Sukta 49

Mantra 1

अहं दां गृणते पूर्व्यं वस्वहं ब्रह्म कृणवं मह्यं वर्धनम् । अहं भुवं यजमानस्य चोदितायज्वनः साक्षि विश्वस्मिन्भरे ॥

ମୁଁ ସ୍ତୁତି କରୁଥିବାକୁ ପ୍ରାଚୀନ ବସୁ (ସମୃଦ୍ଧି) ଦେଉଛି; ମୋ ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମକୁ (ପବିତ୍ର ବଚନ/ବଳକୁ) ବୃଦ୍ଧିରୂପେ ମୁଁ ଗଢ଼େ। ମୁଁ ଯଜମାନଙ୍କର ପ୍ରେରକ ହୁଏ; ଏବଂ ଅୟଜ୍ୱନ (ଯେ ଯଜ୍ଞ କରେନି)ର ମଧ୍ୟ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭାର-ବହନରେ, ସାକ୍ଷୀ ରହେ।

Mantra 2

मां धुरिन्द्रं नाम देवता दिवश्च ग्मश्चापां च जन्तवः । अहं हरी वृषणा विव्रता रघू अहं वज्रं शवसे धृष्ण्वा ददे ॥

ଦେବତାମାନେ ମୋତେ ‘ଇନ୍ଦ୍ର’ ନାମରେ ସ୍ଥାପିଲେ—ଦିବର, ପୃଥିବୀର ଓ ଅପାଂ (ଜଳମାନଙ୍କ)ର, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜନ୍ତୁ। ମୁଁ ଦୁଇ ହରି (ପୀତବର୍ଣ୍ଣ) ଅଶ୍ୱକୁ ଯୋଗାଏ—ଦୁଇ ବୃଷଣ, ମୁକ୍ତଗତି ଓ ଶୀଘ୍ରଚାଳୀ; ଧୃଷ୍ଣୁ ସାହସର ବଳ ପାଇଁ ମୁଁ ବଜ୍ର ଧାରଣ କରେ।

Mantra 3

अहमत्कं कवये शिश्नथं हथैरहं कुत्समावमाभिरूतिभिः । अहं शुष्णस्य श्नथिता वधर्यमं न यो रर आर्यं नाम दस्यवे ॥

କବି ପାଇଁ ମୋ ପ୍ରହାରଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଅଟ୍କକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କଲି; ମୋ ସହାୟତାମାନେ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ କୁତ୍ସକୁ ରକ୍ଷା କଲି। ମୁଁ ଶୁଷ୍ଣର ଭେଦକ ହେଲି—ଯେ ଆର୍ୟ ନାମକୁ ଦସ୍ୟୁଙ୍କୁ ସୋଦା କରେ, ତାହା ପାଇଁ ଯମ ସମ ମୃତ୍ୟୁ।

Mantra 4

अहं पितेव वेतसूँरभिष्टये तुग्रं कुत्साय स्मदिभं च रन्धयम् । अहं भुवं यजमानस्य राजनि प्र यद्भरे तुजये न प्रियाधृषे ॥

ସହାୟତା ପାଇଁ ପିତା ପରି ମୁଁ ୱେତସୁମାନଙ୍କୁ ଜିତିଲି; କୁତ୍ସ ପାଇଁ ମୁଁ ତୁଗ୍ର ଓ ସ୍ମଦିଭକୁ ବଶ କଲି। ଯଜମାନ ଯେତେବେଳେ ଯୁଦ୍ଧଭାରକୁ ଆଗକୁ ବହନ କରେ, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ତାହାର ରାଜଶକ୍ତି ହୋଇଯାଏ—କେବଳ ପ୍ରିୟ ଲାଗୁଥିବା କଥାରେ ଅଟକିନାହିଁ, ଦବାଇ ଆଗେଇଯାଉଥିବା।

Mantra 5

अहं रन्धयं मृगयं श्रुतर्वणे यन्माजिहीत वयुना चनानुषक् । अहं वेशं नम्रमायवेऽकरमहं सव्याय पड्गृभिमरन्धयम् ॥

ମୁଁ ଶ୍ରୁତର୍ବଣ ପାଇଁ ମୃଗୟକୁ ବଶ କରିଲି, ଯେତେବେଳେ ସେ ଉପାୟ-ଯୁକ୍ତିରେ ପୁନଃପୁନଃ ମୋତେ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିଲା। ମୁଁ ଆୟବ ପାଇଁ କୁଳ-ବସତିକୁ ନମାଇଲି; ଏବଂ ସବ୍ୟ ପାଇଁ ପଟ୍ଗୃଭିକୁ ମଧ୍ୟ ଦମନ କରି ବଶ କରିଲି।

Mantra 6

अहं स यो नववास्त्वं बृहद्रथं सं वृत्रेव दासं वृत्रहारुजम् । यद्वर्धयन्तं प्रथयन्तमानुषग्दूरे पारे रजसो रोचनाकरम् ॥

ମୁଁ ସେଇ, ଯିଏ ଆବରଣ-ହନ୍ତା ଭାବେ—ବୃତ୍ର ପରି—ନବ ବାସସ୍ଥାନ ଓ ବୃହତ୍ ରଥକୁ ଦଖଳ କରିଥିବା ଶତ୍ରୁ ଦାସ-ଅବରୋଧକକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲି। ଯେତେବେଳେ ସେ ବଳ ମାନବ-ଜଗତରେ ବଢ଼ୁଥିଲା ଓ ପ୍ରସାରିତ ହେଉଥିଲା, ମୁଁ ଧୂସର ମଧ୍ୟ-ଲୋକଗୁଡ଼ିକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଦୂର ତଟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୀପ୍ତିମାନ ବିସ୍ତାରଗୁଡ଼ିକୁ ବହି ନେଇ ପ୍ରକାଶିତ କରିଲି।

Mantra 7

अहं सूर्यस्य परि याम्याशुभिः प्रैतशेभिर्वहमान ओजसा । यन्मा सावो मनुष आह निर्णिज ऋधक्कृषे दासं कृत्व्यं हथैः ॥

ମୁଁ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କରେ—ଶୀଘ୍ର ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ, ଦୀପ୍ତ ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆକର୍ଷିତ, ବଳରେ ବହିତ। ଯେତେବେଳେ ମାନବ ପ୍ରେରକ ମୋତେ ପ୍ରକାଶକ ତେଜ ପାଇଁ ଡାକେ, ମୁଁ ଶତ୍ରୁ ଅନ୍ଧକାର-ବଳକୁ—ଯାହାକୁ ନିର୍ବଳ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ—ପୃଥକ କରି, ନିଶ୍ଚିତ ପ୍ରହାରରେ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦିଏ।

Mantra 8

अहं सप्तहा नहुषो नहुष्टरः प्राश्रावयं शवसा तुर्वशं यदुम् । अहं न्यन्यं सहसा सहस्करं नव व्राधतो नवतिं च वक्षयम् ॥

ମୁଁ ସାତଙ୍କର ସଂହାରକ; ନହୁଷଠାରୁ ଅଧିକ ବଳବାନ—ନହୁଷକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିବା। ମୋର ଶୌର୍ୟବଳରେ ମୁଁ ତୁର୍ବଶ ଓ ଯଦୁକୁ ଆଗକୁ ଧକ୍କା ଦେଲି। ମୁଁ, ପରାକ୍ରମରେ, ଆମ ପ୍ରତି ବଳ କରୁଥିବା ଅନ୍ୟ ଶକ୍ତିକୁ ଦମନ କଲି; ଉପଦ୍ରବକାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ନଅ ଓ ନିର୍ଣ୍ଣବେକୁ ମୁଁ ପତନ କରାଇଲି।

Mantra 9

अहं सप्त स्रवतो धारयं वृषा द्रवित्न्वः पृथिव्यां सीरा अधि । अहमर्णांसि वि तिरामि सुक्रतुर्युधा विदं मनवे गातुमिष्टये ॥

ମୁଁ—ବୃଷଭ-ବଳ—ସାତ ଧାରାକୁ ତାଙ୍କର ପ୍ରବାହରେ ଧାରଣ କରିଲି ଏବଂ ଦ୍ରବିତ୍ନ୍ୱଃ (ସମୃଦ୍ଧି ଆଣୁଥିବାମାନେ) ପାଇଁ ପୃଥିବୀରେ ହଳର ରେଖା ସ୍ଥାପନ କଲି। ମୁଁ, ଶୁକ୍ରତୁ (ଶୁଭ ସଙ୍କଳ୍ପ ଓ ସଠିକ୍ ବିବେକବାନ), ଅର୍ଣାଂସି—ଅସ୍ତିତ୍ୱର ପ୍ରବାହ-ପ୍ରଳୟ—କୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ; ଯୁଦ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟ ପାଇଁ ଇଷ୍ଟି (ଇଚ୍ଛିତ ଯଜ୍ଞ/ସାଧନା)ର ସିଦ୍ଧି ନିମିତ୍ତେ ପଥ ଖୋଜି ଦେଉଛି।

Mantra 10

अहं तदासु धारयं यदासु न देवश्चन त्वष्टाधारयद्रुशत् । स्पार्हं गवामूधस्सु वक्षणास्वा मधोर्मधु श्वात्र्यं सोममाशिरम् ॥

ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ଭିତରେ ତାହାକୁ ଧାରଣ କଲି, ଯାହାକୁ କୌଣସି ଦେବତା—ତ୍ୱଷ୍ଟୃ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ—ଧାରଣ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ: ଦୀପ୍ତ, ସ୍ପୃହଣୀୟ ମଧୁରତା। ଗାଈମାନଙ୍କ ଉଦର ଓ ସ୍ତନରେ—ସେଇ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସ୍ରୋତମାନେରେ—ମୁଁ ମଧୁର ମଧୁ, ସୋମ-ଆଶିର (ସୋମର ମିଶ୍ରଣ) ସ୍ଥାପନ କଲି, ଯେପରି ଆନନ୍ଦର ପୋଷଣ ଦୋହାଯାଇପାରେ।

Mantra 11

एवा देवाँ इन्द्रो विव्ये नॄन्प्र च्यौत्नेन मघवा सत्यराधाः । विश्वेत्ता ते हरिवः शचीवोऽभि तुरासः स्वयशो गृणन्ति ॥

ଏଭଳି ଇନ୍ଦ୍ର ଦେବମାନଙ୍କୁ ଓ ମନୁଷ୍ୟଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ବ୍ୟାପିଲେ; ନିଜ ପ୍ରେରକ ଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା ଦାନବୀର, ସତ୍ୟସାଧକ, ସତ୍ୟରେ ଫଳଦାୟକ ହୁଅନ୍ତି। ତେଣୁ, ହରିବଃ (ହରିତ ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କର ପତି), ଶଚୀବଃ (ଶଚୀ-ଶକ୍ତିଯୁକ୍ତ), ସମସ୍ତ ତୁରାସଃ (ବଳବାନ) ତୁମକୁ—ସ୍ୱୟଂୟଶସ୍ୱୀ, ସ୍ୱପ୍ରକାଶ ମହିମାବାନ—ଗାଇ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି।