शिवस्य आश्वासनं हरि-ब्रह्मणोः तथा शङ्खचूडवृत्तान्तकथनम् / Śiva’s Reassurance to Hari and Brahmā; Account of Śaṅkhacūḍa’s Origin

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । अथाकर्ण्य वचश्शंभुर्हरिविध्योस्सुदीनयोः । उवाच विहसन्वाण्या मेघनादगभीरया

ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ—ତାପରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୀନ ହରି ଓ ବିଧିଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି, ଶମ୍ଭୁ ମନ୍ଦ ହାସ ସହ ମେଘଗର୍ଜନ-ଗମ୍ଭୀର ବାଣୀରେ କହିଲେ।

Verse 2

शिव उवाच । हे हरे वत्स हे ब्रह्मंस्त्यजतं सर्वशो भयम् । शंखचूडोद्भवं भद्रं सम्भविष्यत्यसंशयम्

ଶିବ କହିଲେ—ହେ ହରେ ବତ୍ସ! ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍! ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଭୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତ୍ୟାଗ କର। ଶଙ୍ଖଚୂଡଠାରୁ ନିଶ୍ଚୟ ମଙ୍ଗଳ ଫଳ ଉଦ୍ଭବିବ; ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 3

शंखचूडस्य वृत्तांतं सर्वं जानामि तत्त्वतः । कृष्णभक्तस्य गोपस्य सुदाम्नश्च पुरा प्रभो

ହେ ପ୍ରଭୋ! ଶଙ୍ଖଚୂଡର ସମସ୍ତ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ମୁଁ ତତ୍ତ୍ୱତଃ ଜାଣେ; ଏବଂ ପୁରାତନ କାଳର କୃଷ୍ଣଭକ୍ତ ଗୋପ ସୁଦାମାଙ୍କ କଥା ମଧ୍ୟ ଜାଣେ।

Verse 4

मदाज्ञया हृषीकेशो कृष्णरूपं विधाय च । गोशालायां स्थितो रम्ये गोलोके मदधिष्ठिते

ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ହୃଷୀକେଶ କୃଷ୍ଣରୂପ ଧାରଣ କରି, ମୋ ଅଧିଷ୍ଠିତ ସେଇ ରମ୍ୟ ଗୋଲୋକର ଗୋଶାଳାରେ ରହିଲେ।

Verse 5

स्वतंत्रोहमिति स्वं स मोहं मत्वा गतः पुरा । क्रीडास्समकरोद्बह्वीस्स्वैरवर्तीव मोहितः

‘ମୁଁ ସ୍ୱାଧୀନ’ ବୋଲି ଭାବି ସେ ପୂର୍ବେ ନିଜ ମୋହରେ ପତିତ ହେଲା; ଏବଂ ସ୍ୱେଚ୍ଛାଚାରୀ ପରି ମୋହିତ ହୋଇ ବହୁ କ୍ରୀଡା କଲା।

Verse 6

तं दृष्ट्वा मोहमत्युग्रं तस्याहं मायया स्वया । तेषां संहृत्य सद्बुद्धिं शापं दापितवान् किल

ସେଇ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଗ୍ର ମୋହକୁ ଦେଖି ମୁଁ ମୋର ସ୍ୱମାୟା ଦ୍ୱାରା ତାହାରେ ପ୍ରୟୋଗ କଲି; ତାଙ୍କର ସଦ୍ବୁଦ୍ଧି ସଂହରି ତାଙ୍କୁ ଶାପ ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଇଲି—ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 7

इत्थं कृत्वा स्वलीलां तां मायां संहृतवानहम् । ज्ञानयुक्तास्तदा ते तु मुक्तमोहास्सुबुद्धयः

ଏଭଳି ମୋର ସ୍ୱଲୀଳା ଭାବେ ସେଇ ମାୟା କରି ପରେ ମୁଁ ତାହାକୁ ସଂହରିଲି। ତାପରେ ସେମାନେ ଜ୍ଞାନଯୁକ୍ତ ହୋଇ ମୋହମୁକ୍ତ ହେଲେ ଏବଂ ସୁବୁଦ୍ଧିରେ ସ୍ଥିତ ହେଲେ।

Verse 8

समीपमागतास्ते मे दीनीभूय प्रणम्य माम् । अकुर्वन्सुनुतिं भक्त्या करौ बद्ध्वा विनम्रकाः

ତାପରେ ସେମାନେ ମୋର ସମୀପକୁ ଆସି, ଦୀନ ହୋଇ ମୋତେ ପ୍ରଣାମ କଲେ। କର ଯୋଡି, ବିନମ୍ର ଭାବରେ, ଭକ୍ତିସହ ଗମ୍ଭୀର ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 9

वृत्तांतमवदन्सर्वं लज्जाकुलितमानसाः । ऊचुर्मत्पुरतो दीना रक्षरक्षेति वै गिरः

ଲଜ୍ଜାରେ ଆକୁଳ ମନେ ସେମାନେ ସମସ୍ତ ବୃତ୍ତାନ୍ତ କହିଲେ। ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ଦୀନ ହୋଇ ସେମାନେ ପୁନଃପୁନଃ କହିଲେ—“ରକ୍ଷା କର, ରକ୍ଷା କର!”

Verse 10

तदा त्वहं भवस्तेषां संतुष्टः प्रोक्तवान् वचः । भयं त्यजत हे कृष्ण यूयं सर्वे मदाज्ञया

ତେବେ ମୁଁ ଭବ (ଭଗବାନ ଶିବ) ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଏହି ବଚନ କହିଲି— “ହେ କୃଷ୍ଣ, ଭୟ ତ୍ୟାଗ କର; ତୁମେ ସମସ୍ତେ ମୋ ଆଜ୍ଞାନୁସାରେ ଯଥୋଚିତ କାର୍ଯ୍ୟ କର।”

Verse 11

रक्षकोऽहं सदा प्रीत्या सुभद्रं वो भविष्यति । मदिच्छयाऽखिलं जातमिदं सर्वं न संशयः

ମୁଁ ସଦା ପ୍ରୀତିମୟ କୃପାରେ ତୁମମାନଙ୍କର ରକ୍ଷକ; ତୁମମାନଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ନିଶ୍ଚୟ ହେବ। ମୋ ଇଚ୍ଛାରୁ ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ ଉତ୍ପନ୍ନ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 12

स्वस्थानं गच्छ त्वं सार्द्धं राधया पार्षदेन च । दानवस्तु भवेत्सोयं भारतेऽत्र न संशयः

ତୁମେ ରାଧା ଓ ତୁମ ପାର୍ଷଦ ସହିତ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଅ। ଏହିଜଣ—ଭାରତରେ ନିଶ୍ଚୟ ଦାନବ ହେବ; ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 13

शापोद्धारं करिष्येऽहं युवयोस्समये खलु । मदुक्तमिति संधार्य शिरसा राधया सह

ଯଥାସମୟେ ମୁଁ ତୁମ ଦୁହିଁଜଣଙ୍କ ଶାପମୋଚନ ନିଶ୍ଚୟ କରିବି। ମୋ ବଚନକୁ ସତ୍ୟ ଭାବି, ରାଧା ସହ ଶିର ନମାଇ ଧାରଣ କର।

Verse 14

श्रीकृष्णोऽमोददत्यंतं स्वस्थानमगमत्सुधीः । न्यष्ठातां सभयं तत्र मदाराधनतत्परौ

ସୁଧୀ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ସେ ଦୁଇଜଣ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ମୋ (ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କ) ଆରାଧନାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତତ୍ପର ରହିଲେ।

Verse 15

मत्वाखिलं मदधीनमस्वतन्त्रं निजं च वै । स सुदामाऽभवद्राधाशापतो दानवेश्वरः

‘ଏ ସମସ୍ତ ମୋ ଅଧୀନ, ସ୍ୱାଧୀନ ନୁହେଁ, ଏବଂ ସତ୍ୟରେ ମୋର ନିଜ’—ଏପରି ଭାବି, ରାଧାଙ୍କ ଶାପରୁ ସେ ସୁଦାମା ହୋଇ ଦାନବମାନଙ୍କ ଅଧିପତି ହେଲା।

Verse 16

शङ्खचूडाभिधो देवद्रोही धर्मविचक्षणः । क्लिश्नाति सुबलात्कृत्स्नं सदा देवगणं कुधीः

