Shukla Yajur Veda — Adhyaya 34, Mantra 54
Rishi: Āditya-hymnic tradition (ṛṣi attribution varies by ancillary catalogues).
Devata: Ādityas: Mitra, Aryaman, Bhaga, Varuṇa, Dakṣa, Aṃśa.
Chandas: Triṣṭubh (invocatory).
Samhita Patha (Devanagari)
इ॒मा गिर॑ आदि॒त्येभ्यो॑ घृ॒तस्नू॑: स॒नाद्राज॑भ्यो जु॒ह्वा॒ जुहोमि । शृ॒णोतु॑ मि॒त्रो अ॑र्य॒मा भगो॑ नस्तुविजा॒तो वरु॑णो॒ दक्षो॒ अᳪश॑:
Transliteration
imā́ gíra ādityébhyo ghṛtásnūḥ sanā́drājabhyo juhvā́ juhomi | śṛṇótu mitró aryamā́ bhágo no’s tुविजātó váruṇo dákṣo áṃśaḥ
Translation
ଘୃତ ଝରୁଥିବା ଏହି ଉଚ୍ଚାରଣଗୁଡ଼ିକୁ ମୁଁ ଜୁହୂ ଦ୍ୱାରା, ସନାତନକାଳରୁ ରାଜାସଦୃଶ ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ହବିରୂପେ ଅର୍ପଣ କରୁଛି। ମିତ୍ର ଶୁଣୁନ୍ତୁ, ଅର୍ୟମା ମଧ୍ୟ, ଏବଂ ଆମ ପାଇଁ ଭଗ; (ଶୁଣୁନ୍ତୁ) ମହାଜାତ ଵରୁଣ, ତଥା ଦକ୍ଷ ଓ ଅଂଶ।
Padapatha (Word Analysis)
इमाः । गिरः । आदित्येभ्यः । घृत-स्नूः । सनात्-राजभ्यः । जुह्वा । जुहोमि । शृणोतु । मित्रः । अर्यमा । भगः । नः । तुवि-जातः । वरुणः । दक्षः । अंशः
Word by Word
इमाःthese
इमाः:
कर्म (गिरः इत्यस्य विशेषणम्)
TypePronoun (used adjectivally)
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
गिरःhymns/utterances
गिरः:
कर्म (जुहोमि इत्यस्य)
TypeNoun
Rootगिर् (प्रातिपदिक)
आदित्येभ्यःto the Ādityas
आदित्येभ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootआदित्य (प्रातिपदिक)
घृतस्नूःdripping with ghee
घृतस्नूः:
कर्ता (जुहोमि—अहं इत्यस्य विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootघृतस्नु (प्रातिपदिक)
सनात्from of old/ever
सनात्:
अधिकरण (कालवाचकः—‘from of old’)
TypeIndeclinable
Rootसनात् (अव्यय)
राजभ्यःto the kings/royal ones
राजभ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
जुह्वाwith the ladle
जुह्वा:
करण
TypeNoun
Rootजुहू (प्रातिपदिक)
जुहोमिI offer (as oblation)
जुहोमि:
क्रिया
TypeVerb
Rootहु (धातु)
शृणोतुlet (him) hear
शृणोतु:
क्रिया
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
मित्रःMitra
मित्रः:
कर्ता (शृणोतु)
TypeNoun (deity)
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
अर्यमाAryaman
अर्यमा:
कर्ता (शृणोतु—समुच्चितः)
TypeNoun (deity)
Rootअर्यमन् (प्रातिपदिक)
भगःBhaga
भगः:
कर्ता (शृणोतु—समुच्चितः)
TypeNoun (deity)
Rootभग (प्रातिपदिक)
नःof us/our
नः:
सम्बन्ध (तुविजातः इत्यस्य)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तुविजातःwidely-born / of wide birth
तुविजातः:
कर्ता (शृणोतु—वरुणः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective (epithet)
Rootतुवि-जात (प्रातिपदिक; जात = √जन् क्त)
वरुणःVaruṇa
वरुणः:
कर्ता (शृणोतु—समुच्चितः)
TypeNoun (deity)
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
दक्षःDakṣa / skill
दक्षः:
कर्ता (शृणोतु—समुच्चितः)
TypeNoun/Adjective (personified)
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
अंशःAṃśa / share
अंशः:
कर्ता (शृणोतु—समुच्चितः)
TypeNoun (deity/personified)
Rootअंश (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
Ā
Ādityas (collective)M
MitraA
AryamanB
BhagaV
VaruṇaD
DakṣaA
AṃśaRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes