Rig Veda 3.60.6: Mandala 3, Sukta 60, Mantra 6

Sukta 3.60

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional)

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (likely)

Samhita Patha (Devanagari)

इन्द्र ऋभुमान्वाजवान्मत्स्वेह नोऽस्मिन्त्सवने शच्या पुरुष्टुत । इमानि तुभ्यं स्वसराणि येमिरे व्रता देवानां मनुषश्च धर्मभिः ॥

Transliteration

índra ṛbhumā́n vājá-vān matsvéhá no ’smín sávane śácyā puru-stuta | imā́ni túbhyaṃ svásarāṇi yemire vratā́ devā́nāṃ mánuṣaś ca dhárma-bhiḥ ||

Translation

ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଋଭୁମାନ ଓ ବାଜବାନ, ବଳର ସମୃଦ୍ଧିରେ ଯୁକ୍ତ, ବହୁ-ସ୍ତୁତ ‘ପୁରୁଷ୍ଟୁତ’! ତୋର ଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା ଏହି ଆମ ସୋମ-ସବନରେ ଏଠାରେ ଆନନ୍ଦ କର। ଦେବମାନଙ୍କର ବ୍ରତ ଓ ଋତକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ଧର୍ମବିଧାନ ଅନୁସାରେ, ଏହି ସ୍ୱସରା (ଭଗିନୀ-ଶକ୍ତିମାନେ) ତୋ ପାଇଁ ଯୋଜିତ ହୋଇଛନ୍ତି।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• ऋभुमान्: O possessor of the Ṛbhus / accompanied by the Ṛbhus
• ऋभुमान्: सम्बोधन
• Type: Adjective
• Root: ऋभुमन्त् (प्रातिपदिक; ऋभु + मन्त्)

• वाजवान्: O possessor of strength/prize (vāja)
• वाजवान्: सम्बोधन
• Type: Adjective
• Root: वाजवत् (प्रातिपदिक; वाज + वत्)

• मत्स्व: be exhilarated / rejoice
• मत्स्व: (क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: मद् (धातु; ‘to be exhilarated/intoxicated’)

• इह: here
• इह: अधिकारण (देश)
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)

• नः: to us / our
• नः: सम्प्रदान (to us) / सम्बन्ध (our)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• अस्मिन्: in this
• अस्मिन्: अधिकारण
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम)

• सवने: at the soma-pressing / in the libation
• सवने: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: सवन (प्रातिपदिक)

• शच्या: with power/skill (śacī)
• शच्या: करण
• Type: Noun
• Root: शची (प्रातिपदिक)

• पुरुष्टुत: O much-praised
• पुरुष्टुत: सम्बोधन
• Type: Adjective
• Root: पुरुष्टुत् (प्रातिपदिक; पुरु- + स्तुत्)

• इमानि: these
• इमानि: कर्म (of ‘येमिरे’) / (or) कर्ता depending on construal
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम)

• तुभ्यम्: to you
• तुभ्यम्: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम)

• स्वसराणि: sisters
• स्वसराणि: कर्म (of ‘येमिरे’)
• Type: Noun
• Root: स्वसर (प्रातिपदिक)

• येमिरे: they have assigned/offered/arranged
• येमिरे: (क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: यम् (धातु; ‘to hold, restrain, direct; to offer/assign’)

• व्रता: ordinances, sacred laws
• व्रता: कर्म (understood: ‘they arranged the ordinances’) / appositional to ‘इमानि’
• Type: Noun
• Root: व्रत (प्रातिपदिक)

• देवानाम्: of the gods
• देवानाम्: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• मनुषः: of man / of mankind
• मनुषः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: मनुष्य (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)

• धर्मभिः: by/with laws, established ordinances
• धर्मभिः: करण
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक)