Rig Veda 3.51.3: Mandala 3, Sukta 51, Mantra 3

Sukta 3.51

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional attribution for Mandala 3)

Devata: Indra (with Marut-association in the surrounding verses; here primarily Indra as victorious power)

Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 3.51 core verses; this verse fits the triṣṭubh cadence)

Samhita Patha (Devanagari)

आकरे वसोर्जरिता पनस्यतेऽनेहसः स्तुभ इन्द्रो दुवस्यति । विवस्वतः सदन आ हि पिप्रिये सत्रासाहमभिमातिहनं स्तुहि ॥

Transliteration

ākare vasoḥ jaritā panasyate’nehasaḥ stubha índro duvasyati | vivásvataḥ sádana ā hí pipriyé satrā́sāham abhimāti-hánaṃ stuhi ||

Translation

ବସୁର ଆକର ସମୀପେ ଜରିତା (ସ୍ତୋତ୍ରକାର) ଆନନ୍ଦକୁ ଖୋଜେ; ଅନେହସଃ (ଅତିତ୍ୱରା ବିନା) ସ୍ତୁଭ (ପ୍ରଶଂସକ) ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଭକ୍ତିସହ ସେବା କରେ। ବିବସ୍ୱତଙ୍କ ସଦନରେ ସେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି; ସଦା-ବିଜୟୀ, ଅଭିମାତିହନ (ବିରୋଧୀ ଭାବ/ଶତ୍ରୁଚିନ୍ତାର ସଂହାରକ) ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କର।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• आकरे: in the mine/source
• आकरे: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: आकर (प्रातिपदिक; √कॄ/कर् ‘to do/make’ > ‘making/producing’, ‘mine, source’ as noun-stem)

• वसोः: of wealth / of the good (Vasu)
• वसोः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: वसु (प्रातिपदिक)

• जरिता: the praiser (bard)
• जरिता: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: जरितृ (प्रातिपदिक; √जॄ/जर् ‘to praise, sing’)

• पनस्यते: seeks/adores (praises)
• पनस्यते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √पनस्/पनस्य (धातु: ‘to admire, praise, desire/seek’)

• अनेहसः: of the unwearied/undaunted one
• अनेहसः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Adjective
• Root: अनेहस् (प्रातिपदिक; a- + नेहस् ‘slowness/weakness’)

• स्तुभः: the praiser, singer
• स्तुभः: कर्तृ (इन्द्रस्य सह/सम्बन्धे स्तोता)
• Type: Noun
• Root: स्तुभ्/स्तुभ् (प्रातिपदिक; √स्तुभ् ‘to praise’)

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• दुवस्यति: honors/serves
• दुवस्यति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √दुवस् (धातु: ‘to honor, serve, worship’)

• विवस्वतः: of Vivasvat (the Sun)
• विवस्वतः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: विवस्वत् (प्रातिपदिक; ‘shining one’, सूर्य)

• सदने: in the seat/dwelling
• सदने: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: सदन (प्रातिपदिक; √सद् ‘to sit’ > ‘seat, dwelling’)

• आ: hither, to
• आ: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• हि: indeed, for
• हि: सम्बन्ध-निपात
• Type: Indeclinable
• Root: हि (निपात)

• पिप्रिये: has pleased / has become dear
• पिप्रिये: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √प्री (धातु: ‘to please, gladden’; reduplicated perfect)

• सत्रासाहम्: the ever-conquering
• सत्रासाहम्: कर्म (स्तुहि इत्यस्य)
• Type: Adjective
• Root: सत्रासाह (प्रातिपदिक; सत्रा ‘always’ + साह ‘conquering’)

• अभिमातिहनम्: slayer of hostile assaults
• अभिमातिहनम्: कर्म (स्तुहि इत्यस्य)
• Type: Adjective
• Root: अभिमातिहन् (प्रातिपदिक; अभि-माति ‘hostile attack’ + हन् ‘slayer’)

• स्तुहि: praise (you)
• स्तुहि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √स्तु (धातु: ‘to praise’)