महताविष्टा शशाप द्विजपुंगवान्

ଏହା ଶୁଣି—ନୈଗମମାନେ ରଚିଥିବା ସେହି ‘ନିଗମ’—ସେ ଦେବୀ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଆବିଷ୍ଟ ହୋଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ।

Verse 23

श्रीदेव्युवाच । यस्मात्सत्यं समुत्सृज्य लोभोपहतमानसैः । मदीयं लोपितं स्थानं तस्माच्छृण्वन्तु मे गिरम्

ଶ୍ରୀଦେବୀ କହିଲେ—‘ସତ୍ୟକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ଲୋଭରେ ଆହତ ମନେ ସେମାନେ ମୋର ଯଥାର୍ଥ ସ୍ଥାନକୁ ଲୋପ କରିଛନ୍ତି; ତେଣୁ ସେମାନେ ମୋର ବାଣୀ ଶୁଣନ୍ତୁ।’

Verse 24

त्रिपौरुषा भवेद्विद्या त्रिपुरुषं न भवेद्धनम् । न द्वितीयस्तु वो वेदः पठितो भवति द्विजाः

‘ବିଦ୍ୟା କେବଳ ତିନି ପୁରୁଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିବ; କିନ୍ତୁ ଧନ ତିନି ପୁରୁଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଧ୍ୟ ଟିକିବ ନାହିଁ। ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ତୁମେ ଦ୍ୱିତୀୟ ବେଦ ପଢ଼ିପାରିବ ନାହିଁ।’

Verse 25

गृहाणि न द्विभौमानि न च भूतिः स्थिरा द्विजाः । पक्षपातेन वो धर्मो न च निःश्रेयभावतः

‘ତୁମ ଘର ଦ୍ୱିଭୂମିରେ ଦୃଢ଼ ହେବ ନାହିଁ; ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ତୁମ ସମୃଦ୍ଧି ମଧ୍ୟ ସ୍ଥିର ରହିବ ନାହିଁ। ତୁମ ଧର୍ମ ପକ୍ଷପାତରେ ଚାଲିବ, ନିଃଶ୍ରେୟସ ଭାବରେ ନୁହେଁ।’

Verse 26

इष्टो गोत्रजनः कश्चिल्लोभेनावृतमानसः । न च द्वैधं परित्यज्य ह्येकं सत्यं भविष्यति

‘ଲୋଭରେ ଆବୃତ ମନ ଥିବା କୌଣସି ପ୍ରିୟ ଗୋତ୍ରଜନ ମଧ୍ୟ ଉଠି ଦାଁଡ଼ିବ। ଦ୍ୱୈଧତା ତ୍ୟାଗ ନ କଲେ ଏକନିଷ୍ଠ ସତ୍ୟ ହେବ ନାହିଁ।’

Verse 27

अद्यप्रभृति सर्वेषामहङ्कारो द्विजन्मनाम् । न पिता पुत्रवाक्येन न पुत्रः पितृकर्मणि

ଆଜିଠାରୁ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅହଂକାର ହିଁ ପ୍ରବଳ ହେବ। ପିତା ପୁତ୍ରର କଥା ମାନିବେ ନାହିଁ, ପୁତ୍ର ମଧ୍ୟ ପିତୃକର୍ମରେ ଚାଲିବ ନାହିଁ।

Verse 28

अहङ्कारकृताः सर्वे भविष्यन्ति न संशयः । इति शप्त्वा रमादेवी तदैव च दिवं ययौ

ସମସ୍ତେ ଅହଂକାରବଶ ହେବେ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏଭଳି ଶାପ ଦେଇ ରମାଦେବୀ ସେହିକ୍ଷଣେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ।

Verse 29

ततो गतायां वै लक्ष्म्यां देवा ब्रह्मर्षयोऽमलाः । क्रोधलोभमिदं स्थानं तेऽपि चोक्त्वा दिवं ययुः

ତାପରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଚଳିଗଲାପରେ ନିର୍ମଳ ଦେବମାନେ ଓ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନେ କହିଲେ—‘ଏହି ସ୍ଥାନ କ୍ରୋଧ ଓ ଲୋଭରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ’; ଏମିତି କହି ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ।

Verse 30

गतां दृष्ट्वा ततो देवीमृषींश्चैव तपोधनान् । भृगुश्च परमेष्ठी स विषादमगमत्परम् । प्रसादयामास पुनः शङ्करं त्रिपुरान्तकम्

ଦେବୀ ଚଳିଯାଇଥିବାକୁ ଓ ତପୋଧନ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିଥିବାକୁ ଦେଖି ପରମେଷ୍ଠୀ ଭୃଗୁ ଗଭୀର ବିଷାଦରେ ପଡ଼ିଲେ। ତାପରେ ସେ ପୁନର୍ବାର ତ୍ରିପୁରାନ୍ତକ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।

Verse 31

तपसा महता पार्थ ततस्तुष्टो महेश्वरः । उवाच वचनं काले हर्षयन् भृगुसत्तमम्

ହେ ପାର୍ଥ, ମହାତପସ୍ୟାରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ମହେଶ୍ୱର ସମୟମତେ ବଚନ କହିଲେ, ଯାହା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନି ଭୃଗୁଙ୍କୁ ହର୍ଷିତ କଲା।

Verse 32

किं विषण्णोऽसि विप्रेन्द्र किं वा सन्तापकारणम् । मयि प्रसन्नेऽपि तव ह्येतत्कथय मेऽनघ

ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର! ତୁମେ କାହିଁକି ବିଷଣ୍ଣ? ତୁମ ସନ୍ତାପର କାରଣ କ’ଣ? ମୁଁ ତୁମପ୍ରତି ପ୍ରସନ୍ନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ହେ ଅନଘ, ଏହା ମୋତେ କହ।

Verse 33

भृगुरुवाच । शापयित्वा द्विजान्सर्वान्पुरा लक्ष्मीर्विनिर्गता । अपवित्रमिदं चोक्त्वा ततो देवा विनिर्गताः

ଭୃଗୁ କହିଲେ—ପୂର୍ବେ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଇ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଦେବୀ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ପରେ ‘ଏହା ଅପବିତ୍ର’ ବୋଲି କହି ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରୁ ନିଷ୍କ୍ରମଣ କଲେ।

Verse 34

ईश्वर उवाच । पुरा मया यथा प्रोक्तं तत्तथा न तदन्यथा । क्रोधस्थानमसंदेहं तथान्यदपि तच्छृणु

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ପୂର୍ବେ ମୁଁ ଯେପରି କହିଥିଲି, ସେପରି ହିଁ ଅଛି; ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ। ଏହା ନିଶ୍ଚୟ କ୍ରୋଧସ୍ଥାନ; ଏହା ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଆଉ ଗୋଟିଏ କଥା ମଧ୍ୟ ଶୁଣ।

Verse 35

तत्र स्थानसमुद्भूता महद्भयविवर्जिताः । ब्राह्मणा मत्प्रसादेन भविष्यन्ति न संशयः

ସେଠାରେ ସେଇ ସ୍ଥାନରୁ ଜନ୍ମିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମହାଭୟରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ମୋ ପ୍ରସାଦରେ ନିଶ୍ଚୟ ହେବେ; ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 36

वेदविद्याव्रतस्नाताः सर्वशास्त्रविशारदाः । येऽपि ते शतसाहस्रास्त्वरिता ह्यागतास्त्विह

ବେଦବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ବ୍ରତାନୁଷ୍ଠାନ କରି ସ୍ନାନ-ସଂସ୍କାରରେ ଶୁଦ୍ଧ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ବିଶାରଦ—ସେମାନେ ଲକ୍ଷଲକ୍ଷ ଲୋକ ମଧ୍ୟ ତ୍ୱରାରେ ଏଠାକୁ ଆସିପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି।

Verse 37

अपठस्यापि मूर्खस्य सर्वावस्थां गतस्य च । उत्तरादुत्तरं शक्रो दातुं न तु भृगूत्तम

ଅପଠିତ, ମୂର୍ଖ ଏବଂ ସର୍ବାବସ୍ଥାରେ ପତିତ ଲୋକଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ—ଇନ୍ଦ୍ର ଉତ୍ତରୋତ୍ତର ଉଚ୍ଚତର ବର ଦେଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ହେ ଭୃଗୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ତାହାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ପର ବର ଦେଇପାର।

Verse 38

कोटितीर्थमिदं स्थानं सर्वपापप्रणाशनम् । अद्यप्रभृति विप्रेन्द्र भविष्यति न संशयः

ଏହି ସ୍ଥାନ ‘କୋଟିତୀର୍ଥ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ, ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶକ। ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର, ଆଜିଠାରୁ ନିଶ୍ଚୟ ଏହିପରି ହେବ—ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 39

मत्प्रसादाद्देवगणैः सेवितं च भविष्यति । भृगुक्षेत्रे मृता ये तु कृमिकीटपतंगकाः

ମୋ ପ୍ରସାଦରେ ଏହି ସ୍ଥାନ ଦେବଗଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ସେବିତ ଓ ପୂଜିତ ହେବ। ଏବଂ ଭୃଗୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ଯେ କୃମି, କୀଟ ଓ ପତଙ୍ଗାଦି ମରନ୍ତି…

Verse 40

वासस्तेषां शिवे लोके मत्प्रसादाद्भविष्यति । वृषखाते नरः स्नात्वा पूजयित्वा महेश्वरम्

ମୋ ପ୍ରସାଦରେ ସେମାନଙ୍କର ବାସ ଶିବଲୋକରେ ହେବ। ଏବଂ ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ବୃଷଖାତରେ ସ୍ନାନ କରି ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ…

Verse 41

सर्वमेधस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोत्यसंशयम् । भृगुतीर्थे नरः स्नात्वा तर्पयेत्पितृदेवताः

ସେ ନିଶ୍ଚୟ ସର୍ବମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଭୃଗୁତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ମନୁଷ୍ୟ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରୁ।

Verse 42

तस्य ते द्वादशाब्दानि शान्तिं गच्छन्ति तर्पिताः । दधिक्षीरेण तोयेन घृतेन मधुना सह

ଏଭଳି ତର୍ପିତ ପିତୃଗଣ ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ଶାନ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଦଧି‑କ୍ଷୀରମିଶ୍ରିତ ଜଳରେ, ଘୃତରେ ଓ ମଧୁ ସହିତ ତର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 43

ये स्नपन्ति विरूपाक्षं तेषां वासस्त्रिविष्टपे । मत्प्रसादाद्द्विजश्रेष्ठ सर्वदेवानुसेवितम्

ଯେମାନେ ବିରୂପାକ୍ଷଙ୍କୁ ସ୍ନାପନ କରନ୍ତି ଓ ନିଜେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ବାସ ତ୍ରିବିଷ୍ଟପ (ସ୍ୱର୍ଗ) ରେ ହୁଏ। ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋ ପ୍ରସାଦରୁ ସେ ଲୋକ ସର୍ବଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ।

Verse 44

भविष्यति भृगुक्षेत्रं कुरुक्षेत्रादिभिः समम् । मार्तण्डग्रहणे प्राप्ते यवं कृत्वा हिरण्मयम्

ଭୃଗୁକ୍ଷେତ୍ର କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ଆଦି ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରମାନଙ୍କ ସମାନ ପବିତ୍ର ହେବ। ସୂର୍ଯ୍ୟଗ୍ରହଣ ସମୟରେ ଯବକୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ କରି ଦାନରୂପେ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 45

दत्त्वा शिरसि यः स्नाति भृगुक्षेत्रे द्विजोत्तम । अविचारेण तं विद्धि संस्नातं कुरुजाङ्गले

ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ଯେ ଭୃଗୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ଶିର ଉପରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ଅର୍ପଣ କରି ସ୍ନାନ କରେ, ତାକୁ ନିର୍ବିଚାରେ ଜାଣ—ସେ କୁରୁଜାଙ୍ଗଲ (କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର) ରେ ସମ୍ୟକ୍ ସ୍ନାତ ହୋଇଛି।

Verse 46

अहं चैव वसिष्यामि अम्बिका च मम प्रिया । सर्वदुःखापहा देवी नाम्ना सौभाग्यसुन्दरी

ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ହିଁ ବସିବି, ଏବଂ ମୋ ପ୍ରିୟା ଅମ୍ବିକା ମଧ୍ୟ। ସେ ଦେବୀ ସର୍ବଦୁଃଖାପହା; ‘ସୌଭାଗ୍ୟସୁନ୍ଦରୀ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

Verse 47

वसिष्यामि तया देव्या सहितो भृगुकच्छके । एवमुक्त्वा स्थितो देवो भृगुकच्छेऽम्बिका तथा

ମୁଁ ସେଇ ଦେବୀଙ୍କ ସହିତ ଭୃଗୁକଚ୍ଛରେ ବାସ କରିବି। ଏମିତି କହି ଭଗବାନ ଭୃଗୁକଚ୍ଛରେ ରହିଲେ, ଅମ୍ବିକା ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ରହିଲେ।

Verse 48

भृगुस्तु स्वपुरं प्रायाद्ब्रह्मघोषनिनादितम् । ऋग्यजुःसामघोषेण ह्यथर्वणनिनादितम्

ତାପରେ ଭୃଗୁ ନିଜ ନଗରକୁ ଗଲେ; ସେ ନଗର ବ୍ରହ୍ମଘୋଷରେ ଗୁଞ୍ଜିତ—ଋଗ୍, ଯଜୁଃ, ସାମ ଘୋଷରେ ଏବଂ ଅଥର୍ବ ମନ୍ତ୍ରନିନାଦରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ ଥିଲା।

Verse 49

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा वृषमुत्सृजते नरः । स याति शिवसायुज्यमित्येवं शङ्करोऽब्रवीत्

ସେଇ ତୀର୍ଥରେ ଯେ ନର ସ୍ନାନ କରି ବୃଷଭର ଉତ୍ସର୍ଗ (ଧର୍ମଦାନ) କରେ, ସେ ଶିବସାୟୁଜ୍ୟ ପାଏ—ଏପରି ଶଙ୍କର କହିଲେ।

Verse 50

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा चैत्रे मासि समाचरेत् । दद्याच्च लवणं विप्रे पूज्य सौभाग्यसुन्दरीम्

ସେଇ ତୀର୍ଥରେ ଯେ ଚୈତ୍ର ମାସରେ ସ୍ନାନ କରି ବିଧିପୂର୍ବକ ବ୍ରତ ଆଚରଣ କରେ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଲବଣ ଦାନ କରୁ ଏବଂ ସୌଭାଗ୍ୟସୁନ୍ଦରୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁ।

Verse 51

गोभूहिरण्यं विप्रेभ्यः प्रीयेतां ललिताशिवौ । न दुःखं दुर्भगत्वं च वियोगं पतिना सह

ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଗୋ, ଭୂମି ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦାନ କଲେ ଲଲିତା ଓ ଶିବ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତୁ। ତେବେ ଦୁଃଖ ନଥାଏ, ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ ନଥାଏ, ଏବଂ ପତି ସହ ବିୟୋଗ ମଧ୍ୟ ନହୁଏ।

Verse 52

प्राप्नोति नारी राजेन्द्र भृगुतीर्थाप्लवेन च । यस्तु नित्यं भृगुं देवं पश्येद्वै पाण्डुनन्दन

ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଭୃଗୁ-ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କଲେ ନାରୀ ମଧ୍ୟ ସେହି ପୁଣ୍ୟଫଳ ପାଏ। ଏବଂ ଯେ ନିତ୍ୟ ଦେବ ଭୃଗୁଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରେ, ହେ ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନ—

Verse 53

आ ब्रह्मसदनं यावत्तत्रस्थैर्दैवतैः सह । यत्फलं समवाप्नोति तच्छृणुष्व नृपोत्तम

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସଦନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସେଠାରେ ବସୁଥିବା ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହ, ସେ ଯେ ଫଳ ପାଏ—ତାହା ଶୁଣ, ହେ ନୃପୋତ୍ତମ।

Verse 54

सुवर्णशृङ्गीं कपिलां पयस्विनीं साध्वीं सुशीलां तरुणीं सवत्साम् । दत्त्वा द्विजे सर्वव्रतोपपन्ने फलं च यत्स्यात्तदिहैव नूनम्

ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଶିଙ୍ଗ ଥିବା କପିଳା ଗାଈକୁ, ଦୁଧରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ଶାନ୍ତ, ସୁଶୀଳ, ଯୁବତୀ ଏବଂ ବଛଡ଼ା ସହିତ—ସର୍ବବ୍ରତସମ୍ପନ୍ନ ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ—ଯେ ପୁଣ୍ୟଫଳ ହୁଏ, ତାହା ନିଶ୍ଚୟ ଏଠାରେଇ ମିଳେ।

Verse 55

समाः सहस्राणि तु सप्त वै जले म्रियेल्लभेद्द्वादशवह्निमध्ये । त्यजंस्तनुं शूरवृत्त्या नरेन्द्र शक्रातिथ्यं याति वै मर्त्यधर्मा

ହେ ନରେନ୍ଦ୍ର, ଯେ ମର୍ତ୍ୟ ଶୂରଧର୍ମ ଅନୁସାରେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରେ—ଜଳରେ ସାତ ସହସ୍ର ବର୍ଷ ମରିଥାଉ କିମ୍ବା ଦ୍ୱାଦଶ ଅଗ୍ନିର ମଧ୍ୟରେ—ସେ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କ ଅତିଥି ହେବାର ସମ୍ମାନ ପାଏ।

Verse 56

आख्यानमेतच्च सदा यशस्यं स्वर्ग्यं धन्यं पुत्र्यमायुष्यकारि । शृण्वंल्लभेत्सर्वमेतद्धि भक्त्या पर्वणि पर्वण्याजमीढस्सदैव

ଏହି ଆଖ୍ୟାନ ସଦା ଯଶଦାୟକ, ସ୍ୱର୍ଗପ୍ରଦ, ଧନ୍ୟ, ମଙ୍ଗଳମୟ, ପୁତ୍ରଦାୟକ ଏବଂ ଆୟୁଷ୍ୟବର୍ଦ୍ଧକ। ଯେ ଭକ୍ତିରେ ଏହାକୁ ଶୁଣେ—ବିଶେଷକରି ପର୍ବଦିନ ଓ ପବିତ୍ର ଅବସରରେ—ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଏ ସମସ୍ତ ଫଳ ପାଏ, ହେ ଅଜମୀଢବଂଶଜ।

Verse 57

संन्यासं कुरुते यस्तु भृगुतीर्थे विधानतः । स मृतः परमं स्थानं गच्छेद्वै यच्च दुर्लभम्

ଯେ ଜଣେ ବିଧିମତେ ଭୃଗୁତୀର୍ଥରେ ସନ୍ନ୍ୟାସ ଗ୍ରହଣ କରେ, ସେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଦୁର୍ଲଭ ପରମ ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 58

एतच्छ्रुत्वा भृगुश्रेष्ठो देवदेवेन भाषितम् । प्रहृष्टवदनो भूत्वा तत्रैव संस्थितो द्विजः

ଦେବଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କଥିତ ଏହି ବଚନ ଶୁଣି ଭୃଗୁଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ ହର୍ଷିତମୁଖ ହୋଇ ସେଠାରେଇ ଅବସ୍ଥିତ ରହିଲେ।

Verse 59

तिरोभावं गते देवे भृगुः श्रेष्ठो द्विजोत्तमः । स्वमूर्ति तत्र मुक्त्वा तु ब्रह्मलोकं जगाम ह

ଦେବ ତିରୋଭାବ ହେଲେ, ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ ଭୃଗୁଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେଠାରେଇ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରି ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ଗଲେ।

Verse 60

भृगुकच्छस्य चोत्पत्तिः कथिता तव पाण्डव । संक्षेपेण महाराज सर्वपामप्रणाशनी

ହେ ପାଣ୍ଡବ ମହାରାଜ! ଭୃଗୁକଚ୍ଛର ଉତ୍ପତ୍ତି ତୁମକୁ ସଂକ୍ଷେପରେ କୁହାଗଲା; ଏହା ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶକାରୀ।

Verse 61

एतत्पुण्यं पापहरं क्षेत्रं देवेन कीर्तितम् । चतुर्युगसहस्रेण पितामहदिनं स्मृतम्

ଏହି ପୁଣ୍ୟମୟ ପାପହର କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଦେବ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି; ପିତାମହ (ବ୍ରହ୍ମା)ଙ୍କ ଏକ ଦିନ ଚତୁର୍ୟୁଗର ସହସ୍ର ଚକ୍ର ବୋଲି ସ୍ମୃତ।

Verse 62

प्राप्ते ब्रह्मदिने विप्रा जायते युगसम्भवः । न पश्यामि त्विदं क्षेत्रमिति रुद्रः स्वयं जगौ

ହେ ବିପ୍ରମାନେ! ବ୍ରହ୍ମଦିନ ଆସିଲେ ଯୁଗମାନେ ପୁନଃ ଉଦ୍ଭବ ହୁଅନ୍ତି; ତଥାପି ରୁଦ୍ର ସ୍ୱୟଂ କହିଲେ—“ଏହି ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରକୁ ମୁଁ କେବେ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଛାଡ଼େ ନାହିଁ।”

Verse 63

यः शृणोति त्विदं भक्त्या नारी वा पुरुषोऽपि वा । स याति परमं लोकमिति रुद्रः स्वयं जगौ

ଯେ କେହି ଭକ୍ତିରେ ଏହା ଶୁଣେ—ନାରୀ ହେଉ କି ପୁରୁଷ—ସେ ପରମ ଲୋକକୁ ପାଏ; ଏହିପରି ରୁଦ୍ର ସ୍ୱୟଂ ଘୋଷଣା କଲେ।

Verse 64

देवखाते नरः स्नात्वा पिण्डदानादिसत्क्रियाम् । यां करोति नृपश्रेष्ठ तामक्षयफलां विदुः

ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଦେବଖାତରେ ସ୍ନାନ କରି ମନୁଷ୍ୟ ଯେ ପିଣ୍ଡଦାନ ଆଦି ସତ୍କ୍ରିୟା କରେ, ସେସବୁ ଅକ୍ଷୟ ଫଳଦାୟକ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।

Verse 65

य इमं शृणुयाद्भक्त्या भृगुकच्छस्य विस्तरम् । कोटितीर्थफलं तस्य भवेद्वै नात्र संशयः

ଯେ କେହି ଭକ୍ତିରେ ଭୃଗୁକଚ୍ଛର ଏହି ବିସ୍ତୃତ ବର୍ଣ୍ଣନା ଶୁଣେ, ତାହାର କୋଟି ତୀର୍ଥଫଳ ସମ ପୁଣ୍ୟ ହୁଏ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 182

अध्याय

ଅଧ୍ୟାୟ (ଅଧ୍ୟାୟ-ଚିହ୍ନ)।