Rig Veda 3.8.2: Mandala 3, Sukta 8, Mantra 2

Sukta 3.8

Rishi: Viśvāmitra Gāthina

Devata: Vanaspati (in proximity to kindled Agni; rite-support rising)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

समिद्धस्य श्रयमाणः पुरस्ताद्ब्रह्म वन्वानो अजरं सुवीरम् । आरे अस्मदमतिं बाधमान उच्छ्रयस्व महते सौभगाय ॥

Transliteration

sam-iddhásya śráyamāṇaḥ purástād bráhma vanvā́nó ajáraṃ su-vī́ram | āré asmád amátiṃ bā́dhamāna ucchrā́yasva mahaté saúbhagāya ||

Translation

ସମିଦ୍ଧ ଅଗ୍ନିର ପୁରସ୍ତାତ୍ ନମ୍ର ହୋଇ ଆଶ୍ରୟ ନେଇ, ବ୍ରହ୍ମ (ମନ୍ତ୍ର-ବାଣୀ) ଦ୍ୱାରା ଅଜର ଓ ସୁବୀର ଶକ୍ତିକୁ ଜୟ କରୁଥିବା—ଆମଠାରୁ ଦୁର୍ମତି (ବାଙ୍କା ମନ, କୁବୁଦ୍ଧି)କୁ ଦୂରେ ହଟାଇଦେ; ମହାନ ସୌଭାଗ୍ୟ ପାଇଁ ଉଚ୍ଚକୁ ଉଠ, ପ୍ରକାଶିତ ହେ।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• समिद्धस्य: of the kindled (one), of the kindled fire
• समिद्धस्य: सम्बन्ध (genitive qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सम्-इध् (धातु) / समिद्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• श्रयमाणः: taking refuge/leaning, resorting
• श्रयमाणः: कर्तृ (of the main action)
• Type: Verb (participle)
• Root: श्रि (धातु) → श्रयमाण (शानच्-वर्तमान कृदन्त)

• पुरस्तात्: in front, from the fore
• पुरस्तात्: अधिकरण (स्थान/दिशा)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरस् (प्रातिपदिक) + तात् (अव्ययीभाव)

• ब्रह्म: sacred utterance, prayer (brahman)
• ब्रह्म: कर्म
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)

• वन्वानः: seeking, pursuing
• वन्वानः: कर्तृ (श्रयमाणः के साथ समन्वय)
• Type: Verb (participle)
• Root: वन्/वन्व् (धातु; ‘to seek, strive for’) → वन्वान (शानच्-वर्तमान कृदन्त)

• अजरम्: unaging, undecaying
• अजरम्: कर्म (सुवीरम् के साथ विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अ-जर (प्रातिपदिक; न-जर ‘not aging’)

• सुवीरम्: having good heroes/strong offspring; very manly
• सुवीरम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: सु-वीर (प्रातिपदिक)

• आरे: far away
• आरे: अधिकरण (दूरी/स्थान)
• Type: Indeclinable
• Root: आरे (अव्यय)

• अस्मत्: from us
• अस्मत्: अपादान
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अमतिम्: lack of thought, folly, harmful intent
• अमतिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अ-मति (प्रातिपदिक)

• बाधमानः: driving away, repelling, afflicting
• बाधमानः: कर्तृ (श्रयमाणः/वन्वानः के साथ)
• Type: Verb (participle)
• Root: बाध् (धातु) → बाधमान (शानच्-वर्तमान कृदन्त)

• उच्छ्रयस्व: rise up, be exalted
• उच्छ्रयस्व: क्रिया (मुख्य विधेय)
• Type: Verb
• Root: उद्-श्रि (धातु) / उच्छ्रि (वेद. रूप) → उच्छ्रयस्व

• महते: for the great (purpose/one)
• महते: सम्प्रदान
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)

• सौभगाय: for good fortune, for prosperity
• सौभगाय: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: सौभग (प्रातिपदिक; from सु-भग) / सौभग्य (semantic)