Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 23

Devanagari script

इदं महत्पुण्यतमं वरिष्ठं स्तोत्रं निशम्येह गतिं लभन्ते । पापैरनेकैः परिवेष्टिता ये प्रयान्ति रुद्रं विमलैर्विमानैः

Transliteration

idaṃ mahatpuṇyatamaṃ variṣṭhaṃ stotraṃ niśamyeha gatiṃ labhante | pāpairanekaiḥ pariveṣṭitā ye prayānti rudraṃ vimalairvimānaiḥ

Translation

ଏହି ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୁଣ୍ୟତମ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ତୋତ୍ର ଶୁଣିଲେ ଲୋକେ ଏଠାରେଇ କଲ୍ୟାଣମୟ ଗତି ପାଆନ୍ତି। ଅନେକ ପାପରେ ଘେରା ଥିବାମାନେ ମଧ୍ୟ ନିର୍ମଳ ବିମାନରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Word by Word

• इदम्: this
• इदम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘स्तोत्रम्’ इत्यस्य विशेषण

• महत्: great
• महत्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘स्तोत्रम्’ इत्यस्य विशेषण

• पुण्यतमम्: most meritorious
• पुण्यतमम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तमप्-प्रत्यय (superlative); ‘स्तोत्रम्’ इत्यस्य विशेषण

• वरिष्ठम्: best/excellent
• वरिष्ठम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वरिष्ठ (प्रातिपदिक; वर-तमप्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘स्तोत्रम्’ इत्यस्य विशेषण

• स्तोत्रम्: hymn
• स्तोत्रम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्तोत्र (प्रातिपदिक; √स्तु धातु-जन्य)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘निशम्य’ इत्यस्य कर्म

• निशम्य: having heard
• निशम्य: Purvakala (पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: √शम्/√श्रु (धातु; ‘निशम्’ = श्रवणे) + नि (उपसर्ग)
• Form: ल्यप्/क्त्वा-समकक्ष अव्ययकृदन्त (gerund): ‘having heard/listened’

• इह: here
• इह: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)
• Form: देश/कालवाचक अव्यय (here/in this world)

• गतिम्: goal/path/state
• गतिम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: गति (प्रातिपदिक; √गम् धातु-जन्य)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• लभन्ते: they attain
• लभन्ते: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √लभ् (धातु)
• Form: लट्-लकार, प्रथम-पुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद

• पापैः: by/with sins
• पापैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

• अनेकैः: many
• अनेकैः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अनेक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘पापैः’ इत्यस्य विशेषण

• परिवेष्टिताः: surrounded/encircled
• परिवेष्टिताः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परिवेष्टित (प्रातिपदिक; √वेष्ट् धातु-जन्य क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि; ‘ये’ इत्यस्य विशेषण

• ये: those who
• ये: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)

• प्रयान्ति: go/attain
• प्रयान्ति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √या (धातु) + प्र (उपसर्ग)
• Form: लट्-लकार, प्रथम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• रुद्रम्: Rudra (Śiva)
• रुद्रम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: रुद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• विमलैः: pure/spotless
• विमलैः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विमल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘विमानैः’ इत्यस्य विशेषण

• विमानैः: in aerial chariots
• विमानैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: विमान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Stotra of Revā-khaṇḍa (phala-śruti)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Devotees listen to the great hymn; dark ‘sin’ imagery falls away; radiant, spotless vimānas descend, carrying them upward toward Rudra’s abode.

Characters & Entities

• Rudra (Śiva)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva-stotra-śravaṇa (hearing the hymn) is presented as a powerful purifier that grants auspicious destiny and access to Rudra’s realm.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Implicitly the Revā-khaṇḍa tradition of Narmadā-region holiness; this verse chiefly glorifies the stotra’s merit rather than a named site.

What ritualistic prescription is mentioned?

Śravaṇa (devout listening) of the stotra is the stated practice, with salvific results.