ଶଙ୍ଖଚୂଡ ନାମକ ସେ ଦେବଦ୍ରୋହୀ, ଧର୍ମରେ ବିଚକ୍ଷଣ ହେଲେ ମଧ୍ୟ କୁବୁଦ୍ଧି; ନିଜ ମହାବଳରେ ସମଗ୍ର ଦେବଗଣକୁ ସଦା କ୍ଲେଶ ଦେଉଛି।

Verse 17

मन्मायामोहितस्सोतिदुष्टमंत्रिसहा यवान् । तद्भयं त्यजताश्वेव मयि शास्तरि वै सति

ମୋ ମାୟାରେ ମୋହିତ ଓ ଅତିଦୁଷ୍ଟ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହିତ ସେ ଯବନମାନେ ଭୟର କାରଣ ହୋଇଛନ୍ତି। ସେ ଭୟକୁ ତୁରନ୍ତ ତ୍ୟାଗ କର; କାରଣ ମୁଁ ଏଠାରେ ଶାସ୍ତା ଓ ରକ୍ଷକ ଭାବେ ଅଛି।

Verse 18

सनत्कुमार उवाच । इत्यूचिवाञ्शिवो यावद्धरिब्रह्मपुरः कथाम् । अभवत्तावदन्यच्च चरितं तन्मुने शृणु

ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ—ଶିବ ଯେତେବେଳେ ହରି ଓ ବ୍ରହ୍ମା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କଥା କହୁଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ଆଉ ଗୋଟିଏ ଘଟଣା ଘଟିଲା। ହେ ମୁନି, ସେ ଚରିତ ଶୁଣ।

Verse 19

तस्मिन्नेवांतरे कृष्णो राधया पार्षदैः सह । सद्गोपैराययौ शंभुमनुकूलयितुं प्रभुम्

ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ କୃଷ୍ଣ ରାଧା ସହ, ପାର୍ଷଦମାନେ ଓ ସଦ୍ଗୋପମାନଙ୍କ ସହିତ, ପରମ ପ୍ରଭୁ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ଅନୁକୂଳ କରିବା ପାଇଁ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।

Verse 20

प्रभुं प्रणम्य सद्भक्त्या मिलित्वा हरिमादरात् । संमतो विधिना प्रीत्या संतस्थौ शिवशासनात्

ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସଦ୍ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରଣାମ କରି ଏବଂ ହରିଙ୍କୁ ଆଦରରେ ମିଳି, ବିଧିଅନୁସାରେ ପ୍ରୀତିସହ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ଶିବଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସେ ଶାନ୍ତ ଭାବେ ରହିଲା।

Verse 21

ततः शंभुं पुनर्नत्वा तुष्टाव विहिताञ्जलिः । श्रीकृष्णो मोहनिर्मुक्तो ज्ञात्वा तत्त्वं शिवस्य हि

ତାପରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ପୁନଃ ପ୍ରଣାମ କରି ଅଞ୍ଜଳି ବାନ୍ଧି ସ୍ତୁତି କଲେ। ଶିବତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣି ସେ ମୋହମୁକ୍ତ ହେଲେ।

Verse 22

श्रीकृष्ण उवाच । देवदेव महादेव परब्रह्म सतांगते । क्षमस्व चापराधं मे प्रसीद परमेश्वर

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ—ହେ ଦେବଦେବ, ହେ ମହାଦେବ! ହେ ପରବ୍ରହ୍ମ, ସତ୍ଜନଙ୍କ ଗତି! ମୋ ଅପରାଧ କ୍ଷମା କର; ହେ ପରମେଶ୍ୱର, ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅ।

Verse 23

त्वत्तः शर्व च सर्वं च त्वयि सर्वं महेश्वर । सर्वं त्वं निखिलाधीश प्रसीद परमेश्वर

ହେ ଶର୍ବ! ସମସ୍ତ ଜଗତ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ତୁମଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ; ତୁମରେ ହିଁ ସବୁ ଅବସ୍ଥିତ, ହେ ମହେଶ୍ୱର। ତୁମେ ହିଁ ସର୍ବ, ହେ ନିଖିଲାଧୀଶ—ହେ ପରମେଶ୍ୱର, ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅ।

Verse 24

त्वं ज्योतिः परमं साक्षात्सर्वव्यापी सनातनः । त्वया नाथेन गौरीश सनाथास्सकला वयम्

ତୁମେ ସାକ୍ଷାତ୍ ପରମ ଜ୍ୟୋତି—ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଓ ସନାତନ। ହେ ଗୌରୀଶ! ତୁମେ ନାଥ ଥିବାରୁ ଆମେ ସମସ୍ତେ ସନାଥ, ଆଶ୍ରିତ ଓ ସୁରକ୍ଷିତ।

Verse 25

सर्वोपरि निजं मत्वा विहरन्मोहमाश्रितः । तत्फलं प्राप्तवानस्मि शापं प्राप्तस्सवामकः

ମୁଁ ନିଜକୁ ସର୍ବୋପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବି, ମୋହକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ଭ୍ରମଣ କରୁଥିଲି। ତାହାର ଫଳ ଏବେ ପାଇଲି—ବାମକ ସହିତ ମୋତେ ଶାପ ଲାଗିଲା।

Verse 26

पार्षदप्रवरो यो मे सुदामा नाम गोपकः । स राधाशापतः स्वामिन्दानवीं योनिमाश्रितः

ହେ ସ୍ୱାମୀ! ମୋ ପାର୍ଷଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁଦାମା ନାମକ ଗୋପ, ରାଧାଙ୍କ ଶାପରେ ଦାନବ-ଯୋନିକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଛି।

Verse 27

अस्मानुद्धर दुर्ग्गेश प्रसीद परमेश्वर । शापोद्धारं कुरुष्वाद्य पाहि नश्शरणागतान्

ହେ ଦୁର୍ଗେଶ, ହେ ପରମେଶ୍ୱର! ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉ; ଆଜି ଶାପମୋଚନ କରି ଆମକୁ ଉଦ୍ଧାର କର, ଶରଣାଗତ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର।

Verse 28

इत्युक्त्वा विररामैव श्रीकृष्णो राधया सह । प्रसन्नोऽभूच्छिवस्तत्र शरणागतवत्सलः

ଏପରି କହି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ରାଧା ସହିତ ନିରବ ହେଲେ। ତାପରେ ଶରଣାଗତବତ୍ସଳ ଶିବ ସେଠାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ।

Verse 29

श्रीशिव उवाच । हे कृष्ण गोपिकानाथ भयं त्यज सुखी भव । मयानुगृह्णता तात सर्वमाचरितं त्विदम्

ଶ୍ରୀଶିବ କହିଲେ—ହେ କୃଷ୍ଣ, ଗୋପିକାନାଥ! ଭୟ ତ୍ୟାଗ କର, ସୁଖୀ ହେ। ତାତ, ମୋର କୃପାରେ ଏ ସବୁ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ଯଥାଯଥ ଭାବେ ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି।

Verse 30

संभविष्यति ते भद्रं गच्छ स्वस्थानमुत्तमम् । स्थातव्यं स्वाधिकारे च सावधानतया सदा

ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ନିଶ୍ଚୟ ହେବ। ଏବେ ତୁମ ଉତ୍ତମ ସ୍ୱଧାମକୁ ଯାଅ, ଏବଂ ସଦା ନିଜ ଅଧିକାର-ଧର୍ମରେ ସାବଧାନ ଭାବେ ଅବସ୍ଥିତ ରୁହ।

Verse 31

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखण्डे शंखचूडवधे शिवोपदेशो नामैकत्रिंशोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀଶିବମହାପୁରାଣର ଦ୍ୱିତୀୟ ରୁଦ୍ରସଂହିତାର ପଞ୍ଚମ ଯୁଦ୍ଧଖଣ୍ଡରେ, ଶଂଖଚୂଡବଧ ପ୍ରସଙ୍ଗର ‘ଶିବୋପଦେଶ’ ନାମକ ଏକତ୍ରିଂଶ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।

Verse 32

वाराहप्रवरे कल्पे तरुण्या राधया सह । शापप्रभावं भुक्त्वा वै पुनरायास्यति स्वकम्

ଉତ୍ତମ ବରାହକଳ୍ପରେ, ଯୁବତୀ ରାଧା ସହ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଶାପର ପ୍ରଭାବକୁ ଭୋଗିବ; ତାହାର ବଳ ଅନୁଭବ କରି ପୁନର୍ବାର ନିଜ ସ୍ୱକୀୟ ଅବସ୍ଥା ଓ ଧାମକୁ ଫେରିଆସିବ।

Verse 33

सुदामा पार्षदो यो हि तव कृष्ण प्रियप्रियः । दानवीं योनिमाश्रित्येदानीं क्लिश्नाति वै जगत्

ହେ କୃଷ୍ଣ! ସୁଦାମା ଯେ ତୁମର ପାର୍ଷଦ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ ଥିଲା, ସେ ଏବେ ଦାନବୀ ଯୋନି ଆଶ୍ରୟ କରି ବର୍ତ୍ତମାନ ସତ୍ୟସତ୍ୟ ଜଗତକୁ କ୍ଲେଶ ଦେଉଛି।

Verse 34

शापप्रभावाद्राधाया देवशत्रुश्च दानवः । शङ्खचूडाभिधस्सोऽति दैत्यपक्षी सुरदुहः

ରାଧାଙ୍କ ଶାପପ୍ରଭାବରୁ ଦେବଶତ୍ରୁ ଏକ ଦାନବ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ସେ ‘ଶଙ୍ଖଚୂଡ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ—ଦୈତ୍ୟପକ୍ଷୀ ଓ ସୁରମାନଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଦେବାଳା।

Verse 35

तेन निस्सारिता देवास्सेन्द्रा नित्यं प्रपीडिताः । हृताधिकारा विकृतास्सर्वे याता दिशो दश

ତାହାର ଦ୍ୱାରା ନିଷ୍କାସିତ ହୋଇ ଇନ୍ଦ୍ରସହିତ ଦେବମାନେ ସଦା ପୀଡିତ ହେଲେ। ଅଧିକାର ହରାଇ ବିକଳ ହୋଇ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଦଶଦିଗକୁ ପଳାଇଗଲେ।

Verse 36

ब्रह्माच्युतौ तदर्थे ही हागतौ शरणं मम । तेषां क्लेशविनिर्मोक्षं करिष्ये नात्र संशयः

ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅଚ୍ୟୁତ (ବିଷ୍ଣୁ) ସେହି କାରଣରୁ ମୋର ଶରଣକୁ ଆସିଛନ୍ତି। ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ କ୍ଲେଶରୁ ମୁକ୍ତ କରିବି—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 37

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा शंकरः कृष्णं पुनः प्रोवाच सादरम् । हरिं विधिं समाभाष्य वचनं क्लेशनाशनम्

ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ—ଏପରି କହି ଶଙ୍କର ପୁନଃ ସାଦରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲେ; ହରି (ବିଷ୍ଣୁ) ଓ ବିଧି (ବ୍ରହ୍ମା)ଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି କ୍ଲେଶନାଶକ ବଚନ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ।

Verse 38

शिव उवाच । हे हरे हे विधे प्रीत्या ममेदं वचनं शृणु । गच्छतं त्वरितं तातौ देवानंदाय निर्भयम्

ଶିବ କହିଲେ—ହେ ହରେ, ହେ ବିଧେ! ପ୍ରୀତିରେ ମୋର ଏହି ବଚନ ଶୁଣ। ହେ ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ରମାନେ, ଦେବମାନଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ ନିର୍ଭୟ ହୋଇ ଶୀଘ୍ର ଯାଅ।

Verse 39

कैलासवासिनं रुद्रं मद्रूपं पूर्णमुत्तमम् । देवकार्यार्थमुद्भूतं पृथगाकृतिधारिणम्

ସେ କୈଳାସବାସୀ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ—ଯିଏ ମୋର ନିଜ ସ୍ୱରୂପ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଉତ୍ତମ; ଦେବକାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରକଟ ହୋଇ ପୃଥକ୍ ଦୃଶ୍ୟ ଆକୃତି ଧାରଣ କରିଥିଲେ।

Verse 40

एतदर्थे हि मद्रूपः परिपूर्णतमः प्रभुः । कैलासे भक्तवशतस्संतिष्ठति गिरौ हरे

ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପାଇଁ ହିଁ ମୋର ରୂପସ୍ୱରୂପ, ସର୍ବାଧିକ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଭୁ—ହେ ହରି—ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପ୍ରେମବଶ ହୋଇ କୈଲାସ ପର୍ବତରେ ବସନ୍ତି।

Verse 41

मत्तस्त्वत्तो न भेदोऽस्ति युवयोस्सेव्य एव सः । चराचराणां सर्वेषां सुरादीनां च सर्वदा

ମୋତେ ଓ ତୁମକୁ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ଭେଦ ନାହିଁ। ତୁମେ ଦୁହେଁ ସେବ୍ୟ (ପୂଜ୍ୟ) କରିବାଯୋଗ୍ୟ ଏକମାତ୍ର ସେଇ ପ୍ରଭୁ—ସର୍ବଦା; ସମସ୍ତ ଚରାଚର ପ୍ରାଣୀ ଓ ଦେବତାଦିଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ସେଇ ଆରାଧ୍ୟ।

Verse 42

आवयोभेदकर्ता यस्स नरो नरकं व्रजेत् । इहापि प्राप्नुयात्कृष्टं पुत्रपौत्रविवर्जितः

ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ଆମ ଦୁହେଁ ମଧ୍ୟରେ ଭେଦ ସୃଷ୍ଟି କରେ, ସେ ନରକକୁ ଯାଏ; ଏହି ଲୋକରେ ମଧ୍ୟ ସେ କ୍ଲେଶ ପାଏ, ପୁତ୍ର-ପୌତ୍ରବିହୀନ ହୋଇ।

Verse 43

इत्युक्तवंतं दुर्गेशं प्रणम्य च मुहुर्मुहुः । राधया सहितः कृष्णः स्वस्थानं सगणो ययौ

ଏପରି ଦୁର୍ଗେଶଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି କୃଷ୍ଣ ରାଧାସହ ବାରମ୍ବାର ପ୍ରଣାମ କଲେ। ପରେ ସହଚରଗଣ ସହିତ ସ୍ୱଧାମକୁ ଗଲେ।

Verse 44

हरिर्ब्रह्मा च तौ व्यास सानन्दौ गतसाध्वसौ । मुहुर्मुहुः प्रणम्येशं वैकुंठं ययतुर्द्रुतम्

ହେ ବ୍ୟାସ! ହରି ଓ ବ୍ରହ୍ମା ଆନନ୍ଦିତ ଓ ଭୟମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଈଶ (ଶିବ)ଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର ପ୍ରଣାମ କରି ଶୀଘ୍ରେ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ଗଲେ।

Verse 45

तत्रागत्याखिलं वृत्तं देवेभ्यो विनिवेद्य तौ । तानादाय ब्रह्मविष्णू कैलासं ययतुर्गिरिम्

ସେଠାକୁ ଯାଇ ସେଇ ଦୁଇଜଣ (ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଷ୍ଣୁ) ସମଗ୍ର ବୃତ୍ତାନ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କୁ ନିବେଦନ କଲେ। ପରେ ସେଇ ଦେବମାନଙ୍କୁ ସହ ନେଇ ବ୍ରହ୍ମା-ବିଷ୍ଣୁ କୈଲାସ ପର୍ବତକୁ ଗଲେ।

Verse 46

तत्र दृष्ट्वा महेशानं पार्वतीवल्लभं प्रभुम् । दीनरक्षात्तदेहं च सगुणं देवनायकम्

ସେଠାରେ ପାର୍ବତୀବଲ୍ଲଭ ପ୍ରଭୁ ମହେଶାନଙ୍କୁ ଦେଖି, ଦୀନମାନଙ୍କ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଧାରଣ କରିଥିବା ସେଇ ସଗୁଣ, ଦେବନାୟକ ଦେହଧାରୀ ରୂପକୁ ମଧ୍ୟ ସେ ଦେଖିଲା।

Verse 47

तुष्टुवुः पूर्ववत्सर्वे भक्त्या गद्गदया गिरा । करौ बद्ध्वा नतस्कंधा विनयेन समन्विताः

ପୂର୍ବବତ୍ ସମସ୍ତେ ଭକ୍ତିରେ ଗଦ୍ଗଦ କଣ୍ଠରେ ସ୍ତୁତି କଲେ। ହାତ ଯୋଡି, କାନ୍ଧ ନମାଇ, ସେମାନେ ବିନୟ ଓ ଶିଷ୍ଟାଚାରରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ।

Verse 48

देवा ऊचुः । देवदेव महादेव गिरिजानाथ शंकर । वयं त्वां शरणापन्ना रक्ष देवान्भयाकुलान्

ଦେବମାନେ କହିଲେ— “ଦେବଦେବ, ମହାଦେବ, ଗିରିଜାନାଥ, ଶଙ୍କର! ଭୟରେ ଆକୁଳ ହୋଇ ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ଶରଣ ନେଇଛୁ; ଭୟାକୁଳ ଦେବମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।”

Verse 49

शंखचूडदानवेन्द्रं जहि देवनिषूदनम् । तेन विक्लाविता देवाः संग्रामे च पराजिताः

ହେ ଦେବଶତ୍ରୁନାଶକ! ଦାନବେନ୍ଦ୍ର ଶଙ୍ଖଚୂଡକୁ ବଧ କର। ତାହାରେ ଦେବମାନେ ବିକଳ ହୋଇ ସଙ୍ଗ୍ରାମରେ ପରାଜିତ ହୋଇଛନ୍ତି।

Verse 50

हृताधिकाराः कुतले विचरंति यथा नराः । देवलोको हि दुर्दृश्यस्तेषामासीच्च तद्भयात्

ଅଧିକାର ହରାଇ ସେମାନେ ସାଧାରଣ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ପରି ପୃଥିବୀରେ ଘୁରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ସେହି ଭୟରୁ ଦେବଲୋକ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କୁ ଦୁର୍ଦ୍ଦର୍ଶନ ହେଲା, ଯେପରି ଲୁଚିଗଲା।

Verse 51

दीनोद्धर कृपासिन्धो देवानुद्धर संकटात् । शक्रं भयान्महेशानहत्वा तं दानवाधिपम्

ହେ ମହେଶାନ, ଦୀନୋଦ୍ଧାରକ, କୃପାସିନ୍ଧୁ! ଏହି ସଙ୍କଟରୁ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତୁ। ସେହି ଦାନବାଧିପକୁ ବଧ କରି ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କୁ ଭୟରୁ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତୁ।

Verse 52

इति श्रुत्वा वचश्शंभुर्देवानां भक्तवत्सलः । उवाच विहसन् वाण्या मेघनादगभीरया

ଏହି କଥା ଶୁଣି ଦେବଭକ୍ତବତ୍ସଳ ଶମ୍ଭୁ ମନ୍ଦ ହସି କହିଲେ। ତାଙ୍କ ବାଣୀ ମେଘଗର୍ଜନ ପରି ଗମ୍ଭୀର ଓ ନାଦମୟ ଥିଲା।

Verse 53

श्रीशंकर उवाच । हे हरे हे विधे देवाः स्वस्थानं गच्छत धुवम् । शंखचूडं वधिष्यामि सगणं नात्र संशयः

ଶ୍ରୀଶଙ୍କର କହିଲେ—ହେ ହରି, ହେ ବିଧେ, ହେ ଦେବମାନେ! ନିଶ୍ଚୟ ତୁମେ ତୁମ ତୁମ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଅ। ମୁଁ ଶଙ୍ଖଚୂଡକୁ ତାହାର ଗଣସହିତ ବଧ କରିବି; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 54

सनत्कुमार उवाच । इत्याकर्ण्य महेशस्य वचः पीयूषसंनिभम् । ते सर्वे प्रमुदा ह्यासन्नष्टं मत्वा च दानवम्

ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ—ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଅମୃତସଦୃଶ ବଚନ ଶୁଣି ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ପ୍ରମୋଦିତ ହେଲେ ଏବଂ ଦାନବ ନଷ୍ଟ ହୋଇଛି ବୋଲି ଭାବିଲେ।

Verse 55

हरिर्जगाम वैकुंठं सत्यलोके विधिस्तदा । प्रणिपत्य महेशं च सुराद्याः स्वपदं ययुः

ହରି ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ଗଲେ, ତାପରେ ବିଧି (ବ୍ରହ୍ମା) ସତ୍ୟଲୋକକୁ ଫେରିଲେ। ମହେଶଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ଦେବାଦିମାନେ ନିଜ ନିଜ ଧାମକୁ ଗଲେ।