Mantra 53
Rishi: Anukta
Devata: Cosmic principles (dyu/pṛthivī/rātri etc.) disclosed by uttara-mantra
Chandas: Anuṣṭubh-like (short interrogative pādas; metrical irregularity due to proper names)
Samhita Patha (Devanagari)
का स्वि॑दासीत्पू॒र्वचि॑त्ति॒: किᳪ स्वि॑दासीद् बृ॒हद्वय॑: । का स्वि॑दासीत्पिलिप्पि॒ला का स्वि॑दासीत्पिशङ्गि॒ला
Transliteration
kā́ svíd āsīt pūrvácittiḥ kím svíd āsīd bṛhádvayaḥ | kā́ svíd āsīt pilippilā́ kā́ svíd āsīt piśaṅgilā́
Translation
କ’ଣ ଥିଲା, ପ୍ରାର୍ଥନାସହ, ପୂର୍ବଚିତ୍ତି (ଆଦି ଚିତ୍ତି)? କ’ଣ ଥିଲା, ପ୍ରାର୍ଥନାସହ, ବୃହଦ୍ୱୟ (ମହା ପକ୍ଷୀୟ)? କ’ଣ ଥିଲା, ପ୍ରାର୍ଥନାସହ, ପିଲିପ୍ପିଲା? ଏବଂ କ’ଣ ଥିଲା, ପ୍ରାର୍ଥନାସହ, ପିଶଙ୍ଗିଲା?
Padapatha (Word Analysis)
का । स्वित् । आसीत् । पूर्वचित्तिः । किम् । स्वित् । आसीत् । बृहद्वयः । का । स्वित् । आसीत् । पिलिप्पिला । का । स्वित् । आसीत् । पिशङ्गिला
Word by Word
काwho?/which (fem.)
का:
Kartā
TypePronoun
Rootकिम् (प्रातिपदिक) → कā (स्त्री.)
स्वित्indeed? / I wonder
स्वित्:
—
TypeIndeclinable
Rootस्वित् (निपात)
आसीत्was
आसीत्:
—
TypeVerb
Root√अस् (भू-सत्तायाम्)
पूर्वचित्तिःthe former thought/understanding
पूर्वचित्तिः:
Kartā
TypeNoun
Rootपूर्व-चित्ति (प्रातिपदिक; चित्ति < √चित्/√चि ‘to perceive/know’)
किम्what?
किम्:
Kartā
TypePronoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
स्वित्indeed? / I wonder
स्वित्:
—
TypeIndeclinable
Rootस्वित् (निपात)
आसीत्was
आसीत्:
—
TypeVerb
Root√अस्
बृहद्वयःthe great vigor/life-force
बृहद्वयः:
Kartā
TypeNoun
Rootबृहद्-वयस् (प्रातिपदिक; बृहद् ‘great’ + वयस् ‘vigor/age/life-force’)
काwho?/which (fem.)
का:
Kartā
TypePronoun
Rootकिम् → कā (स्त्री.)
स्वित्indeed? / I wonder
स्वित्:
—
TypeIndeclinable
Rootस्वित् (निपात)
आसीत्was
आसीत्:
—
TypeVerb
Root√अस्
पिलिप्पिला‘Pilipilā’ (a named creature/being; lit. an ant-like insect)
पिलिप्पिला:
Kartā
TypeNoun
Rootपिलिप्पिला (प्रातिपदिक; कीट/नामविशेष)
काwho?/which (fem.)
का:
Kartā
TypePronoun
Rootकिम् → कā (स्त्री.)
स्वित्indeed? / I wonder
स्वित्:
—
TypeIndeclinable
Rootस्वित् (निपात)
आसीत्was
आसीत्:
—
TypeVerb
Root√अस्
पिशङ्गिला‘Piśaṅgilā’ (the tawny/reddish one; a named being)
पिशङ्गिला:
Kartā
TypeNoun
Rootपिशङ्गिला (प्रातिपदिक; पिशङ्ग ‘tawny/reddish-brown’ + -इला)
Entities Mentioned
P
Prajāpati (as primordial ordering principle)V
Vāc (Speech) / Dhī (Insight)S
Suparṇa / the Great Winged One (cosmic bird principle)P
PilippilāP
PiśaṅgilāRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes