Rig Veda 1.116.25: Mandala 1, Sukta 116, Mantra 25

Sukta 1.116

Rishi: Dīrghatamas Āucathya

Devata: Aśvinau (Nāsatyā)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

प्र वां दंसांस्यश्विनाववोचमस्य पतिः स्यां सुगवः सुवीरः । उत पश्यन्नश्नुवन्दीर्घमायुरस्तमिवेज्जरिमाणं जगम्याम् ॥

Transliteration

prá vāṁ daṁsā́ṁsy aśvināv avocam asyá pátiḥ syāṁ sugávaḥ suvī́raḥ | utá páśyann aśnuván dīrghám ā́yur ástam ivéj jarimā́ṇaṁ jagamyām ||

Translation

ହେ ଅଶ୍ୱିନୌ, ତୁମମାନଙ୍କ ମହାକାର୍ଯ୍ୟ ମୁଁ ପ୍ରଖ୍ୟାପିତ କରିଛି। ମୁଁ ଏହାର ଅଧିପତି ହେଉ—ସୁଗବ (ଉତ୍ତମ ଗୋସମ୍ପଦ)ରେ ସମୃଦ୍ଧ, ସୁବୀର (ବୀରବଳ)ରେ ସମୃଦ୍ଧ। ଏବଂ ଦେଖୁଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ, ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ସନ୍ଧ୍ୟାର ଗୃହକୁ ଯିବା ପରି ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିବି—ଅନ୍ତର୍ପ୍ରକାଶର କ୍ଷୟ ବିନା।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• प्र: forth, forward
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग)

• वाम्: of you two
• वाम्: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्

• दंसांसि: wondrous deeds, marvels
• दंसांसि: कर्म (said/recited as object)
• Type: Noun
• Root: दंसस् (प्रातिपदिक)

• अश्विनौ: O Aśvins (the two horsemen)
• अश्विनौ: सम्बोधन (addressed)
• Type: Noun (dual deity name)
• Root: अश्विन् (प्रातिपदिक)

• अवोचम्: I proclaimed, I spoke
• अवोचम्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: वच्

• अस्य: of this (man), of him
• अस्य: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: इदम्

• पतिः: lord, master
• पतिः: कर्तृ (of ‘be’)
• Type: Noun
• Root: पति (प्रातिपदिक)

• स्याम्: may I be
• स्याम्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अस्

• सुगवः: rich in cattle, having good cows
• सुगवः: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: सु-गव (प्रातिपदिक; सु + गो)

• सुवीरः: rich in heroes/sons, having good men
• सुवीरः: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: सु-वीर (प्रातिपदिक; सु + वीर)

• उत: and also
• उत: —
• Type: Indeclinable
• Root: उत (निपात)

• पश्यन्: seeing
• पश्यन्: कर्तृ (to ‘I’, as attendant circumstance)
• Type: Verb (participle)
• Root: पश्

• अश्नुवन्: attaining, reaching
• अश्नुवन्: कर्तृ (to ‘I’, attendant circumstance)
• Type: Verb (participle)
• Root: अश् (अश्नुते) / अश्नु (धातु ‘to attain’)

• दीर्घम्: long
• दीर्घम्: कर्म (object of ‘attaining’)
• Type: Adjective
• Root: दीर्घ (प्रातिपदिक)

• आयुः: life, lifespan
• आयुः: कर्म (with दीर्घम्)
• Type: Noun
• Root: आयुस् (प्रातिपदिक)

• अस्तम्: homeward, down (to setting)
• अस्तम्: अधिकरण/दिशा (goal/direction)
• Type: Noun/Adverbial accusative
• Root: अस्त (प्रातिपदिक)

• इव: like, as
• इव: —
• Type: Indeclinable
• Root: इव (निपात)

• एत्: goes
• एत्: क्रिया (in simile: ‘as … goes’)
• Type: Verb
• Root: इ (धातु ‘to go’) / एत् (aorist injunctive form)

• जरिमाणम्: old age, senescence
• जरिमाणम्: कर्म (object of ‘goes/approaches’ in simile)
• Type: Noun
• Root: जरिमन् (प्रातिपदिक; from √जॄ/जर् ‘to grow old’)

• जगम्याम्: may I go/attain, may I reach
• जगम्याम्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: गम्