Mantra 26
Rishi: Waters/Soma liturgical tradition (VS ritual attribution)
Devata: Āpaḥ (Waters) and Soma
Chandas: Jagatī-like cadence (approximate)
Samhita Patha (Devanagari)
देवी॑राप ए॒ष वो॒ गर्भ॒स्तᳪ सुप्री॑त॒ᳪ सुभृ॑तं बिभृत । देव॑ सोमै॒ष ते॑ लो॒कस्तस्मि॒ञ्छं च॒ वक्ष्व॒ परि॑ च॒ वक्ष्व॑
Transliteration
devī́r ā́pa eṣá vo gárbhas táṃ su-prī́taṃ su-bhṛ́taṃ bibhṛta | deva sóma eṣá te lókas tásmiñ cháṃ ca váxva pári ca váxva ||
Translation
ହେ ଦେବୀ ଜଳମାନେ, ଏହା ତୁମମାନଙ୍କର ଗର୍ଭ; ସୁପ୍ରୀତ, ସୁଭୃତ ଭାବେ ତାହାକୁ ଧାରଣ କର। ହେ ଦେବ ସୋମ, ଏହା ତୋର ଲୋକ; ସେଠାରେ କ୍ଷେମ ଧାରଣ କର, ଏବଂ ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗରେ ରକ୍ଷା ମଧ୍ୟ ଧାରଣ କର।
Padapatha (Word Analysis)
देवीः । आपः । एषः । वः । गर्भः । तम् । सु-प्रीतम् । सु-भृतम् । बिभृत । देव । सोम । एषः । ते । लोकः । तस्मिन् । शम् । च । वक्ष्व । परि । च । वक्ष्व ।
Word by Word
देवीःO goddesses
देवीः:
सम्बोधन (आमन्त्रण) / कर्तृ (आमन्त्रिताः)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक) < देव
आपःO waters
आपः:
सम्बोधन (आमन्त्रण)
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
एषःthis
एषः:
कर्तृ/विधेय-निर्देशक
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वःof you / your
वः:
सम्बन्ध (अधिकार/स्वाम्य)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
गर्भःembryo; womb; inner essence
गर्भः:
कर्तृ/विधेय
TypeNoun
Rootगर्भ (प्रातिपदिक)
तंhim/it
तं:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सुप्रीतम्well-pleased; very dear
सुप्रीतम्:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootसु- + प्रीत (कृदन्त/प्रातिपदिक; √प्री ‘to please’)
सुभृतम्well-supported; well-nourished
सुभृतम्:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootसु- + भृत (कृदन्त/प्रातिपदिक; √भृ ‘to bear, support’)
बिभृतbear (it); support (it)
बिभृत:
क्रिया (कर्तृ=आपः/देवीः)
TypeVerb
Root√भृ (धातु)
देवO god
देव:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
सोमO Soma
सोम:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
एषःthis
एषः:
कर्तृ/विधेय-निर्देशक
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेyour / of you
ते:
सम्बन्ध (अधिकार/स्वाम्य)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
लोकःworld; realm; place
लोकः:
कर्तृ/विधेय
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
अधिकरण
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
शम्well; auspiciously
शम्:
क्रियाविशेषण (मङ्गल/कल्याणार्थ)
TypeIndeclinable
Rootशम् (अव्यय/निपात)
चand
च:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
वक्ष्वcarry; convey
वक्ष्व:
क्रिया (कर्तृ=सोम)
TypeVerb
Root√वह् (धातु; वैदिक रूप ‘वक्ष्व’ = लोट् 2 एकवचन)
परिaround; all around
परि:
क्रियाविशेषण/उपसर्ग
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
चand
च:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
वक्ष्वcarry; convey
वक्ष्व:
क्रिया (कर्तृ=सोम)
TypeVerb
Root√वह् (धातु; वैदिक रूप ‘वक्ष्व’ = लोट् 2 एकवचन)
Entities Mentioned
Ā
Āpaḥ (Waters)S
SomaRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes