Sukta 51

Mantra 1

अभि त्यं मेषं पुरुहूतमृग्मियमिन्द्रं गीर्भिर्मदता वस्वो अर्णवम् । यस्य द्यावो न विचरन्ति मानुषा भुजे मंहिष्ठमभि विप्रमर्चत ॥

ମେଷସଦୃଶ ବଳବାନ, ବହୁ-ଆହ୍ୱାନିତ, ସ୍ତୁତିଯୋଗ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରତି—ବସୁମାନଙ୍କ ଅର୍ଣ୍ଣବ ପରି ସମୃଦ୍ଧିର ସମୁଦ୍ର ସଦୃଶ ତାଙ୍କ ପ୍ରତି—ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଗୀର୍ଭିରେ ଅଭିମୁଖ ହୁଅ। ଯାହାଙ୍କୁ ମାନବୀୟ ମାପ ଆକାଶ ପରି ଅତିକ୍ରମ କରିପାରେ ନାହିଁ; ଭୋଗ ପାଇଁ ଅତି-ଉଦାର ସେହି ବିପ୍ର (ଋଷି)ଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କର।

Mantra 2

अभीमवन्वन्त्स्वभिष्टिमूतयोऽन्तरिक्षप्रां तविषीभिरावृतम् । इन्द्रं दक्षास ऋभवो मदच्युतं शतक्रतुं जवनी सूनृतारुहत् ॥

ସହାୟକ ଶକ୍ତିମାନେ ସତ୍ୟ ସିଦ୍ଧିକୁ ଆକାଙ୍କ୍ଷା କରି ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଧାଉଛନ୍ତି; ମଧ୍ୟାକାଶକୁ ପୂରଣ କରୁଥିବା ନିଜ ତେଜୋବଳରେ ଇନ୍ଦ୍ର ସର୍ବତ୍ର ଆବୃତ। କୁଶଳ ଋଭୁମାନେ—ଯଥାରୂପ ଗଠନର ଅଧିପତି—ମଦରେ ଅଚ୍ୟୁତ, ଶତକ୍ରତୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଉପରେ ଉତ୍ତୋଳନ କରନ୍ତି; ଏବଂ ଦ୍ରୁତ ସୂନୃତା (ଋତ-ସତ୍ୟବାଣୀ) ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆରୋହଣ କରେ।

Mantra 3

त्वं गोत्रमङ्गिरोभ्योऽवृणोरपोतात्रये शतदुरेषु गातुवित् । ससेन चिद्विमदायावहो वस्वाजावद्रिं वावसानस्य नर्तयन् ॥

ତୁମେ ଅଙ୍ଗିରସ ଋଷିମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଗୋତ୍ର—ଗୁପ୍ତ ପ୍ରକାଶ—ଖୋଲିଦେଲ; ଏବଂ ଅତ୍ରି ପାଇଁ ଜଳକୁ ମୁକ୍ତ କଲ, ଶତ ଅବରୋଧ ମଧ୍ୟରୁ ପଥ ଜାଣୁଥିବା ଜଣେ। ସାସେନ ସହିତ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ବିମଦା ପାଇଁ ସମୃଦ୍ଧି ଆଣିଲ; ଯୁଦ୍ଧରେ ପାଷାଣ/ଅବରୋଧକୁ ନମାଇ, ଧନଧାରୀକୁ ବିଜୟର ନୃତ୍ୟରେ ପ୍ରବୃତ୍ତ କଲ।

Mantra 4

त्वमपामपिधानावृणोरपाधारयः पर्वते दानुमद्वसु । वृत्रं यदिन्द्र शवसावधीरहिमादित्सूर्यं दिव्यारोहयो दृशे ॥

ତୁମେ ଜଳମାନଙ୍କର ଆବରଣ ଖୋଲିଦେଲ; ଧନସମୃଦ୍ଧ ନିଧିକୁ ପର୍ବତ ଉପରେ ସ୍ଥାପନ କଲ। ଯେତେବେଳେ ନିଜ ବଳରେ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ବୃତ୍ର—ସର୍ପ—କୁ ବଧ କଲ, ସେତେବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଦିବ୍ୟ ଆକାଶରେ ଦୃଶ୍ୟ ହେବା ପାଇଁ ଆରୋହଣ କରାଇଲ—ଯେପରି ଦର୍ଶନ ପୁନଃ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ।

Mantra 5

त्वं मायाभिरप मायिनोऽधमः स्वधाभिर्ये अधि शुप्तावजुह्वत । त्वं पिप्रोर्नृमणः प्रारुजः पुरः प्र ऋजिश्वानं दस्युहत्येष्वाविथ ॥

ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମ ମାୟାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ମାୟାବୀ ଠକମାନଙ୍କୁ—ଅଧମମାନଙ୍କୁ—ପତିତ କର; ଯେମାନେ ସ୍ୱଧାମାନ (ସ୍ୱଇଚ୍ଛା-ଶକ୍ତି) ଦ୍ୱାରା ‘ଶୁପ୍ତା’ (ନିଦ୍ରା)କୁ ଆହ୍ୱାନ କରନ୍ତି। ହେ ନୃମଣଃ (ପୁରୁଷବଳ), ତୁମେ ପିପ୍ରୁର ଦୃଢ଼ ପୁରମାନ (କୋଟ) ଭାଙ୍ଗିଦେଲ; ଏବଂ ଦସ୍ୟୁହତ୍ୟାରେ ତୁମେ ଋଜିଶ୍ୱାନକୁ ସହାୟ କଲ—ଅନ୍ଧକାର ମଧ୍ୟରେ ପଥ କାଟି ଖୋଲିଦେଲ।

Mantra 6

त्वं कुत्सं शुष्णहत्येष्वाविथारन्धयोऽतिथिग्वाय शम्बरम् । महान्तं चिदर्बुदं नि क्रमीः पदा सनादेव दस्युहत्याय जज्ञिषे ॥

ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଶୁଷ୍ଣହତ୍ୟାରେ ତୁମେ କୁତ୍ସକୁ ସହାୟ କଲ; ଅତିଥିଗ୍ୱ ପାଇଁ ତୁମେ ଶମ୍ବରକୁ ବଶ କରାଇଲ। ମହାନ ଅର୍ବୁଦକୁ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ପାଦଦ୍ୱାରା ଦଳି ନିମ୍ନ କଲ। ପ୍ରାଚୀନ କାଳରୁ ତୁମେ ଦସ୍ୟୁହତ୍ୟା ପାଇଁ ଜନ୍ମିତ—ପ୍ରକାଶବିଜୟ ପାଇଁ ଶାଶ୍ୱତ ଶକ୍ତି।

Mantra 7

त्वे विश्वा तविषी सध्र्यग्घिता तव राधः सोमपीथाय हर्षते । तव वज्रश्चिकिते बाह्वोर्हितो वृश्चा शत्रोरव विश्वानि वृष्ण्या ॥

ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମ ମଧ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ତବିଷୀ (ବଳ) ସଠିକ୍ ସମତୋଳରେ ସ୍ଥାପିତ; ସୋମପାନ ପାଇଁ ତୁମ ରାଧଃ (ସମୃଦ୍ଧି/ପୂର୍ଣ୍ଣତା) ହର୍ଷିତ ହୁଏ। ତୁମ ବଜ୍ର ଜାଗ୍ରତ, ତୁମ ବାହୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥିତ; ଶତ୍ରୁରୁ ସମସ୍ତ ହିଂସ୍ର ଶକ୍ତିକୁ କାଟି ଫେଲ—ତୁମ ବୃଷଣ୍ୟ (ବୀର୍ୟମୟ ପୁରୁଷଶକ୍ତି) ବିଜୟୀ ହେଉ।

Mantra 8

वि जानीह्यार्यान्ये च दस्यवो बर्हिष्मते रन्धया शासदव्रतान् । शाकी भव यजमानस्य चोदिता विश्वेत्ता ते सधमादेषु चाकन ॥

ଆର୍ୟ ଓ ଦସ୍ୟୁ—ଉଭୟଙ୍କୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଚିହ୍ନ; ବର୍ହିଷ୍ମତ (ଯଜ୍ଞାସନ ପାତିବା ଜନ) ପାଇଁ ବ୍ରତହୀନ, ଶାସନ ନ ମାନୁଥିବାମାନଙ୍କୁ ବଶ କର। ଯଜମାନଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ତୁମେ ସମର୍ଥ ହେଅ; ଏବଂ ତୁମର ଏହି ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ସଧମାଦମାନେ—ସାମୂହିକ ଆନନ୍ଦରେ—ରମଣ କରୁ।

Mantra 9

अनुव्रताय रन्धयन्नपव्रतानाभूभिरिन्द्रः श्नथयन्ननाभुवः । वृद्धस्य चिद्वर्धतो द्यामिनक्षतः स्तवानो वम्रो वि जघान संदिहः ॥

ଅନୁବ୍ରତ (ଧର୍ମବ୍ରତ ଅନୁସରୀ) ପାଇଁ ଅନୁକୂଳ କରି, ଅପବ୍ରତ (ବ୍ରତରୁ ବିମୁଖ)ମାନଙ୍କୁ ସେ ବଶ କରେ; ନିଜ ଆଘାତମାନେ ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ର ଅଶକ୍ତମାନଙ୍କୁ ଭଙ୍ଗ କରେ। ବୃଦ୍ଧ ହୋଇ, ବଢ଼ିବା ସହିତ, ଦ୍ୟାମ୍‌କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରୁଥିବା ମହାନ ହୋଇ, ସ୍ତୁତି ପାଉଥିବା ବଳବାନ ଅବରୋଧର ଘନ ଗଠ—ସନ୍ଦିହ—କୁ ଭାଙ୍ଗି ଛିଟାଇ ଦିଏ।

Mantra 10

तक्षद्यत्त उशना सहसा सहो वि रोदसी मज्मना बाधते शवः । आ त्वा वातस्य नृमणो मनोयुज आ पूर्यमाणमवहन्नभि श्रवः ॥

ଯେତେବେଳେ ଉଶନା ତୁମ ପାଇଁ ବଳରୁ ବଳ ଗଢ଼ିଦେଲେ, ସେତେବେଳେ ତୁମର ଶକ୍ତି ନିଜ ମହିମାରେ ଦୁଇ ଲୋକ—ରୋଦସୀ—କୁ ଭେଦି ଦବାଏ। ତାପରେ ବାତର ମନୋୟୁଜ ନୃମଣମାନେ ତୁମକୁ ଆଗକୁ ବହନ କରନ୍ତି—ଅଧିକ ଅଧିକ ପୂରଣ କରି—ପ୍ରେରିତ ଶ୍ରବଣ ଓ ଯଶର ପରିପୂର୍ଣ୍ଣତା ଦିଗକୁ।

Mantra 11

मन्दिष्ट यदुशने काव्ये सचाँ इन्द्रो वङ्कू वङ्कुतराधि तिष्ठति । उग्रो ययिं निरपः स्रोतसासृजद्वि शुष्णस्य दृंहिता ऐरयत्पुरः ॥

ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦଦାୟକ—ଯେତେବେଳେ ସେ ଉଶନା କାବ୍ୟଙ୍କ ସହ ସଙ୍ଗତ ହୋଇ ଗତି କରେ—ସେତେବେଳେ ଇନ୍ଦ୍ର ବାଙ୍କା-ବାଙ୍କା ଉଚ୍ଚ ଶିଖର ଉପରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୁଅନ୍ତି। ଉଗ୍ର ନାୟକ ଜଳକୁ ପ୍ରବାହମାନ ଧାରାରେ ମୁକ୍ତ କଲେ; ଶୁଷ୍ଣର କଠୋର ଦୃଢ଼ ଦୁର୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ଭେଦି, ତାହାର ପୁରଗୁଡ଼ିକୁ ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ କରିଦେଲେ।

Mantra 12

आ स्मा रथं वृषपाणेषु तिष्ठसि शार्यातस्य प्रभृता येषु मन्दसे । इन्द्र यथा सुतसोमेषु चाकनोऽनर्वाणं श्लोकमा रोहसे दिवि ॥

ହେ ବୃଷପାଣି (ବଳବାନ ଭୁଜାଧାରୀ) ଇନ୍ଦ୍ର! ଶାର୍ୟାତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆଗକୁ ଆଣାଯାଇଥିବା ଅର୍ପଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ—ଯେଉଁଠାରେ ତୁମେ ଆନନ୍ଦ ପାଉଛ—ତୁମେ ରଥ ଉପରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୁଅ। ହେ ଇନ୍ଦ୍ର! ଯେପରି ଚାପିତ ସୋମପାନରେ ତୁମେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅ, ସେପରି ମନର ଦିବିରେ ଅଖଣ୍ଡ ଶ୍ଲୋକ (ସ୍ତୁତି-ବାଣୀ) ଉପରେ ତୁମେ ଆରୋହଣ କର।

Mantra 13

अददा अर्भां महते वचस्यवे कक्षीवते वृचयामिन्द्र सुन्वते । मेनाभवो वृषणश्वस्य सुक्रतो विश्वेत्ता ते सवनेषु प्रवाच्या ॥

ହେ ଦୀପ୍ତ ସଙ୍କଳ୍ପବାନ ଇନ୍ଦ୍ର! ସୋମ ଚାପୁଥିବା ମହାବାକ୍‌ଶାଳୀ କକ୍ଷୀବତଙ୍କୁ ତୁମେ ଛୋଟ ଅର୍ଭ (ଶିଶୁ/ବୀଜ) ଦେଲ। ହେ ସୁକ୍ରତୁ, ତୁମେ ବୃଷଣଶ୍ୱଙ୍କ ପ୍ରେରକ ଏବଂ ବିବେକମୟ ପରାମର୍ଶ ହେଲ; ତେଣୁ ତୁମର ଏହି ସମସ୍ତ କର୍ମ ପ୍ରତ୍ୟେକ ସବନରେ (ସୋମ-ଚାପ) ପ୍ରଖ୍ୟାପିତ ହେବା ଯୋଗ୍ୟ।

Mantra 14

इन्द्रो अश्रायि सुध्यो निरेके पज्रेषु स्तोमो दुर्यो न यूपः । अश्वयुर्गव्यू रथयुर्वसूयुरिन्द्र इद्रायः क्षयति प्रयन्ता ॥

ଇନ୍ଦ୍ର ଆଶ୍ରୟ ନେଇ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ନିର୍ଭର କରିଛନ୍ତି; ଶୁଦ୍ଧ ବିବେକରେ ଖୋଲା ପ୍ରସ୍ତାରମାନେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ପଜ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ତୋମ ଘରର ଯୂପ (ସ୍ତମ୍ଭ) ପରି ଅଚଳ ଦଣ୍ଡାୟମାନ। ଅଶ୍ୱ-ଶକ୍ତିର ଅନ୍ୱେଷକ, ଗୋ-କିରଣର ଅନ୍ୱେଷକ, ରଥ-ଶକ୍ତିର ଅନ୍ୱେଷକ, ବସୁ-ସମୃଦ୍ଧିର ଆକାଙ୍କ୍ଷୀ—ଇନ୍ଦ୍ର ନିଶ୍ଚୟ ରାୟଃ (ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଧନ)ର ବିତରକ ହୋଇ, ଦାତା ହୋଇ ବସନ୍ତି।

Mantra 15

इदं नमो वृषभाय स्वराजे सत्यशुष्माय तवसेऽवाचि । अस्मिन्निन्द्र वृजने सर्ववीराः स्मत्सूरिभिस्तव शर्मन्त्स्याम ॥

ଏହି ନମସ୍କାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୃଷଭ-ସ୍ୱରାଜଙ୍କୁ—ସତ୍ୟଶୁଷ୍ମ ଓ ତବସ୍ୱୀ ତୁମକୁ—ଉଚ୍ଚାରିତ ହୋଇଛି। ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଏହି ବୃଜନ (ସଂଘର୍ଷ/ଯୁଦ୍ଧ)ରେ ଆମେ ସର୍ବବୀର ହେବାକୁ ପାରୁ; ଆମ ସୂରିମାନଙ୍କ (ପ୍ରକାଶିତ ନେତା) ସହିତ ତୁମ ଶର୍ମ (ଆଶ୍ରୟ-ଶାନ୍ତି)ରେ ବସିପାରୁ।