Shukla Yajur Veda — Adhyaya 23, Mantra 37
Rishi: Yājñavalkya (traditional)
Devata: Implicitly the Horse as Prajāpati/Year; operative power of Yoking (Yuj)
Chandas: Yajus
Samhita Patha (Devanagari)
र॒ज॒ता हरि॑णी॒ः सीसा॒ युजो॑ युज्यन्ते॒ कर्म॑भिः । अश्व॑स्य वा॒जिन॑स्त्व॒चि सिमा॑ः शम्यन्तु॒ शम्य॑न्तीः
Transliteration
rajatā́ háriṇīḥ sī́sā yújo yujyante kármabhiḥ | áśvasya vā́jinas tváci símāḥ śamyantu śámyantīḥ
Translation
ରଜତବର୍ଣ୍ଣ, ହରିଣବର୍ଣ୍ଣ ଓ ସୀସବର୍ଣ୍ଣ ଯୁଗଗୁଡ଼ିକ କର୍ମବିଧିଦ୍ୱାରା ଯୋଜିତ ହୁଏ; ବାଜୀ ଦ୍ରୁତ ଅଶ୍ୱର ତ୍ୱଚାରେ ସୀମାମାନେ—ସନ୍ଧି, ମର୍ଯ୍ୟାଦା—ସମତଳ ହେଉନ୍ତୁ; ହଁ, ଶାନ୍ତ କ୍ରମରେ ସମତଳ ହେଉନ୍ତୁ।
Padapatha (Word Analysis)
र॒ज॒ताः । हरि॑णीः । सीसाः । युजः । युज्यन्ते । कर्म॑भिः । अश्व॑स्य । वा॒जिनः । त्व॒चि । सिमाः । शम्यन्तु । शम्यन्तीः ।
Word by Word
रजताःsilvery
रजताः:
विशेषण (कर्तृपदस्य)
TypeAdjective
Rootरजत (प्रातिपदिक)
हरिण्यःdoes (female deer)
हरिण्यः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootहरिणी (प्रातिपदिक)
सीसाःleads (metal: lead)
सीसाः:
कर्तृ (समुच्चित)
TypeNoun
Rootसीसा (प्रातिपदिक)
युजःyokes / harness-parts
युजः:
कर्तृ (समुच्चित)
TypeNoun
Rootयुज् (प्रातिपदिक; ‘युज्’ = योक्त्र/युग-सम्बद्धः)
युज्यन्तेare yoked / are joined
युज्यन्ते:
क्रिया
TypeVerb
Rootयुज् (धातु)
कर्मभिःwith acts / with ritual operations
कर्मभिः:
करण
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
अश्वस्यof the horse
अश्वस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
वाजिनःof the swift/strong (steed)
वाजिनः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeAdjective (used substantively)
Rootवाजिन् (प्रातिपदिक)
त्वचिon/in the skin
त्वचि:
अधिकारण
TypeNoun
Rootत्वच् (प्रातिपदिक)
सिमाःboundaries / limits
सिमाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसिमा (प्रातिपदिक)
शम्यन्तुlet (them) become calm / be appeased
शम्यन्तु:
क्रिया
TypeVerb
Rootशम् (धातु)
शम्यन्तीः(them) calming / appeasing
शम्यन्तीः:
कर्म (आह्वान/प्रार्थना-वाक्ये)
TypeParticiple (Adjective)
Rootशम् (धातु) → शम्यन्ती (वर्तमान-कृदन्त)
Entities Mentioned
A
Aśva (as Prajāpati/Year)P
PrajāpatiY
Yuj / Yoking-power (implicit)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes