Mantra 9
Rishi: Vājasaneyin/Upaniṣadic attribution.
Devata: Brahman as the regulator of right knowledge and right performance.
Chandas: Upaniṣadic verse; anuṣṭubh-like cadence.
Samhita Patha (Devanagari)
अ॒न्धं तम॒: प्रवि॑शन्ति॒ येऽसं॑भूतिमु॒पास॑ते । ततो॒ भूय॑ इव॒ ते तमो॒ य उ॒ सम्भू॑त्याᳪ र॒ताः
Transliteration
andháṃ támaḥ práviśanti yé 'sámbhūtim upā́sate | táto bhū́ya iva té támo yá u sámbhūtyāṃ ratā́ḥ ||
Translation
ଅନ୍ଧ ତମସ୍ରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି ସେମାନେ, ଯେ ଅସଂଭୂତିକୁ ଉପାସନା କରନ୍ତି; ଏବଂ ତାହାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ଘୋର ତମସ୍ରେ, ଯେନ ପରି, ସେମାନେ ଯେ ସଂଭୂତିରେ ରତ ଅଟନ୍ତି।
Padapatha (Word Analysis)
अन्धम् । तमः । प्रविशन्ति । ये । असम्भूतिम् । उपासते । ततः । भूयः । इव । ते । तमः । ये । उ । सम्भूत्याम् । रताः ।
Word by Word
अन्धम्blind, lightless
अन्धम्:
Karma (गन्तव्य-रूपेण ‘तमः’ सह)
TypeAdjective
Rootअन्ध (प्रातिपदिक) अथवा अन्ध (विशेषण-प्रातिपदिक)
तमःdarkness
तमः:
Karma
TypeNoun
Rootतमस् (प्रातिपदिक)
प्रविशन्तिthey enter
प्रविशन्ति:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√विश् (प्रवेशने) + प्र-
येwho (those who)
ये:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
असम्भूतिम्non-becoming; the unmanifest/non-originated (as object of worship)
असम्भूतिम्:
Karma (उपास्य-वस्तु)
TypeNoun
Rootअ-सम्भूति (प्रातिपदिक; ‘सम्भूति’ + नञ्)
उपासतेthey worship, they attend upon
उपासते:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootउप-√आस् (सेवायाम्/उपासने)
ततःfrom that; thereafter
ततः:
Apādāna (निदान/उद्गम-भावः)
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रभवः अव्यय)
भूयःmore; further
भूयः:
(विशेषण-भावः)
TypeIndeclinable
Rootभूयस् (अव्यय-प्रयोगः)
इवas if
इव:
(उपमान-सूचकः)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
तेthey
ते:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तमःdarkness
तमः:
Karma
TypeNoun
Rootतमस् (प्रातिपदिक)
येwho (those who)
ये:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
उindeed; (emphatic particle)
उ:
(निपातः)
TypeIndeclinable
Rootउ (निपात/अव्यय)
सम्भूत्याby/through becoming; by manifestation
सम्भूत्या:
Karaṇa (यया/येन—‘by/through becoming’)
TypeNoun
Rootसम्भूति (प्रातिपदिक)
रताःdelighting in; devoted/attached
रताः:
Kartā (ते/ये इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Root√रम् (रमणे) → रत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
B
Brahman (Ātman/Īśa)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes