Adhyaya 59
Rudra SamhitaYuddha KhandaAdhyaya 5943 Verses

विदलोत्पलदैत्ययोरुत्पत्तिः देवपराजयः ब्रह्मोपदेशः नारदप्रेषणम् (Vidalotpala Daityas, Defeat of the Devas, Brahmā’s Counsel, and Nārada’s Mission)

ଅଧ୍ୟାୟ ୫୯ରେ ସନତ୍କୁମାର ବ୍ୟାସଙ୍କୁ କହନ୍ତି—ବରଦାନବଳେ ଅବଧ୍ୟ ହୋଇଥିବା ବିଦଲା ଓ ଉତ୍ପଲ ଦୁଇ ଦୈତ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧଗର୍ବରେ ତ୍ରିଲୋକକୁ ତୃଣସମ ମାନି ଦେବମାନଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାଜିତ କରନ୍ତି। ପ୍ରତିକାର ପାଇଁ ଦେବମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶରଣ ନେଲେ, ବ୍ରହ୍ମା ଉପଦେଶ ଦେଲେ—ଏହି ଦୈତ୍ୟଦ୍ୱୟର ବଧ କେବଳ ଦେବୀ (ଶିବା) ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ; ତେଣୁ ଶିବ ସହ ଶକ୍ତିଙ୍କ ସ୍ମରଣ କରି ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଧର। ଉପଦେଶରେ ସାନ୍ତ୍ୱନା ପାଇ ଦେବମାନେ ନିଜ ଧାମକୁ ଫେରନ୍ତି। ପରେ ଶିବପ୍ରେରିତ ନାରଦ ଦୈତ୍ୟଲୋକକୁ ଯାଇ ମାୟାମୋହକର ବାଣୀରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଦେବୀକୁ ହରଣ/ବଶ କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ ପ୍ରବୃତ୍ତ କରନ୍ତି—ଏହାହିଁ ସେମାନଙ୍କ ପତନର ଉପାୟ ହୁଏ। ଶେଷରେ ‘ସମାପ୍ତୋ’ୟଂ ଯୁଦ୍ଧଖଣ୍ଡଃ…’ ପରି କୋଲୋଫନ କିଛି ପାଠରେ ଖଣ୍ଡସମାପ୍ତି ଓ ପାଠସ୍ତର ସୂଚାଏ।

Shlokas

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । शृणु व्यास सुसंप्रीत्या चरितं परमेशितुः । यथावधीत्स्वप्रियया दैत्यमुद्दिश्य संज्ञया

ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ—ହେ ବ୍ୟାସ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରୀତିସହ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଚରିତ ଶୁଣ; କିପରି ସେ ନିଜ ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ସଙ୍କେତ ଦେଇ ଦୈତ୍ୟକୁ ଉଦ୍ଦିଶ୍ୟ କରି ତାହାକୁ ବଧ କଲେ।

Verse 2

आस्तां पुरा महादैत्यो विदलोत्पलसंज्ञकौ । अपुंवध्यौ महावीरौ सुदृप्तौ वरतो विधेः

ପୂର୍ବକାଳରେ ବିଦଳ ଓ ଉତ୍ପଳ ନାମରେ ଦୁଇ ମହାଦୈତ୍ୟ ଥିଲେ—ମହାବୀର, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦର୍ପିତ। ବିଧାତା (ବ୍ରହ୍ମା)ଙ୍କ ବରରୁ ସେମାନେ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅବଧ୍ୟ ଘୋଷିତ ହେଲେ।

Verse 3

तृणीकृतत्रिजगती पुरुषाभ्यां स्वदोर्ब लात् । ताभ्यां सर्वे सुरा ब्रह्मन् दैत्याभ्यां निर्जिता रणे

ନିଜ ଭୁଜବଳର ପ୍ରଭାବରେ ସେଇ ଦୁଇ ଦୈତ୍ୟ ତ୍ରିଲୋକକୁ ତୃଣସମ ତୁଚ୍ଛ କରିଦେଲେ। ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍, ରଣରେ ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦେବତା ପରାଜିତ ହେଲେ।

Verse 4

ताभ्यां पराजिता देवा विधेस्ते शरणं गताः । नत्वा तं विधिवत्सर्वे कथयामासुरादरात

ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ଦେବମାନେ ବିଧାତା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ। ବିଧିମତେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ସମସ୍ତେ ଆଦରରେ ବୃତ୍ତାନ୍ତ କହିଲେ।

Verse 5

इति ब्रह्मा ह्यवोचत्तान् देव्या वध्यौ च तौ ध्रुवम् । धैर्य्यं कुरुत संस्मृत्य सशिवं शिवमादरात्

ତେବେ ବ୍ରହ୍ମା ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲେ—ସେଇ ଦୁଇଜଣ ନିଶ୍ଚୟ ଦେବୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଧ୍ୟ। ତେଣୁ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଧର; ଆଦରରେ ଶକ୍ତିସହିତ ଶିବଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କର।

Verse 6

भक्तवत्सलनामासौ सशिवश्शंकरश्शिवः । शं करिष्यत्यदीर्घेण कालेन परमेश्वरः

ଶକ୍ତିସହିତ ସେଇ ଶିବ—ମଙ୍ଗଳମୟ ଶଙ୍କର—‘ଭକ୍ତବତ୍ସଳ’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପରମେଶ୍ୱର। ସେ ଅଳ୍ପକାଳରେ ହିଁ କଲ୍ୟାଣ ଓ ଶାନ୍ତି କରିବେ।

Verse 7

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा तांस्ततो ब्रह्मा तूष्णीमासीच्छिवं स्मरन् । तेपि देवा मुदं प्राप्य स्वंस्वं धाम ययुस्तदा

ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ—ଏପରି କହି ବ୍ରହ୍ମା ଶିବଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ନିରବ ହେଲେ। ସେ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ପାଇ ସେତେବେଳେ ନିଜ-ନିଜ ଧାମକୁ ଗଲେ।

Verse 8

अथ नारददेवर्षिश्शिवप्रेरणया तदा । गत्वा तदीयभवनं शिवासौंदर्यमाजगौ

ତେବେ ଶିବଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ଦେବର୍ଷି ନାରଦ ସେ ସମୟରେ ତାଙ୍କ ଭବନକୁ ଯାଇ, ଶିବା (ପାର୍ବତୀ) ଦେବୀଙ୍କ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ ଦୀପ୍ତି ଦର୍ଶନ କଲେ।

Verse 9

श्रुत्वा तद्वचनं दैत्यावास्तां मायाविमोहितौ । देवीं परिजिहीर्षू तौ विषमेषु प्रपीडितौ

ସେଇ କଥା ଶୁଣି ସେ ଦୁଇ ଦୈତ୍ୟ ସେଠାରେ ମାୟାରେ ବିମୋହିତ ହୋଇ ରହିଲେ। ଦେବୀଙ୍କୁ ହରଣ କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର ସଙ୍କଟରେ ପୀଡିତ ହେଲେ।

Verse 10

विचारयामासतुस्तौ कदा कुत्र शिवा च सा । भविष्यति विधेः प्राप्तोदयान्नाविति सर्वदा

ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ପୁନଃପୁନଃ ବିଚାର କଲେ—“ସେଇ ଶିବା ଦେବୀ କେବେ, କେଉଁଠି ପ୍ରକଟ ହେବେ? କିମ୍ବା ବିଧିର ଫଳୋଦୟ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନ ହେବାରୁ ସେ କେବେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକଟ ହେବେ ନାହିଁ?”

Verse 11

एकस्मिन्समये शंभुर्विजहार सुलीलया । कौतुकेनैव चिक्रीडे शिवा कन्दुकलीलया

ଏକ ସମୟରେ ଶମ୍ଭୁ ଅତି ମନୋହର ଲୀଳାରେ ବିହାର କଲେ। କେବଳ କୌତୁକରେ ଶିବା ଦେବୀ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସହ କନ୍ଦୁକ (ବଲ୍) ଖେଳ ଲୀଳାରେ କ୍ରୀଡ଼ା କଲେ।

Verse 12

सखीभिस्सह सुप्रीत्या कौतुकाच्छिवसन्निधौ

ସଖୀମାନଙ୍କ ସହ, ଅତି ପ୍ରୀତି ଓ ଆନନ୍ଦମୟ କୌତୁକରେ, ସେ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟକୁ ଆସିଲା।

Verse 13

उदंचंत्यंचदंगानां लाघवं परितन्वती । निश्वासामोदमुदितभ्रमराकुलितेक्षणा

ସେ ଲାଘବରେ ଚଞ୍ଚଳ ଭାବେ ଚାଲିଲା; ତା’ର ଅଙ୍ଗପ୍ରତ୍ୟଙ୍ଗ ଶୀଘ୍ର ଲୟରେ ଉଠି-ପଡୁଥିଲା; ଶ୍ୱାସର ସୁଗନ୍ଧରେ ମତ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ଭ୍ରମରମାନେ ଭିଡ଼ି ହେବାରୁ ତା’ର ନୟନ ଅସ୍ଥିର ହେଲା।

Verse 14

भ्रश्यद्धम्मिल्लसन्माल्यस्वपुरीकृतभूमिका । स्विद्यत्कपोलपत्रालीस्रवदंबुकणोज्ज्वला

ତା’ର ଧମ୍ମିଲ (କେଶବନ୍ଧ) ଓ ପୁଷ୍ପମାଳା ସରି ପଡ଼ି, ସେ ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ତ ଦିଶିଲା; ଏବଂ କପୋଳରେ ଘାମର ବିନ୍ଦୁ ଝରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦୀପ୍ତିରେ ଝଲମଲ କଲା।

Verse 15

स्फुटच्चोलांशुकपथतिर्यदंगप्रभावृता । उल्लसत्कंदुकास्फालातिश्रोणितकराम्बुजा

ତା’ର ଅଙ୍ଗରେ ବସ୍ତ୍ରର ସ୍ପଷ୍ଟ ତିର୍ଯ୍ୟକ ରେଖା ଅଂଶତଃ ଆବରଣ ହେଲା; କନ୍ଦୁକ-କ୍ରୀଡ଼ାର ଉଛ୍ଛ୍ୱାସ-ଉଛାଳରେ ତା’ର ପଦ୍ମସଦୃଶ ଶ୍ରୋଣୀ ଓ କର ଉଲ୍ଲାସରେ ଦୀପ୍ତ ହେଲା।

Verse 16

कंदुकानुगसद्दृष्टिनर्तितभ्रूलतांचला । मृडानी किल खेलंती ददृशे जगदम्बिका

ତା’ର ଦୃଢ଼ ଦୃଷ୍ଟି କନ୍ଦୁକକୁ ଅନୁସରିଲା, ଭୌହଲତା ଖେଳରେ ନୃତ୍ୟ କଲା; ଏଭଳି ଜଗଦମ୍ବିକା ମୃଡାନୀ—ରୁଦ୍ରଙ୍କ ମଙ୍ଗଳମୟୀ ସହଧର୍ମିଣୀ—କ୍ରୀଡ଼ାରତ ଦେଖାଗଲେ।

Verse 17

अंतरिक्षचराभ्यां च दितिजाभ्यां कटा क्षिता । क्रोडीकृताभ्यामिव वै समुपस्थितमृत्युना

ଆକାଶରେ ଚରୁଥିବା ସେଇ ଦୁଇ ଦିତିଜଙ୍କ ଆଘାତରେ ପୃଥିବୀ ଆଘାତିତ ହୋଇ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହେଲା; ଯେନେ ମୃତ୍ୟୁ ନିଜେ ଆସି ଜଗତକୁ ନିଜ କୋଳରେ ବାନ୍ଧି ଧରିଛି।

Verse 18

विदलोत्पलसंज्ञाभ्यां दृप्ताभ्यां वरतो विधेः । तृणीकृतत्रिजगती पुरुषाभ्यां स्वदोर्बलात्

ବିଧାତା (ବ୍ରହ୍ମା)ଙ୍କ ଠାରୁ ବର ପାଇଥିବା, ବିଦଲ ଓ ଉତ୍ପଲ ନାମକ ସେଇ ଦୁଇ ଦର୍ପିତ ପୁରୁଷ ନିଜ ଭୁଜବଳରେ ତ୍ରିଜଗତକୁ ତୃଣସମ ମନେ କଲେ।

Verse 19

देवीं तां संजिहीर्षंतौ विषमेषु प्रपीडितौ । दिव उत्तेरतुः क्षिप्रं मायां स्वीकृत्य शांबरीम्

ସେଇ ଦେବୀଙ୍କୁ ହରଣ କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ, ବିଷମ ପରିସ୍ଥିତିରେ ପୀଡିତ ହୋଇ ସେ ଦୁଇଜଣ ଶୀଘ୍ର ଆକାଶକୁ ଉଠିଗଲେ ଏବଂ ଶାମ୍ବରୀ—ଶିବସମ୍ବନ୍ଧୀ ମାୟା—କୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ।

Verse 20

धृत्वा पारिषदीं मायामायातावंबिकांतिकम् । तावत्यंतं सुदुर्वृत्तावतिचंचलमानसौ

ମାୟାବଳେ ପରିଷଦ-ସେବକ ପରି ଛଳବେଶ ଧାରି ସେଇ ଦୁଇଜଣ ଅମ୍ବିକାଦେବୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ। ସେତେବେଳେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଷ୍ଟ ଥିଲେ, ମନ ଅତି ଚଞ୍ଚଳ ଓ ଅସ୍ଥିର ଥିଲା।

Verse 21

अथ दुष्टनिहंत्रा वै सावज्ञेन हरेण तौ । विज्ञातौ च क्षणादास्तां चांचल्याल्लोचनोद्भवात्

ତାପରେ ଦୁଷ୍ଟନାଶକ ସେଇ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ହରି ସାନା ଅବଜ୍ଞାଭାବରେ ଦେଖିଲେ। ତାଙ୍କ ନୟନଚଳନରୁ ସେମାନଙ୍କ ଚଞ୍ଚଳତା ପ୍ରକାଶ ପାଇବା ସହିତ କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଜଣା ପଡ଼ିଲେ।

Verse 22

कटाक्षिताथ देवेन दुर्गा दुर्गतिघातिनी । दैत्याविमामिति गणौ नेति सर्वस्वरूपिणा

ତେବେ ଦୁର୍ଗତିଘାତିନୀ ଦୁର୍ଗାଙ୍କୁ ଦେବ ଦୃଷ୍ଟିପାତ କଲେ। ଗଣମାନେ କହିଲେ—“ଦୈତ୍ୟମାନେ ଦମିତ!” କିନ୍ତୁ ସର୍ବସ୍ୱରୂପୀ ପ୍ରଭୁ କହିଲେ—“ନୁହେଁ।”

Verse 23

अथ सा नेत्रसंज्ञां स्वस्वामिनस्तां बुबोध ह । महाकौतुकिनस्तात शंकरस्य परेशितुः

ତେବେ ସେ ନିଜ ସ୍ୱାମୀ, ପରମେଶ୍ୱର ଶଙ୍କରଙ୍କ ନୟନ-ସଙ୍କେତକୁ ବୁଝିଲା; ହେ ପ୍ରିୟ, ସେ ମହା ଉତ୍ସାହରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ।

Verse 24

ततो विज्ञाय संज्ञां तां सर्वज्ञार्द्धशरीरिणी । तेनैव कंदुकेनाथ युगपन्निर्जघान तौ

ତାପରେ ସର୍ବଜ୍ଞା ଦେବୀ—ଯିଏ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଅର୍ଧଶରୀରିଣୀ—ସେହି ସଙ୍କେତ ଜାଣି, ହେ ନାଥ, ସେଇ କନ୍ଦୁକ-ଶସ୍ତ୍ରରେ ଦୁହେଁକୁ ଏକାସାଥି ନିହତ କଲେ।

Verse 25

महाबलौ महादेव्या कंदुकेन समाहतौ । परिभ्रम्य परिभ्रम्य तौ दुष्टौ विनिपेततुः

ମହାଦେବୀଙ୍କ କନ୍ଦୁକ-ପ୍ରହାରରେ ଆହତ ସେଇ ଦୁଇ ମହାବଳୀ ଦୁଷ୍ଟ ଘୁରି ଘୁରି ଶେଷରେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲେ।

Verse 26

वृन्तादिव फले पक्वे तालेनानिललोलिते । दंभोलिना परिहते शृंगे इव महागिरेः

ଯେପରି ବାତାସରେ ଡୋଳୁଥିବା ତାଳଗଛରୁ ବୃନ୍ତ ଛୁଟିଲେ ପକ୍କ ଫଳ ଖସିପଡ଼େ, ଏବଂ ଯେପରି ବଜ୍ରାଘାତରେ ମହାଗିରିର ଶିଖର ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼େ—ସେପରି ସେ ଭୟଙ୍କର ବେଗରେ ତଳକୁ ଛିଟକି ପଡ଼ିଲା।

Verse 27

तौ निपात्य महादैत्यावकार्यकरणोद्यतौ । ततः परिणतिं यातो लिंगरूपेण कंदुकः

ଅଧର୍ମ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଉଦ୍ୟତ ସେଇ ଦୁଇ ମହାଦୈତ୍ୟକୁ ନିପାତ କରି, ପରେ କନ୍ଦୁକ ପରିଣତି ପାଇ ଶଙ୍କରଙ୍କ ଶିବଲିଙ୍ଗ-ରୂପ ଧାରଣ କଲା।

Verse 28

कंदुकेश्वरसंज्ञां च तल्लिंगमभवत्तदा । ज्येष्ठेश्वरसमीपे तु सर्वदुष्टनिवारणम्

ସେହି ସମୟରେ ସେଇ ଲିଙ୍ଗ ‘କନ୍ଦୁକେଶ୍ୱର’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା। ଜ୍ୟେଷ୍ଠେଶ୍ୱରଙ୍କ ସମୀପରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ, ଶିବଙ୍କ ସଗୁଣ ପ୍ରକଟତାରେ ଏହା ସମସ୍ତ ଦୁଷ୍ଟତା ନିବାରଣ କରି ରକ୍ଷା ଦେଲା।

Verse 29

एतस्मिन्नेव समये हरिब्रह्मादयस्सुराः । शिवाविर्भावमाज्ञाय ऋषयश्च समाययुः

ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ହରି, ବ୍ରହ୍ମା ଆଦି ଦେବଗଣ ଓ ଋଷିମାନେ—ଶିବଙ୍କ ପ୍ରକଟତା ଜାଣି—ଏକତ୍ର ଆସିଲେ।

Verse 30

अथ सर्वे सुराश्शम्भोर्वरान्प्राप्य तदाज्ञया । स्वधामानि ययुः प्रीतास्तथा काशीनिवासिनः

ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦେବଗଣ ଶମ୍ଭୁଙ୍କଠାରୁ ବର ପାଇ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାନୁସାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ନିଜ-ନିଜ ଧାମକୁ ଗଲେ; ସେପରି କାଶୀବାସୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ଫେରିଲେ।

Verse 31

सांबिकं शंकरं दृष्ट्वा कृतांजलिपुटाश्च ते । प्रणम्य तुष्टुवुर्भक्त्या वाग्भिरिष्टाभिरादरात्

ଅମ୍ବିକା ସହିତ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଦେଖି ସେମାନେ ଅଞ୍ଜଳି ବାନ୍ଧିଲେ। ପ୍ରଣାମ କରି ଭକ୍ତିରେ, ଆଦରସହ, ପ୍ରିୟ ଓ ଯଥୋଚିତ ବାକ୍ୟରେ ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 32

सांबिकोऽपि शिवो व्यास क्रीडित्वा सुविहारवित् । जगाम स्वालयं प्रीतस्सगणो भक्तवत्सलः

ହେ ବ୍ୟାସ, ଅମ୍ବିକା ସହିତ ଶିବ କ୍ରୀଡା କରି ଓ ସୁଖରେ ବିହାର କରି, ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଗଣମାନଙ୍କ ସହ ନିଜ ଧାମକୁ ଗଲେ; କାରଣ ସେ ଭକ୍ତବତ୍ସଳ।

Verse 33

कंदुकेश्वरलिंगं च काश्यां दुष्टनिबर्हणम् । भुक्तिमुक्तिप्रदं सर्वकामदं सर्वदा सताम्

କାଶୀରେ କନ୍ଦୁକେଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗ ଅଛି, ଯାହା ଦୁଷ୍ଟନିବର୍ହଣ। ଏହା ଭୁକ୍ତି ଓ ମୁକ୍ତି ଦେଏ ଏବଂ ସତ୍ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ସଦା ସର୍ବକାମଦ।

Verse 34

इदमाख्यानमतुलं शृणुयाद्यो मुदान्वितः । श्रावयेद्वा पठेद्यश्च तस्य दुःखभयं कुतः

ଯେ କେହି ଆନନ୍ଦସହିତ ଏହି ଅତୁଳ ଆଖ୍ୟାନ ଶୁଣେ, ଶୁଣାଏ, କିମ୍ବା ପଢ଼େ—ତାହାର ଦୁଃଖଭୟ କେଉଁଠି ରହିବ?

Verse 35

इह सर्वसुखं भुक्त्वा नानाविधमनुत्तमम् । परत्र लभते दिव्यां गतिं वै देवदुर्लभाम्

ଏହି ଲୋକରେ ନାନାବିଧ ଅନୁତ୍ତମ ସର୍ବସୁଖ ଭୋଗ କରି, ପରଲୋକରେ ଦେବମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ ଦିବ୍ୟ ଗତି ଲଭେ।

Verse 36

इति तं वर्णितं तात चरितं परमाद्भुतम् । शिवयोर्भक्तवात्सल्यसूचकं शिवदं सताम्

ଏହିପରି, ହେ ତାତ, ସେହି ପରମାଦ୍ଭୁତ ଚରିତ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଲା—ଯାହା ଶିବଙ୍କର ଭକ୍ତବାତ୍ସଲ୍ୟ ପ୍ରକାଶ କରେ ଏବଂ ସତ୍ମାନଙ୍କୁ ଶିବକୃପା ଓ ମଙ୍ଗଳ ଦାନ କରେ।

Verse 37

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वामंत्र्य तं व्यासं तन्नुतो मद्वरात्मजः । ययौ विहायसा काशीं चरितं शशिमौलिनः

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ଏମିତି କହି, ସେଇ ବ୍ୟାସଙ୍କ ସହ ମନ୍ତ୍ରଣା କରି ଓ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତ ହୋଇ ମୋର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ଆକାଶମାର୍ଗେ କାଶୀକୁ ଗଲା; ଶଶିମୌଳି ଶିବଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଚରିତ୍ର ତାହାକୁ ପାବନ କରେ।

Verse 38

युद्धखंडमिदं प्रोक्तं मया ते मुनिसत्तम । रौद्रीयसंहितामध्ये सर्वकामफलप्रदम्

ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ଯୁଦ୍ଧଖଣ୍ଡ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଲି। ରୌଦ୍ରୀୟସଂହିତାର ମଧ୍ୟରେ ଏହା ସମସ୍ତ କାମ୍ୟଫଳ ପ୍ରଦାନକାରୀ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।

Verse 39

इयं हि संहिता रौद्री सम्पूर्णा वर्णिता मया । सदाशिवप्रियतरा भुक्तिमुक्तिफलप्रदा

ଏହି ରୌଦ୍ରୀ ସଂହିତାକୁ ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛି। ଏହା ସଦାଶିବଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ ଏବଂ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ—ଦୁହିଁର ଫଳ ଦେଇଥାଏ।

Verse 40

इमां यश्च पठेन्नित्यं शत्रुबाधानिवारिकाम् । सर्वान्कामानवाप्नोति ततो मुक्तिं लभेत ना

ଯେ କେହି ଶତ୍ରୁଜନିତ ବାଧା ନିବାରଣକାରୀ ଏହି ସ୍ତୁତିକୁ ନିତ୍ୟ ପାଠ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ କାମନା ପାଏ; କିନ୍ତୁ ଏହାମାତ୍ରରେ ମୋକ୍ଷ ମିଳେ ନାହିଁ।

Verse 41

सूत उवाच । इति ब्रह्मसुतश्श्रुत्वा पित्रा शिवयशः परम् । शतनामाप्य शंभोश्च कृतार्थोऽभूच्छिवानुगः

ସୂତ କହିଲେ—ପିତାଙ୍କ ଠାରୁ ଶିବଙ୍କ ପରମ ଯଶ ଏବଂ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ଶତନାମ ଶୁଣି ବ୍ରହ୍ମାପୁତ୍ର କୃତାର୍ଥ ହେଲେ; କାରଣ ସେ ଶିବାନୁଗ ଭକ୍ତ ହୋଇଗଲେ।

Verse 42

ब्रह्मनारदसम्वादः सम्पूर्णः कथितो मया । शिवस्सर्वप्रधानो हि किं भूयश्श्रोतुमिच्छसि

ବ୍ରହ୍ମା ଓ ନାରଦଙ୍କ ସମ୍ବାଦ ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହିଦେଲି। ନିଶ୍ଚୟ ଶିବ ସର୍ବପ୍ରଧାନ ପରମ ପ୍ରଭୁ; ଆଉ କଣ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛ?

Verse 59

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखंडे विदलोत्पलदैत्यवधवर्णनं नामैकोनषष्टितमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀଶିବ ମହାପୁରାଣର ଦ୍ୱିତୀୟ ରୁଦ୍ରସଂହିତାର ପଞ୍ଚମ ଯୁଦ୍ଧଖଣ୍ଡରେ ‘ବିଦଲୋତ୍ପଲ ଦୈତ୍ୟବଧ ବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଊନଷାଠିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।

Frequently Asked Questions

The emergence and triumph of the daityas Vidalā and Utpala over the devas, followed by the devas’ refuge with Brahmā, who declares that Devī will slay the daityas; Nārada then moves to catalyze the daityas’ actions through māyā-influenced counsel.

It foregrounds Śiva-Śakti governance: the resolution of cosmic disorder is not merely by deva force but by the higher salvific agency of Śakti aligned with Śiva, demonstrating the subordination of boon-based power to divine ordinance.

Parameśvara Śiva as the overarching ordainer (remembered and invoked), Devī/Śivā as the destined slayer and corrective force, and Nārada as Śiva’s impelled messenger who operationalizes the narrative turn.