HomeRig VedaMandala 1Sukta 51Mantra 12
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 12

Sukta 1.51

Rishi: Vasiṣṭha (traditional attribution for RV 1.51 in many Anukramaṇī lists)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh

आ स्मा रथं वृषपाणेषु तिष्ठसि शार्यातस्य प्रभृता येषु मन्दसे । इन्द्र यथा सुतसोमेषु चाकनोऽनर्वाणं श्लोकमा रोहसे दिवि ॥

आ स्मा॒ रथं॑ वृष॒पाणे॑षु तिष्ठसि शार्या॒तस्य॒ प्रभृ॑ता॒ येषु॒ मन्द॑से । इन्द्र॒ यथा॑ सु॒तसो॑मेषु चा॒कनो॑ऽन॒र्वाणं॒ श्लोक॒मा रो॑हसे दि॒वि ॥

ā smā́ ráthaṃ vṛṣapā́ṇeṣu tiṣṭhasi śāryā́tasya prá-bhṛtā́ yéṣu mándase | índra yáthā sutásomeṣu cā́kano ’narvā́ṇaṃ ślókam ā́ róhase diví ||

ହେ ବୃଷପାଣି (ବଳବାନ ଭୁଜାଧାରୀ) ଇନ୍ଦ୍ର! ଶାର୍ୟାତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆଗକୁ ଆଣାଯାଇଥିବା ଅର୍ପଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ—ଯେଉଁଠାରେ ତୁମେ ଆନନ୍ଦ ପାଉଛ—ତୁମେ ରଥ ଉପରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୁଅ। ହେ ଇନ୍ଦ୍ର! ଯେପରି ଚାପିତ ସୋମପାନରେ ତୁମେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅ, ସେପରି ମନର ଦିବିରେ ଅଖଣ୍ଡ ଶ୍ଲୋକ (ସ୍ତୁତି-ବାଣୀ) ଉପରେ ତୁମେ ଆରୋହଣ କର।

आ । स्म॒ । रथ॑म् । वृ॒ष॒ऽपाने॑षु । ति॒ष्ठ॒सि॒ । शा॒र्या॒तस्य॑ । प्रऽभृ॑ताः । येषु॑ । मन्द॑से । इन्द्र॑ । यथा॑ । सु॒तऽसो॑मेषु । चा॒कनः॑ । अ॒न॒र्वाण॑म् । श्लोक॑म् । आ । रो॒ह॒से॒ । दि॒वि ॥आ । स्म । रथम् । वृषपानेषु । तिष्ठसि । शार्यातस्य । प्रभृताः । येषु । मन्दसे । इन्द्र । यथा । सुतसोमेषु । चाकनः । अनर्वाणम् । श्लोकम् । आ । रोहसे । दिवि ॥ā | sma | ratham | vṛṣa-pāneṣu | tiṣṭhasi | śāryātasya | pra-bhṛtāḥ | yeṣu | mandase | indra | yathā | suta-someṣu | cākanaḥ | anarvāṇam | ślokam | ā | rohase | divi

towards, up, hither
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
स्मindeed, just
स्म:
TypeIndeclinable
Rootस्म (निपात)
रथम्chariot
रथम्:
Karma
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
वृषपाणेषुamong the strong-handed (men/companions)
वृषपाणेषु:
Adhikaraṇa
TypeNoun/Adjective
Rootवृषपाणि (प्रातिपदिक; वृष + पाणि)
तिष्ठसिyou stand
तिष्ठसि:
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
शार्यातस्यof Śaryāta (Śaryāta’s)
शार्यातस्य:
Sambandha (genitive)
TypeNoun (Proper/Patronymic)
Rootशार्यात (प्रातिपदिक; शर्यात-सम्बन्धि)
प्रभृताःbrought forth, offered
प्रभृताः:
Kartā (of ‘मन्दसे’ in relative clause)
TypeAdjective/Participle
Rootप्र-भृ (धातु) → प्रभृत (कृदन्त, भूतकर्मणि/कृत)
येषुin which (among which)
येषु:
Adhikaraṇa
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम)
मन्दसेyou rejoice / are exhilarated
मन्दसे:
TypeVerb
Rootमन्द् (धातु; ‘to rejoice, be exhilarated’)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
Sambodhana
TypeNoun (Vocative)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
यथाas, just as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा (निपात)
सुतसोमेषुamong the pressed Soma (draughts/offerings)
सुतसोमेषु:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootसुतसोम (प्रातिपदिक; सुत + सोम)
चाकनःdelighting, eager, well-pleased
चाकनः:
Kartā (of ‘आरोहसे’)
TypeAdjective/Participle
Rootचक् (धातु; desiderative/intensive sense in RV) → चाकन (कृदन्त/विशेषण)
अनर्वाणम्unfailing, unwearied
अनर्वाणम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअनर्वाण (प्रातिपदिक; a-narvāṇa)
श्लोकम्fame, hymn of praise
श्लोकम्:
Karma (apposition to अनर्वाणम्)
TypeNoun
Rootश्लोक (प्रातिपदिक)
up, onto
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग)
रोहसेyou mount, you ascend
रोहसे:
TypeVerb
Rootरुह् (धातु)
दिविin heaven, in the sky
दिवि:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootद्यौ/दिव् (प्रातिपदिक)