Rig Veda 7.82.1: Mandala 7, Sukta 82, Mantra 1

Sukta 7.82

Rishi: Vasiṣṭha

Devata: Indra-Varuṇa

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

इन्द्रावरुणा युवमध्वराय नो विशे जनाय महि शर्म यच्छतम् । दीर्घप्रयज्युमति यो वनुष्यति वयं जयेम पृतनासु दूढ्यः ॥

Transliteration

índrāvaruṇā yuvám adhvarā́ya no viśé jánāya máhi śárma yacchatam | dīrgháprayajyum áti yó vanuṣyáti vayáṃ jayema pṛ́tanāsu dūḍhyàḥ ||

Translation

ହେ ଇନ୍ଦ୍ର-ବରୁଣ, ଆମର ଅଧ୍ୱର (ଯଜ୍ଞ) ପାଇଁ, ଆମ ଜନ ଓ ବିଶ ପାଇଁ ମହାନ ଶର୍ମ (ଶାନ୍ତି-ରକ୍ଷା) ଦିଅ। ଯେ ଦୀର୍ଘପ୍ରୟଜ୍ୟୁମତି ଶତ୍ରୁ ଆମ ବିରୋଧରେ ଚେଷ୍ଟା କରେ, ତାହାକୁ ଜୟ କରି, ଯୁଦ୍ଧମାନଙ୍କରେ ଆମେ ବିଜୟୀ ହେବୁ—ତୁମ ଧାରକ ଶକ୍ତିରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଆଶ୍ରିତ ହୋଇ।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• इन्द्रावरुणा: O Indra and Varuṇa
• इन्द्रावरुणा: सम्बोधन (आह्वान/सम्बोधन-प्रयोगः)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र + वरुण (प्रातिपदिक) (द्वन्द्व-समास)

• युवम्: you two
• युवम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अध्वराय: for the sacrifice (adhvara)
• अध्वराय: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: अध्वर (प्रातिपदिक)

• नः: of us / our
• नः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• विशे: for the clan/settlement
• विशे: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: विश् (प्रातिपदिक)

• जनाय: for the people
• जनाय: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: जन (प्रातिपदिक)

• महि: greatly / great
• महि: विशेषण-भाव (क्रिया/कर्म-विशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: महि (अव्यय; ‘महन्’ से संबद्ध)

• शर्म: shelter, protection
• शर्म: कर्म
• Type: Noun
• Root: शर्मन् (प्रातिपदिक)

• यच्छतम्: grant (you two)!
• यच्छतम्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: यम् (धातु)

• दीर्घप्रयज्युमति: in (a rite) having long/extended offering-sequence
• दीर्घप्रयज्युमति: अधिकारण (सप्तमी)
• Type: Adjective
• Root: दीर्घ-प्रयज्यु-मत् (बहुव्रीहि/तत्पुरुष-समास; ‘मत्’ प्रत्यय)

• यः: who
• यः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वनुष्यति: strives/presses on (in worship), seeks
• वनुष्यति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: वनुष् (धातु; ‘to seek/woo, strive for, desire’—वैदिक)

• वयम्: we
• वयम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• जयेम: may we win
• जयेम: क्रिया
• Type: Verb
• Root: जि (धातु)

• पृतनासु: in battles
• पृतनासु: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: पृतना (प्रातिपदिक)

• दूढ्यः: (though) in hard straits / amid difficulties
• दूढ्यः: कर्तृ-विशेषण
• Type: Noun/Adjective
• Root: दूढि (प्रातिपदिक; ‘दूढि’ = कठिनता/दुर्गता/कठिन-स्थितिः; वैदिक)