HomeRig VedaMandala 1Sukta 58Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 1.58

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional for RV 1.58)
Devata: Agni (Hotar; as messenger)
Chandas: Jagatī (probable for RV 1.58; verify in critical edition)

नू चित्सहोजा अमृतो नि तुन्दते होता यद्दूतो अभवद्विवस्वतः । वि साधिष्ठेभिः पथिभी रजो मम आ देवताता हविषा विवासति ॥

नू चि॑त्सहो॒जा अ॒मृतो॒ नि तु॑न्दते॒ होता॒ यद्दू॒तो अभ॑वद्वि॒वस्व॑तः । वि साधि॑ष्ठेभिः प॒थिभी॒ रजो॑ मम॒ आ दे॒वता॑ता ह॒विषा॑ विवासति ॥

nú̄ cít sahojā́ amṛ́to ní túndate hótā yád dūtó ábhavad vivásvataḥ | ví sā́dhiṣṭhebhiḥ pathíbhī rájo mama ā́ devátātā havíṣā vivāsati ||

ଏବେ ମଧ୍ୟ ଶକ୍ତିରୁ ଜନ୍ମିତ ଅମୃତ (ଅଗ୍ନି) ପ୍ରେରିତ ହୁଏ—ଯେତେବେଳେ ହୋତା ବିବସ୍ୱତଙ୍କ ଦୂତ ହୁଏ। ସର୍ବାଧିକ ସିଦ୍ଧ ପଥମାନେ ଧରି ସେ ମୋର ରଜ (ଅନ୍ତରିକ୍ଷ) ଅତିକ୍ରମ କରେ, ଏବଂ ହବିଷା ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ସନ୍ନିଧି ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ କରେ।

नु । चि॒त् । स॒हः॒ऽजाः । अ॒मृतः॑ । नि । तु॒न्दते॑ । होता॑ । यत् । दू॒तः । अभ॑वत् । वि॒वस्व॑तः । वि । साधि॑ष्ठेभिः । प॒थिऽभिः॑ । रजः॑ । म॒मे॒ । आ । दे॒वऽता॑ता । ह॒विषा॑ । वि॒वा॒स॒ति॒ ॥नु । चित् । सहःजाः । अमृतः । नि । तुन्दते । होता । यत् । दूतः । अभवत् । विवस्वतः । वि । साधिष्ठेभिः । पथिभिः । रजः । ममे । आ । देवताता । हविषा । विवासति ॥nu | cit | sahaḥ-jāḥ | amṛtaḥ | ni | tundate | hotā | yat | dūtaḥ | abhavat | vivasvataḥ | vi | sādhiṣṭhebhiḥ | pathi-bhiḥ | rajaḥ | mame | ā | deva-tātā | haviṣā | vivāsati

नुnow, indeed
नु:
TypeIndeclinable
Rootनु (निपात)
चित्even, indeed
चित्:
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपात)
सहोजाःthe strength-born one (Agni)
सहोजाः:
Kartā
TypeAdjective (used substantively)
Rootसहोजा (प्रातिपदिक; सहस्+जा)
अमृतःimmortal
अमृतः:
Kartā (apposition to सहोजाः)
TypeAdjective (used substantively)
Rootअमृत (प्रातिपदिक)
निdown, forth (as preverb)
नि:
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग/अव्यय)
तुन्दतेthrusts, strikes, impels
तुन्दते:
Kriyā
TypeVerb
Rootतुद्
होताthe Hotṛ-priest (invoker)
होता:
Kartā (apposition)
TypeNoun
Rootहोतृ (प्रातिपदिक)
यत्when, that
यत्:
TypeIndeclinable/Pronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम)
दूतःmessenger
दूतः:
Kartā (of अभवत्)
TypeNoun
Rootदूत (प्रातिपदिक)
अभवत्became
अभवत्:
Kriyā
TypeVerb
Rootभू
विवस्वतःof Vivasvat (the Sun)
विवस्वतः:
Sambandha (genitive)
TypeNoun (proper/epithet)
Rootविवस्वत् (प्रातिपदिक)
विapart, widely (as preverb)
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
साधिष्ठेभिःwith the best/most effective
साधिष्ठेभिः:
Karaṇa
TypeAdjective
Rootसाधिष्ठ (प्रातिपदिक; साधु-त्म/इष्ठ superl.)
पथिभिःwith paths, by ways
पथिभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootपथि (प्रातिपदिक; ‘path’)
रजःthe airy space/region, firmament
रजः:
Karma
TypeNoun
Rootरजस् (प्रातिपदिक)
ममmy
मम:
Sambandha (genitive)
TypePronoun
Rootअहम् (सर्वनाम)
towards, hither (as preverb)
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
देवताताto the divine assembly/state of the gods
देवताता:
Karma (goal/extent)
TypeNoun (abstract/collective)
Rootदेवताता (प्रातिपदिक; देवता-तā)
हविषाwith oblation
हविषा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootहविस् (प्रातिपदिक)
विवासतिhonors, serves, worships
विवासति:
Kriyā
TypeVerb
Rootविवास् (वि+वास् ‘to honor/serve’)