Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 4

Devanagari script

द्वादशाब्दे ततः पूर्णे तुतोष परमेश्वरः । वरेण छन्दयामास द्विजमाङ्गिरसं वरम्

Transliteration

dvādaśābde tataḥ pūrṇe tutoṣa parameśvaraḥ | vareṇa chandayāmāsa dvijamāṅgirasaṃ varam

Translation

ଏଭଳି ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲାପରେ ପରମେଶ୍ୱର ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ; ଏବଂ ବରଦାନ ଦେଇ ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଙ୍ଗିରସ ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦିତ କଲେ।

Word by Word

• द्वादशाब्दे: in (the period of) twelve years
• द्वादशाब्दे: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: द्वादश + अब्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; समासः—द्वादश अब्दाः यस्मिन् (द्विगु-समासः); कालवाचक अधिकरणम्

• ततः: then
• ततः: Adhikarana (Sequence/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

• पूर्णे: when completed
• पूर्णे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पूर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; द्वादशाब्दे-विशेषणम्

• तुतोष: was pleased
• तुतोष: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: तुष् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• परमेश्वरः: the Supreme Lord
• परमेश्वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: परम + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः—परमः ईश्वरः (कर्मधारयः)

• वरेण: with a boon
• वरेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; साधन/उपायवाचक

• छन्दयामास: gratified; pleased (him)
• छन्दयामास: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: छन्द् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्; णिच् (causative) प्रयोगः—‘प्रसादयामास/तोषयामास’

• द्विजम्: the brāhmaṇa
• द्विजम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• आङ्गिरसम्: Āṅgirasa (of Aṅgiras lineage)
• आङ्गिरसम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आङ्गिरस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; द्विजम्-विशेषणम्

• वरम्: excellent; best
• वरम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; द्विजम्-विशेषणम्

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Āṅgirasa-tīrtha

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Rājendra

Visual Art Cues

Scene: After twelve years, Parameśvara manifests (or is felt) and grants a boon to Aṅgirā; the ascetic stands with folded hands before a radiant Śiva presence near the riverbank shrine.

Characters & Entities

• Parameśvara
• Śiva
• Aṅgiras

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Prolonged, sincere sādhana culminates in divine satisfaction—Śiva’s grace manifests as a boon.

Which specific holy site (Tīrtha) is glorified here?

This verse is part of the lead-up to the Aṅgiras Tīrtha episode in Revā Khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

The implied prescription is sustained worship and austerity over a long period (twelve years), resulting in Śiva’s boon.