
Sukta 6.18
Bharadvāja Bārhaspatya (traditional for RV 6.18)
Indra
Triṣṭubh
RV 6.18 ହେଉଛି ଭାରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭ୍ ଛନ୍ଦର ସୂକ୍ତ, ଯେଉଁଥିରେ ଅଜେୟ, ବହୁବାର ଆହ୍ୱାନିତ ବୀର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ତୀବ୍ର ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଆକ୍ରମଣକୁ ଭଙ୍ଗ କରେ ଏବଂ ଦୃଢ଼ କିଲ୍ଲାବନ୍ଦ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଉଲଟାଇ ଦିଏ। ଏହା ଦୈତ୍ୟସ୍ୱରୂପ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ ଓ ଦୁର୍ଗମାନଙ୍କ ଉପରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ ବିଜୟକୁ ସ୍ମରଣ କରେ; ପରେ ସେହି ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ପ୍ରଭାବକୁ ଯଜମାନଙ୍କ ବର୍ତ୍ତମାନ ଆବଶ୍ୟକତା—ବଳ, ସୁରକ୍ଷା, ଏବଂ ଯଜ୍ଞ ମାଧ୍ୟମରେ ସଦା ନୂତନ ପବିତ୍ର ବାଣୀର ଉତ୍ପାଦନ—ପାଇଁ ନିୟୋଜିତ କରେ।
Mantra 1
तमु ष्टुहि यो अभिभूत्योजा वन्वन्नवातः पुरुहूत इन्द्रः । अषाळ्हमुग्रं सहमानमाभिर्गीर्भिर्वर्ध वृषभं चर्षणीनाम् ॥
ତାହାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କର—ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ—ଯାହାଙ୍କ ଓଜ ସମସ୍ତ ଆକ୍ରମଣକୁ ଜୟ କରେ, ଯିଏ ପଛକୁ ହଟିନାହିଁ ବିଜୟୀ ହୁଏ, ଯିଏ ବହୁବାର ଆହ୍ୱାନିତ। ଏହି ଗୀରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଜେୟ, ଉଗ୍ର, ସହନଶୀଳ—ଜନମାନଙ୍କର ବୃଷଭ—ତାହାଙ୍କୁ ବୃଦ୍ଧି କର।
Mantra 2
स युध्मः सत्वा खजकृत्समद्वा तुविम्रक्षो नदनुमाँ ऋजीषी । बृहद्रेणुश्च्यवनो मानुषीणामेकः कृष्टीनामभवत्सहावा ॥
ସେ ଯୁଧ୍ମଃ, ସତ୍ୱା—ବାଧାଦାୟକ ଗଠିକୁ ଭଙ୍ଗ କରୁଥିବା, ସମର-ସଂଘର୍ଷରେ ବିଜୟୀ; ଦୀପ୍ତ ବଳରେ ବିଶାଳ, ଉଦ୍ଗାରର ଉତ୍ତେଜନାରେ ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା, ଋଜୀଷୀ—ସିଧା ଚାଳନକାରୀ—ମାନବ ମର୍ଯ୍ୟାଦାକୁ କମ୍ପାଇଦେଇଥିବା ମହାଧୂଳି-ଉତ୍ତୋଳକ ଚଳକ ହେଲା। ଜନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକାକୀ ସେ ସର୍ବଜୟୀ ସହାୟକ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲା।
Mantra 3
त्वं ह नु त्यददमायो दस्यूँरेकः कृष्टीरवनोरार्याय । अस्ति स्विन्नु वीर्यं तत्त इन्द्र न स्विदस्ति तदृतुथा वि वोचः ॥
ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଅଦମାୟ ଦସ୍ୟୁମାନଙ୍କୁ ଦମନ କଲ; ଏକାକୀ ଆର୍ୟ ପାଇଁ ଜନମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କଲ। ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଋତୁଅନୁସାରେ କହ: ସେଇ ବୀର୍ୟ କି ସତ୍ୟରେ ତୁମର, ନା କି ସେ ଆଦୌ ନାହିଁ?
