Rig Veda 3.48.4: Mandala 3, Sukta 48, Mantra 4
Sukta 3.48
Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
उग्रस्तुराषाळभिभूत्योजा यथावशं तन्वं चक्र एषः । त्वष्टारमिन्द्रो जनुषाभिभूयामुष्या सोममपिबच्चमूषु ॥
Transliteration
ugrás turāṣā́ḷ abhibhū́tyojā yathāvaśáṃ tanvàṃ cakra eṣáḥ | tváṣṭāram índro januṣā́bhibhū́yā́muṣyā́ sómam apibac camū́ṣu ||
Translation
ଉଗ୍ର, ତୁରାଷାଳ, ଅଭିଭୂତି-ଓଜାରେ ପ୍ରବଳ—ସେ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ନିଜ ତନୁକୁ ଗଢ଼ିଲା। ଜନ୍ମଦ୍ୱାରା ତ୍ୱଷ୍ଟାକୁ ଅଭିଭୂତ କରି ଇନ୍ଦ୍ର ସେହି ସୋମକୁ ଚମୂମାନେ (ପାତ୍ରମାନେ) ମଧ୍ୟରେ ପିଇଲା—ଗଢ଼ା ଶକ୍ତି ଓ ତାହାର ଆନନ୍ଦକୁ ନିଜ ଭିତରେ ଗ୍ରହଣ କରି।
Word by Word
उग्रःfierce, formidable
उग्रः:
कर्तृ (इन्द्रस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootउग्र (प्रातिपदिक)
तुराषाट्overpowering/prevailing in battle
तुराषाट्:
कर्तृ (इन्द्रस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootतुराषाट् (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय-स्वरूप विशेषण)
अभिभूति-ओजाःwhose strength is (for) overpowering
अभिभूति-ओजाः:
कर्तृ (इन्द्रस्य विशेषणम्)
TypeAdjective (compound)
Rootअभिभूति (प्रातिपदिक) + ओजस् (प्रातिपदिक)
यथाas, according to
यथा:
सम्बन्ध/प्रकार (उपमान/रीतिः)
TypeIndeclinable
Rootयथा
अवशम्at will, as he wished
अवशम्:
क्रियाविशेषण (रीतिः)
TypeAdverbial (acc. used adverbially)
Rootअवश (प्रातिपदिक)
तन्वम्body, self
तन्वम्:
कर्म (चक्रे इत्यस्य)
TypeNoun
Rootतनू (प्रातिपदिक)
चand
च:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच
चक्रेhe made, he fashioned
चक्रे:
क्रिया
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
एषःthis one (he)
एषः:
कर्तृ (चक्रे इत्यस्य)
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
त्वष्टारम्Tvaṣṭar (the divine artisan)
त्वष्टारम्:
कर्म (अभिभूय इत्यस्य)
TypeNoun (proper/deity)
Rootत्वष्टृ (प्रातिपदिक)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ (अभिभूय/अपिबत् इत्यस्य)
TypeNoun (proper/deity)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
जनुषाby birth, by nature
जनुषा:
करण (उपायः: ‘by birth/nature’)
TypeNoun (instrumental)
Rootजनुस् (प्रातिपदिक)
अभिभूयhaving overpowered
अभिभूय:
पूर्वकालिक-क्रिया (इन्द्रस्य)
TypeGerund (absolutive)
Rootअभि-भू (धातु)
अमुष्यof that (one)
अमुष्य:
सम्बन्ध (षष्ठी: ‘of that (one)’)
TypePronoun
Rootअदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सोमम्Soma (the pressed drink)
सोमम्:
कर्म (अपिबत् इत्यस्य)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
अपिबत्he drank
अपिबत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootपा (धातु)
चमूषुin the cups/bowls
चमूषु:
अधिकरण (स्थानम्)
TypeNoun
Rootचमू (प्रातिपदिक)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.