
ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ରାଜସମ୍ବାଦୀଙ୍କୁ ନର୍ମଦାର ଉତ୍ତର ତଟରେ ଅବସ୍ଥିତ ଆଙ୍ଗିରସତୀର୍ଥକୁ ଯିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇ, ଏହାକୁ ସର୍ବପାପବିନାଶକ ଓ ସର୍ବଲୋକପାବନ ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି। ପରେ ତୀର୍ଥର କାରଣକଥା କୁହାଯାଏ—ବେଦବିଦ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଋଷି ଅଙ୍ଗିରା ଯୁଗାରମ୍ଭରେ ପୁତ୍ରଲାଭ ପାଇଁ ଦୀର୍ଘ ତପ କଲେ। ତ୍ରିଷବଣ ସ୍ନାନ, ନିତ୍ୟ ଦେବଜପ, ମହାଦେବ ପୂଜା ଏବଂ କୃଚ୍ଛ୍ର-ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ଆଦି ବ୍ରତନିୟମରେ ଶିବାରାଧନା କଲେ। ବାର ବର୍ଷ ତପ ପରେ ଶିବ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ବର ଦେବାକୁ କହିଲେ। ଅଙ୍ଗିରା ବେଦବିଦ୍ୟାସମ୍ପନ୍ନ, ଶିଷ୍ଟାଚାରୀ, ବହୁଶାସ୍ତ୍ରନିପୁଣ, ଦେବମନ୍ତ୍ରୀ ସଦୃଶ ଏବଂ ସର୍ବତ୍ର ପୂଜ୍ୟ ଏମିତି ଉତ୍ତମ ପୁତ୍ର ଚାହିଲେ। ଶିବ ବର ଦେଲେ ଓ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ଜନ୍ମ ହେଲା। କୃତଜ୍ଞତାରେ ଅଙ୍ଗିରା ସେଠାରେ ଶଙ୍କରଙ୍କ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ। ଫଳଶ୍ରୁତି ଅନୁସାରେ—ଏହି ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ ଓ ଶିବପୂଜା କଲେ ପାପ ନଶେ, ଦରିଦ୍ରଙ୍କୁ ଧନ ଓ ନିଃସନ୍ତାନଙ୍କୁ ସନ୍ତାନ ମିଳେ, ଇଷ୍ଟକାମନା ପୂରଣ ହୁଏ ଏବଂ ଭକ୍ତ ରୁଦ୍ରଲୋକ ପାଏ।
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र तीर्थमाङ्गिरसस्य तु । उत्तरे नर्मदाकूले सर्वपापविनाशनम्
ଶ୍ରୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ତାପରେ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ନର୍ମଦାର ଉତ୍ତର ତଟରେ ଅବସ୍ଥିତ ସର୍ବପାପବିନାଶକ ଆଙ୍ଗିରସ-ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ।
Verse 2
पुरासीदङ्गिरानाम ब्राह्मणो वेदपारगः । पुत्रहेतोर्युगस्यादौ चचार विपुलं तपः
ପୁରାତନ କାଳରେ ଯୁଗର ଆରମ୍ଭରେ ବେଦପାରଗ ଆଙ୍ଗିରା ନାମକ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ; ପୁତ୍ରଲାଭ ହେତୁ ସେ ବିପୁଳ ତପ କଲେ।
Verse 3
नित्यं त्रिषवणस्नायी जपन्देवं सनातनम् । पूजयंश्च महादेवं कृच्छ्रचान्द्रायणादिभिः
ସେ ନିତ୍ୟ ତ୍ରିସନ୍ଧ୍ୟା ସ୍ନାନ କରୁଥିଲେ, ସନାତନ ଦେବଙ୍କୁ ଜପ କରୁଥିଲେ ଏବଂ ମହାଦେବଙ୍କୁ ପୂଜି କୃଚ୍ଛ୍ର-ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ଆଦି କଠୋର ବ୍ରତ ପାଳନ କରୁଥିଲେ।
Verse 4
द्वादशाब्दे ततः पूर्णे तुतोष परमेश्वरः । वरेण छन्दयामास द्विजमाङ्गिरसं वरम्
ଏଭଳି ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲାପରେ ପରମେଶ୍ୱର ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ; ଏବଂ ବରଦାନ ଦେଇ ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଙ୍ଗିରସ ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦିତ କଲେ।
Verse 5
वव्रे स तु महादेवं पुत्रं पुत्रवतां वरम् । वेदविद्याव्रतस्नातं सर्वशास्त्रविशारदम्
ସେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ବର ମାଗିଲେ—ପୁତ୍ରବାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏମିତି ପୁତ୍ର, ଯେ ବେଦବିଦ୍ୟା ଓ ବ୍ରତରେ ସ୍ନାତ ଏବଂ ସର୍ବଶାସ୍ତ୍ରରେ ବିଶାରଦ ହେଉ।
Verse 6
देवानां मन्त्रिणं राजन् सर्वलोकेषु पूजितम् । ब्रह्मलक्ष्म्याः सदावासमक्षयं चाव्ययं सुतम्
ହେ ରାଜନ୍, ମୋତେ ଏମିତି ପୁତ୍ର ଦିଅନ୍ତୁ ଯେ ଦେବମାନଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀ ହେବ, ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପୂଜିତ ହେବ, ବ୍ରହ୍ମ-ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କର ସଦାବାସ ହେବ, ଏବଂ ଅକ୍ଷୟ ଓ ଅବ୍ୟୟ ହେବ।
Verse 7
तथाभिलषितः पुत्रः सर्वविद्याविशारदः । भविष्यति न सन्देहश्चैवमुक्त्वा ययौ हरः
ତଥାହି ହେବ—ତୁମେ ଯେ ପୁତ୍ରକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରୁଛ, ସେ ସମସ୍ତ ବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ ହେବ; ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏମିତି କହି ହର (ଶିବ) ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।
Verse 8
वरैरङ्गिरसश्चापि बृहस्पतिरजायत । यथाभिलषितः पुत्रो वेदवेदाङ्गपारगः
ସେହି ବରମାନଙ୍କ ଫଳରେ ଅଙ୍ଗିରାଙ୍କ ଘରେ ବୃହସ୍ପତି ଜନ୍ମ ନେଲେ—ଆକାଂକ୍ଷିତ ସେହି ପୁତ୍ର, ଯିଏ ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ।
Verse 9
जाते पुत्रेऽङ्गिरास्तत्र स्थापयामास शङ्करम् । हृष्टतुष्टमना भूत्वा जगामोत्तरपर्वतम्
ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ହେବା ପରେ ଅଙ୍ଗିରା ସେଠାରେ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କଲେ; ତାପରେ ହୃଷ୍ଟ ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣତୃପ୍ତ ମନେ ଉତ୍ତର ପର୍ବତକୁ ଗଲେ।
Verse 10
तत्र चाङ्गिरसे तीर्थे यः स्नात्वा पूजयेच्छिवम् । सर्वपापविनिर्मुक्तो रुद्रलोकं स गच्छति
ସେଠାରେ ଅଙ୍ଗିରସ ତୀର୍ଥରେ ଯେ କେହି ସ୍ନାନ କରି ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ରୁଦ୍ରଲୋକକୁ ଯାଏ।
Verse 11
अपुत्रो लभते पुत्रमधनो धनमाप्नुयात् । इच्छते यश्च यं कामं स तं लभति मानवः
ଅପୁତ୍ର ଲୋକ ପୁତ୍ର ପାଏ, ନିର୍ଧନ ଧନ ଲାଭ କରେ। ମନୁଷ୍ୟ ଯେଉଁ ଯେଉଁ କାମନା କରେ, ଏହି ପୁଣ୍ୟପ୍ରଭାବରେ ସେହି ଫଳ ପାଏ॥
Verse 112
। अध्याय
“ଅଧ୍ୟାୟ”—ଏହା ଅଧ୍ୟାୟ-ସମାପ୍ତି ସୂଚକ ପାଠଖଣ୍ଡ ଅଟେ॥