Mantra 4
सदिद्धि ते तुविजातस्य मन्ये सहः सहिष्ठ तुरतस्तुरस्य । उग्रमुग्रस्य तवसस्तवीयोऽरध्रस्य रध्रतुरो बभूव ॥
ନିଶ୍ଚୟ, ହେ ତୁବିଜାତ—ବିଶାଳଜନ୍ମା—ତୁମର ସହଃ ମୁଁ ଏମିତି ମନେ କରେ: ସହରେ ସହିଷ୍ଠ, ତୁରତାରେ ତୁର; ଉଗ୍ରର ଉଗ୍ର, ତବସର ତବୀୟ। ଅରଧ୍ର—ଅଖଣ୍ଡ—ସେ ରଧ୍ରତୁର, ଭଙ୍ଗା-ବିକୃତକୁ ଭଙ୍ଗ କରୁଥିବା, ହେଲା।
Mantra 5
तन्नः प्रत्नं सख्यमस्तु युष्मे इत्था वदद्भिर्वलमङ्गिरोभिः । हन्नच्युतच्युद्दस्मेषयन्तमृणोः पुरो वि दुरो अस्य विश्वाः ॥
ହେ (ଇନ୍ଦ୍ର), ତୁମ ସହ ଆମର ସେ ପ୍ରାଚୀନ ସଖ୍ୟ ଅଟୁଟ ରହୁ—ବଲକୁ ପ୍ରହାର କରୁଥିବାବେଳେ ଅଙ୍ଗିରସମାନେ ଏଭଳି କହିଥିଲେ। ହେ ଅଦ୍ଭୁତକର୍ମା, ଅଚଳକୁ ମଧ୍ୟ କମ୍ପାଇଦେଉଥିବାକୁ ତୁମେ ସଂହାର କର; ଏବଂ ତାହାର ସମସ୍ତ ଦ୍ୱାର—ତାହାର ଦୁର୍ଗମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ମୁଖ୍ୟ ଦ୍ୱାର—ପ୍ରସାରିତ କରି ଖୋଲିଦିଅ।
Mantra 6
स हि धीभिर्हव्यो अस्त्युग्र ईशानकृन्महति वृत्रतूर्ये । स तोकसाता तनये स वज्री वितन्तसाय्यो अभवत्समत्सु ॥
କାରଣ ସେ ଧୀମାନେ (ପ୍ରେରିତ ଚିନ୍ତାମାନେ) ଦ୍ୱାରା ଆହ୍ୱାନଯୋଗ୍ୟ; ସେ ଉଗ୍ର, ମହାନ ବୃତ୍ର-ଯୁଦ୍ଧରେ ଆଧିପତ୍ୟ ଗଢ଼ିଦେଉଥିବା। ସେ ସନ୍ତାନ-ସିଦ୍ଧି ଓ ବଂଶ-ବୃଦ୍ଧି ଦେଉଛି; ବଜ୍ରଧାରୀ ସେ ସମରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସାରିତ ବିଜୟୀ ହୁଏ।
Mantra 7
स मज्मना जनिम मानुषाणाममर्त्येन नाम्नाति प्र सर्स्रे । स द्युम्नेन स शवसोत राया स वीर्येण नृतमः समोकाः ॥
ସେ ନିଜ ମହିମାଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଜନ୍ମକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରିଛି; ଅମର ନାମଦ୍ୱାରା ସେ ଆଗକୁ ଉଦ୍ଧାତ ହୋଇ ପ୍ରସରିଛି। ଦ୍ୟୁମ୍ନ (ପ୍ରକାଶମୟ ଯଶ), ଶବସ (ବଳ) ଓ ରାୟ (ସମୃଦ୍ଧି) ଦ୍ୱାରା, ଏକସାଥି ବସୁଥିବାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ସର୍ବାଧିକ ପୁରୁଷୋଚିତ; ବୀର୍ୟଦ୍ୱାରା ସେ ସାଧାରଣ ଗୃହକୁ ନେତୃତ୍ୱ ଦେଉଛି।
Mantra 8
स यो न मुहे न मिथू जनो भूत्सुमन्तुनामा चुमुरिं धुनिं च । वृणक्पिप्रुं शम्बरं शुष्णमिन्द्रः पुरां च्यौत्नाय शयथाय नू चित् ॥
ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ନ ମୋହିତ, ନ ବାଙ୍କା—‘ସୁମନ୍ତୁ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ—ତାହା ପାଇଁ ଇନ୍ଦ୍ର ଚୁମୁରି ଓ ଧୁନିକୁ ସଂହାର କଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ପିପ୍ରୁ, ଶମ୍ବର, ଶୁଷ୍ଣକୁ ମଧ୍ୟ ପତିତ କଲେ; ପୁରାତନ ଦୁର୍ଗମାନଙ୍କୁ ଉଲଟାଇବା ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କର ପତନ ଘଟାଇଲେ।
Mantra 9
उदावता त्वक्षसा पन्यसा च वृत्रहत्याय रथमिन्द्र तिष्ठ । धिष्व वज्रं हस्त आ दक्षिणत्राभि प्र मन्द पुरुदत्र मायाः ॥
ଉଦ୍ଉତ୍ଥାନମୟ ଉତ୍ସାହ ସହ, ଦୀପ୍ତ ଓ ପ୍ରଶଂସନୀୟ ତେଜ ସହ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ବୃତ୍ରହତ୍ୟା ପାଇଁ ରଥରେ ଆରୋହଣ କର। ଦକ୍ଷିଣ ହସ୍ତରେ ବଜ୍ର ଧର; ହେ ପୁରୁଦାତ୍ର, ତୋର ମାୟା—କୌଶଳମୟ ଚେତନ ଶକ୍ତି—ସହ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ଆଗେଇ ଧାଉ।
Mantra 10
अग्निर्न शुष्कं वनमिन्द्र हेती रक्षो नि धक्ष्यशनिर्न भीमा । गम्भीरय ऋष्वया यो रुरोजाध्वानयद्दुरिता दम्भयच्च ॥
ଯେପରି ଅଗ୍ନି ଶୁଷ୍କ ବନକୁ ଦହନ କରେ, ସେପରି, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୋର ହେତି (ଆୟୁଧ) ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷସ୍-ରୂପ ଭକ୍ଷକ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଭସ୍ମ କର—ଭୀମ ଅଶନି ପରି। ଗମ୍ଭୀର ଓ ଉଚ୍ଚ ଶକ୍ତିରେ ତୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଉଛୁ; ତୁ ପଥ ଖୋଲୁଛୁ ଏବଂ ଦୁର୍ଗମ ଗତିପଥମାନଙ୍କୁ ଚକ୍କିଦେଉଛୁ।
Mantra 11
आ सहस्रं पथिभिरिन्द्र राया तुविद्युम्न तुविवाजेभिरर्वाक् । याहि सूनो सहसो यस्य नू चिददेव ईशे पुरुहूत योतोः ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମ ରାୟା (ସମୃଦ୍ଧି) ସହ ହଜାର ପଥରେ ଆମ ପାଖକୁ ଆସ; ହେ ବହୁ-ଦ୍ୟୁମ୍ନ, ବିଜୟମୟ ଶକ୍ତିର ପ୍ରଚୁରତା ସହ ଏଠାକୁ ଆସ। ହେ ସହସର ପୁତ୍ର, ଆସ—କାରଣ ଏବେ ଅଦେବ ମଧ୍ୟ ଯାତ୍ରାପଥରେ ଅଧିକାର ଦାବି କରେ; ହେ ପୁରୁହୂତ, ପଥର ଗତିକୁ ତୁମେ ହିଁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କର।
Mantra 12
प्र तुविद्युम्नस्य स्थविरस्य घृष्वेर्दिवो ररप्शे महिमा पृथिव्याः । नास्य शत्रुर्न प्रतिमानमस्ति न प्रतिष्ठिः पुरुमायस्य सह्योः ॥
ବଳବାନ ଓ ତପ୍ତତେଜୀ ତୁବିଦ୍ୟୁମ୍ନର ମହାଗୌରବ ଆଗକୁ ବଢ଼େ; ଦ୍ୟୌର ମହିମା ଗଞ୍ଜିଉଠେ, ପୃଥିବୀର ମହିମା ମଧ୍ୟ। ତାଙ୍କ ପାଇଁ ନ ଶତ୍ରୁ ଅଛି, ନ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖେ କୌଣସି ପ୍ରତିମାନ (ମାପ) ଅଛି; ବହୁ-ମାୟୀ, ଅତିଶୟ-ବଳୀଙ୍କ ବିରୋଧରେ କୌଣସି ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଟିକି ରହେନାହିଁ।
Mantra 13
प्र तत्ते अद्या करणं कृतं भूत्कुत्सं यदायुमतिथिग्वमस्मै । पुरू सहस्रा नि शिशा अभि क्षामुत्तूर्वयाणं धृषता निनेथ ॥
ଆଜି ତୁମ ସେଇ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ ହେଲା: ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ କୁତ୍ସକୁ—ଆୟୁ-ଶକ୍ତିକୁ, ଅତିଥିଗ୍ୱକୁ—ନିଯୁକ୍ତ କଲ। ଅନେକ ହଜାରକୁ ତୁମେ ଦବାଇ କ୍ଷେତ୍ର ଉପରେ ନିମ୍ନକୁ ଠେଲିଦେଲ; ଏବଂ ଧୃଷତା (ସାହସ) ସହ ତୁମେ ତୂର୍ୱୟାଣକୁ ଉପରକୁ ନେଇଗଲ।
Mantra 14
अनु त्वाहिघ्ने अध देव देवा मदन्विश्वे कवितमं कवीनाम् । करो यत्र वरिवो बाधिताय दिवे जनाय तन्वे गृणानः ॥
ହେ ଅହିଘ୍ନେ (ବୃତ୍ରହନ), ହେ ଦେବ—ତୁମ ପଛେ ପଛେ ଚାଲି ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅନ୍ତି; କବିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ କବି। ପୀଡିତ ଓ ଘେରାଯାଇଥିବା ଜନ ପାଇଁ ତୁମେ ବିଶାଳ ଅବକାଶ (ବରିବୋ) ସୃଷ୍ଟି କର—ଦିବ ପାଇଁ, ଜନମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ଏବଂ ଦେହଧାରୀ ଜୀବ ପାଇଁ—ଆମେ ତୁମକୁ ସ୍ତୁତିଗାନ କରୁଥିବାବେଳେ।
Mantra 15
अनु द्यावापृथिवी तत्त ओजोऽमर्त्या जिहत इन्द्र देवाः । कृष्वा कृत्नो अकृतं यत्ते अस्त्युक्थं नवीयो जनयस्व यज्ञैः ॥
ତାହାକୁ ଅନୁସରି, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଦ୍ୟାବା-ପୃଥିବୀ ତୁମ ଓଜସ୍କୁ ମାନି ନମେ; ଅମର ଦେବଶକ୍ତିମାନେ ମଧ୍ୟ ପଛକୁ ହଟନ୍ତି। ତୁମ ଭିତରେ ଯାହା ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଛି ତାହାକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କର; ଯଜ୍ଞମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆଉ ନୂତନ ଉକ୍ଥ (ସ୍ତୁତି-ବଚନ) ଜନ୍ମାଅ।
It is a hymn praising Indra’s unbeatable strength and his victories over obstructing foes and fortified strongholds, asking him to protect and empower the worshippers through the sacrifice.
These names function as remembered examples of obstruction and hostility; by recalling Indra’s past triumphs, the hymn builds confidence that he will remove present obstacles too.
It means fresh, living praise and insight generated through yajña—renewed sacred speech that keeps the rite effective and the relationship with Indra vibrant.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.